ΙΣΟΤΗΤΑ προς Υπ. Παιδείας: Μονιμοποίηση των εκπαιδευτικών αορίστου χρόνου – Οι πέντε βασικές απαιτήσεις για το νέο σύστημα διορισμών

Τη μονιμοποίηση των εκπαιδευτικών αορίστου χρόνου θέτει ως βασική προϋπόθεση για τον εκσυγχρονισμό του Συστήματος Διορισμού Εκπαιδευτικών η Παγκύπρια Συντεχνία ΙΣΟΤΗΤΑ.

Σε ανακοίνωσή του, το Κλαδικό Συμβούλιο Εκπαιδευτικών της Συντεχνίας αναφέρει ότι το κείμενο εργασίας του Υπουργείου Παιδείας περιλαμβάνει θετικά στοιχεία, όπως τη μοριοδότηση της προϋπηρεσίας, την κατάργηση της βάσης επιτυχίας και τη μείωση της βαρύτητας της γραπτής εξέτασης. Τονίζει, ωστόσο, ότι η αλλαγή του συστήματος θα πρέπει να συνοδευτεί από οριστική ρύθμιση του καθεστώτος των εκπαιδευτικών αορίστου χρόνου.

Η ΙΣΟΤΗΤΑ θεωρεί ότι η πρόνοια σύμφωνα με την οποία οι συγκεκριμένοι εκπαιδευτικοί θα συνεχίσουν να εργοδοτούνται εφόσον υπάρχουν ανάγκες δεν τους παρέχει πραγματική εργασιακή ασφάλεια. Όπως υποστηρίζει, πρόκειται για ανθρώπους που εργάζονται εδώ και χρόνια στα δημόσια σχολεία, ασκούν τα ίδια καθήκοντα με τους μόνιμους συναδέλφους τους και καλύπτουν πάγιες ανάγκες.

Η Συντεχνία στηρίζει τη θέση της τόσο στην ευρωπαϊκή Οδηγία 1999/70/ΕΚ όσο και σε αποφάσεις του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών, υποστηρίζοντας ότι η εργασία αορίστου χρόνου πρέπει να συνδέεται ουσιαστικά με τη σταθερότητα της απασχόλησης.

Παράλληλα, καταθέτει συγκεκριμένη πρόταση για τη μεταβατική περίοδο. Ζητά όσοι εκπαιδευτικοί έχουν αναγνωρισμένη υπηρεσία στα δημόσια σχολεία μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027 να παραμείνουν στον Πίνακα Διοριστέων, με πλήρη αναγνώριση της προϋπηρεσίας τους. Προτείνει επίσης οι προσλήψεις να συνεχίσουν σε αναλογία 50%-50% από τους Πίνακες Διοριστέων και Διορισίμων, μέχρι την εξάντληση του πρώτου.

Για όσους δεν θα έχουν υπηρεσία μέχρι την ημερομηνία αυτή, εισηγείται συμμετοχή στη νέα γραπτή εξέταση και κατάταξη στους νέους Πίνακες Διορισίμων. Η ΙΣΟΤΗΤΑ συμφωνεί με την κατάργηση της βάσης επιτυχίας και της σύνθετης στατιστικής επεξεργασίας των αποτελεσμάτων, ζητά όμως παράλληλα να δοθεί προτεραιότητα σε όσους βρίσκονται ήδη στους Πίνακες Διορισίμων.

Αυτούσια η ανακοίνωση της Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ

Ο εκσυγχρονισμός του Συστήματος Διορισμού Εκπαιδευτικών δεν μπορεί να αφήσει πίσω του τους Αορίστου Χρόνου

Το Κλαδικό Συμβούλιο Εκπαιδευτικών της Παγκύπριας Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ μελέτησε το κείμενο εργασίας του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας για τον εκσυγχρονισμό του Συστήματος Διορισμού Εκπαιδευτικών.

Αναγνωρίζουμε ότι η πρόταση περιέχει θετικά στοιχεία. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια τίθενται ταυτόχρονα στο τραπέζι η μοριοδότηση της εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας, η κατάργηση της βάσης επιτυχίας, η κατάργηση της σύνθετης στατιστικής επεξεργασίας των αποτελεσμάτων και η μείωση της βαρύτητας της γραπτής εξέτασης κάτω από το σημερινό 50%. Θεωρούμε ότι η επικείμενη αλλαγή πρέπει να αξιοποιηθεί ως ευκαιρία για μια δίκαιη και οριστική λύση.

Υπάρχει όμως ένα ζήτημα που για εμάς δεν είναι διαπραγματεύσιμο.

Πρώτη προτεραιότητα: οι Εκπαιδευτικοί Αορίστου Χρόνου

Οι Εκπαιδευτικοί Αορίστου Χρόνου πρέπει να μονιμοποιηθούν με νέα νομοθετική ρύθμιση.

Πρόκειται για εκπαιδευτικούς που υπηρετούν εδώ και χρόνια στη δημόσια εκπαίδευση. Διδάσκουν στις ίδιες τάξεις και με τα ίδια ακριβώς καθήκοντα όπως οι μόνιμοι συνάδελφοί τους, με τα ίδια ακαδημαϊκά προσόντα. Καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες του δημόσιου σχολείου, όχι έκτακτες.

Το κείμενο εργασίας αναφέρει ότι οι Αορίστου Χρόνου θα συνεχίσουν να απασχολούνται «νοουμένου ότι υπάρχουν ανάγκες», εκτιμώντας ότι θα απασχοληθούν «στο σύνολό τους». Η διατύπωση αυτή δεν διασφαλίζει τη μονιμότητά τους. Αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να τερματιστεί η απασχόλησή τους εάν στο μέλλον κριθεί ότι οι ανάγκες δεν επαρκούν.

Πρόκειται για την ίδια εργασιακή ανασφάλεια, με πιο κομψή διατύπωση.

Το Υπουργείο επικαλείται στο σημείο αυτό «την κείμενη νομοθεσία». Ακριβώς αυτήν ζητούμε να αλλάξει. Ο εκσυγχρονισμός ενός συστήματος δεν μπορεί να παραπέμπει, για το πιο κρίσιμο ζήτημα, στο καθεστώς που ο ίδιος καλείται να διορθώσει.

Δεν είναι δυνατόν η Πολιτεία να αξιοποιεί επί χρόνια την εργασία εκπαιδευτικών για την κάλυψη πάγιων αναγκών και, όταν αλλάξουν οι συνθήκες, να τους αντιμετωπίζει ως προσωπικό του οποίου η απασχόληση μπορεί απλώς να τερματιστεί.

Τι εννοεί η Οδηγία 1999/70/ΕΚ όταν λέει «αορίστου χρόνου»

Το σημείο αυτό σπάνια συζητείται, και είναι το κλειδί ολόκληρης της υπόθεσης.

Η Συμφωνία-Πλαίσιο που ενσωματώνει η Οδηγία 1999/70/ΕΚ δεν γνωρίζει τρεις κατηγορίες εργαζομένων. Γνωρίζει δύο: τον εργαζόμενο ορισμένου χρόνου και τον εργαζόμενο αορίστου χρόνου. Και ο δεύτερος, στο αγγλικό κείμενο, ονομάζεται permanent worker. Η ρήτρα 3, σημείο 2, ορίζει τον όρο σύγκρισης ως τον comparable permanent worker, δηλαδή τον εργαζόμενο «with an employment contract or relationship of indefinite duration». Οι δύο έννοιες ταυτίζονται πλήρως. Στη δε ρήτρα 6, σημείο 1, οι θέσεις αορίστου χρόνου ονομάζονται ευθέως permanent positions, μόνιμες θέσεις.

Δεν πρόκειται για δική μας ανάγνωση. Το έχει διατυπώσει το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών (υπόθ. αρ. 906/2016, απόφαση ημερ. 24.9.2020):

«Κατά το ευρωπαϊκό δίκαιο το κύριο ποιοτικό χαρακτηριστικό της εργασίας αορίστου χρόνου έγκειται στη σταθερότητα της εργασίας […]. Χαρακτηριστικό τού πώς γίνεται αντιληπτή η εργασία αορίστου χρόνου στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικαίου είναι ότι στη ρήτρα 6 σημείο 1 της ίδιας της συμφωνίας-πλαισίου η θέση εργασίας αορίστου χρόνου γενικά χαρακτηρίζεται ως “μόνιμη” θέση.»

Με απλά λόγια: για την Οδηγία, αορίστου χρόνου σημαίνει μόνιμος. Ο εργαζόμενος ορισμένου χρόνου όφειλε να συγκρίνεται με τον μόνιμο και, με τη συμπλήρωση του χρονικού διαστήματος που κάθε κράτος καθόριζε — στην Κύπρο τριάντα μήνες, δυνάμει του άρθρου 7 του Ν.98(Ι)/2003 — να αποκτά τη σταθερότητα του μονίμου.

Αυτό δεν έγινε. Στη θέση του κατασκευάστηκε μια τρίτη, ενδιάμεση κατηγορία: ο «Εργοδοτούμενος Αορίστου Χρόνου». Αορίστου στη σύμβαση, προσωρινός στα δικαιώματα. Ένα υβριδικό κατασκεύασμα που δεν υπάρχει πουθενά στην Οδηγία.

Πώς μοιάζει αυτό στην πράξη το κατέγραψε το ίδιο Δικαστήριο, στην ίδια απόφαση: η ενημέρωση του εργαζομένου ότι η σύμβασή του κατέστη αορίστου χρόνου «δεν επέφερε οποιαδήποτε ουσιαστική διαφοροποίηση στο καθεστώς εργοδότησης του», και ο ίδιος συνέχισε να απασχολείται «με το ίδιο πρόσκαιρο καθεστώς».

Υπάρχει και μια δεύτερη παράμετρος, την οποία η Πολιτεία τείνει να παραβλέπει. Ο Κύπριος νομοθέτης επέλεξε τη μετατροπή σε αορίστου χρόνου ως αποκλειστική κύρωση για την κατάχρηση των διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου. Καμία αποζημίωση, κανένα άλλο μέτρο· έτσι το έχει διαπιστώσει επανειλημμένα το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών. Κάνοντας όμως αυτή την επιλογή, η Δημοκρατία ανέλαβε ταυτόχρονα την υποχρέωση η μοναδική αυτή κύρωση να είναι αρκούντως αποτελεσματική και αποτρεπτική, σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όταν η κύρωση δεν εξασφαλίζει σταθερότητα, η εναρμόνιση παραμένει ημιτελής.

Η μονιμοποίηση των Εκπαιδευτικών Αορίστου Χρόνου δεν είναι αίτημα εύνοιας. Είναι η ολοκλήρωση μιας εναρμόνισης που έμεινε στη μέση.

Οι Πίνακες Διοριστέων δεν αποτελούν δικαιολογία, και αυτό έχει ήδη κριθεί

Το πάγιο επιχείρημα της Πολιτείας είναι ότι ο διορισμός εκπαιδευτικών γίνεται υποχρεωτικά μέσα από τους πίνακες και ότι, συνεπώς, το σύστημα δεν επιδέχεται σταθεροποίηση.

Το επιχείρημα αυτό έχει ήδη απορριφθεί δικαστικά. Στην υπόθεση αρ. 118/2012 (Σ. Κούλλουρος κατά Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, μέσω Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας και Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού), το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών έκρινε στις 15 Απριλίου 2016:

«Οι λόγοι που επικαλούνται οι Καθ’ ων η αίτηση, ότι δηλαδή τηρείται κάποια διαδικασία για τον διορισμό με βάση τη σειρά προτεραιότητας που καθορίζεται στους πίνακες διοριστέων και ότι η απαίτηση αυτή καθίστα άνευ ετέρου ληξιπρόθεσμες τις συμβάσεις, δεν βρίσκουν έρεισμα στο άρθρο 7 του Νόμου, καθώς αυτό που επιτάσσει ο Νόμος είναι η προσωρινότητα των αναγκών του εργοδότη και όχι η διαδικασία διορισμού των εκπαιδευτών.»

Η ίδια κρίση επαναλήφθηκε αυτούσια έξι χρόνια αργότερα, σε υπόθεση εκπαιδευτικών του προγράμματος των Μουσικών Σχολείων (συνενωμένες υποθ. αρ. 490/2016 και 798/2016, απόφαση ημερ. 20.9.2022).

Κρίσιμο, επομένως, δεν είναι με ποια διαδικασία διορίζει το κράτος. Κρίσιμο είναι αν οι ανάγκες που καλύπτει είναι προσωρινές ή πάγιες. Στην περίπτωση των Εκπαιδευτικών Αορίστου Χρόνου, η απάντηση προκύπτει από την καθημερινή λειτουργία των σχολείων.

Η Βουλή έχει ήδη τοποθετηθεί

Στις 16 Απριλίου 2026, η Ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων απέρριψε με 29 ψήφους έναντι 12 την αναπομπή του Προέδρου της Δημοκρατίας επί του νόμου που απαγορεύει τον τερματισμό των υπηρεσιών εκπαιδευτικών αορίστου χρόνου για λόγους πλεονασμού.

Το νομοθετικό σώμα τοποθετήθηκε δηλαδή ρητά, και πρόσφατα, υπέρ της εργασιακής ασφάλειας των εκπαιδευτικών αυτών. Δεν αποφάσισε τη μονιμοποίησή τους, ούτε το ισχυριζόμαστε. Έκλεισε όμως καθαρά τον δρόμο προς τον τερματισμό της απασχόλησής τους όταν μεταβάλλονται οι ανάγκες.

Μια πρόταση που εξαρτά τη συνέχιση της απασχόλησης των Αορίστου Χρόνου από το αν «υπάρχουν ανάγκες» επαναφέρει από το παράθυρο ό,τι η Βουλή έδιωξε από την πόρτα. Καλούμε το Υπουργείο να αποσύρει τη διατύπωση και να την αντικαταστήσει με ρητή πρόνοια μονιμοποίησης.

Να σταματήσει και το παραμύθι της «δεκαετούς μεταβατικής περιόδου»

Θεωρούμε παραπλανητικό το επιχείρημα ότι οι εκπαιδευτικοί που βρίσκονται στους Πίνακες Διοριστέων «είχαν δέκα χρόνια για να δώσουν εξετάσεις».

Μεταβατική περίοδος δεν σημαίνει έγκαιρη προειδοποίηση.

Όταν ψηφίστηκε το νέο Σύστημα Διορισμού Εκπαιδευτικών, τον Ιούλιο του 2015, χιλιάδες εκπαιδευτικοί είχαν ήδη ολοκληρώσει ή ξεκινήσει τις σπουδές τους. Είχαν επιλέξει σχολή, ειδικότητα και επαγγελματική πορεία με βάση ένα σύστημα που ίσχυε επί δεκαετίες. Κανείς δεν τους προειδοποίησε ότι οι κανόνες θα άλλαζαν εκ βάθρων.

Η Πολιτεία έχει ευθύνη να λαμβάνει υπόψη αυτή την πραγματικότητα και να μη μεταφέρει στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς το κόστος μιας εκ των υστέρων αλλαγής.

Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, τι συνέβη στη διάρκεια αυτής της δεκαετίας. Χιλιάδες συνάδελφοι έδιναν εξετάσεις και αποτύγχαναν εξαιτίας μιας τεχνητής βάσης επιτυχίας, την οποία σήμερα το ίδιο το Υπουργείο προτείνει να καταργήσει. Το ερώτημα «γιατί δεν πέρασαν;» θα έπρεπε να απευθύνεται σε όσους σχεδίασαν το σύστημα, όχι σε όσους το υπέστησαν.

Η προϋπηρεσία στην τάξη πρέπει να αναγνωρίζεται

Η ΙΣΟΤΗΤΑ προτείνει την ακόλουθη μεταβατική ρύθμιση:

Πρώτον. Οι Εκπαιδευτικοί Αορίστου Χρόνου μονιμοποιούνται.

Δεύτερον. Κάθε συμβασιούχος, αντικαταστάτης ή άλλος εκπαιδευτικός που θα έχει συμπληρώσει μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027 αναγνωρισμένη υπηρεσία στα δημόσια σχολεία παραμένει στον Πίνακα Διοριστέων, με πλήρη αναγνώριση και μοριοδότηση της προϋπηρεσίας του. Η πρόσληψη εκπαιδευτικών συνεχίζεται κατά 50% από τον Πίνακα Διοριστέων και κατά 50% από τον Πίνακα Διορισίμων, με τον Πίνακα Διοριστέων να παραμένει ενεργός μέχρι την πλήρη εξάντλησή του.

Τρίτον. Όσοι δεν έχουν αναγνωρισμένη υπηρεσία στη δημόσια εκπαίδευση μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027  διαγράφονται από τους υφιστάμενους Πίνακες Διοριστέων και συμμετέχουν στη νέα διαδικασία γραπτής εξέτασης, εντασσόμενοι στους νέους Πίνακες Διορισίμων.

Η ημερομηνία της 31ης Αυγούστου 2027 δεν επιλέγεται αυθαίρετα. Είναι η ίδια ημερομηνία που θέτει το Υπουργείο για το προτεινόμενο κλειστό μητρώο συμβασιούχων και αντικαταστατών. Ζητούμε συνέπεια, όχι εξαίρεση.

Ο Πίνακας Διοριστέων δημιουργήθηκε για να κατοχυρώνει σειρά προτεραιότητας με βάση την ημερομηνία απόκτησης πτυχίου, σε μια εποχή που ο διορισμός ήταν βέβαιος. Σήμερα, με το σύστημα εκείνο να οδεύει προς κατάργηση, το κριτήριο με ουσιαστικό περιεχόμενο είναι η πραγματική παρουσία στη δημόσια εκπαίδευση και όχι η ημερομηνία του πτυχίου. Όποιος δίδαξε προσέφερε και έχει κάθε δικαίωμα να το επικαλεστεί. Όποιος δεν δίδαξε δεν αποκλείεται: κατατάσσεται με βάση την επίδοσή του στη νέα εξέταση, χωρίς βάση και χωρίς προαπαιτούμενα.

Νέα και πιο δίκαιη διαδικασία για τους Πίνακες Διορισίμων

Θεωρείται επιβεβλημένο όσοι συνάδελφοι είναι ήδη στον Πίνακα Διορισίμων να έχουν προτεραιότητα διορισμού έναντι των υπολοίπων που θα παρακαθίσουν σε μελλοντική γραπτή εξέταση – νέο σύστημα.

Στηρίζουμε τη διεξαγωγή νέας γραπτής εξέτασης χωρίς βάση, ώστε όλοι οι υποψήφιοι να αξιολογούνται και να κατατάσσονται με βάση την πραγματική τους βαθμολογία. Θεωρούμε επίσης ορθές την κατάργηση της σύνθετης στατιστικής επεξεργασίας των αποτελεσμάτων, τη δημιουργία δειγματικών δοκιμίων και την επιμόρφωση των θεματοθετών.

Δημιουργείται έτσι μια νέα και αντικειμενική κατάταξη, ενώ αποφεύγεται ο αποκλεισμός υποψηφίων εξαιτίας μιας προκαθορισμένης βάσης επιτυχίας.

Η γραπτή εξέταση έχει τη θέση της σε ένα σύγχρονο σύστημα επιλογής. Δεν μπορεί όμως να μηδενίζει την εμπειρία που αποκτήθηκε μέσα στην τάξη, ούτε να θεωρείται από μόνη της εγγύηση ότι κάποιος μπορεί να διδάξει.

Η αξιοκρατία και η δικαιοσύνη δεν συγκρούονται στη δημόσια εκπαίδευση.

Η ΙΣΟΤΗΤΑ απαιτεί

1. Μονιμοποίηση των Εκπαιδευτικών Αορίστου Χρόνου με νέα νομοθετική ρύθμιση και απόσυρση κάθε διατύπωσης που εξαρτά την απασχόλησή τους από την ύπαρξη αναγκών.

2. Πλήρη αναγνώριση και μοριοδότηση της εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας.

3. Δίκαιη μεταβατική ρύθμιση για όσους έχουν ήδη υπηρετήσει στη δημόσια εκπαίδευση, με διατήρηση του Πίνακα Διοριστέων μέχρι την εξάντλησή του και αναλογία πρόσληψης 50%–50%.

4. Νέα, αντικειμενική γραπτή εξέταση χωρίς βάση και νέα κατάταξη στους Πίνακες Διορισίμων για όσους συναδέλφους δεν βρίσκονται ήδη στον Πίνακα Διορισίμων. Όσοι συνάδελφοι είναι ήδη στον Πίνακα Διορισίμων να έχουν προτεραιότητα διορισμού έναντι των υπολοίπων που θα παρακαθίσουν σε μελλοντική γραπτή εξέταση – νέο σύστημα.

5. Θεσμοθετημένη συμμετοχή της Παγκύπριας Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ σε όλα τα στάδια του διαλόγου.

Προσερχόμαστε στον διάλογο με τεκμηριωμένες θέσεις και με διάθεση να συμβάλουμε εποικοδομητικά. Δηλώνουμε όμως με την ίδια σαφήνεια ότι, εάν η τελική πρόταση διατηρήσει τους Εκπαιδευτικούς Αορίστου Χρόνου σε καθεστώς διαρκούς αβεβαιότητας, θα εξαντλήσουμε κάθε νόμιμο μέσο για την προστασία των συναδέλφων μας.

Ένα νέο Σύστημα Διορισμού Εκπαιδευτικών δεν μπορεί να δημιουργήσει νέες γενιές εργασιακών ομήρων. Και δεν μπορεί να παραβλέψει εκείνους που κράτησαν όρθιο το δημόσιο σχολείο όσο η Πολιτεία αποφάσιζε.