Middle East Eye: Η Τουρκία ήθελε την Αίγυπτο στο Σύμφωνο της Μέκκας – Γιατί είπε «όχι» η Σαουδική Αραβία

Η Σαουδική Αραβία αντιτάχθηκε στην ένταξη της Αιγύπτου στο σύμφωνο ασφαλείας που υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα με την Τουρκία και το Πακιστάν, παρά την πίεση της Άγκυρας για συμπερίληψη του Καΐρου, δήλωσαν στο Middle East Eye (MEE) τρεις σαουδαραβικές πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.

Μία από τις πηγές, πρώην ανώτερος σύμβουλος της σαουδαραβικής μοναρχίας, δήλωσε ότι το Ριάντ δεν ήθελε η Αίγυπτος να ενταχθεί στη συμφωνία «τουλάχιστον προς το παρόν».

Και οι τρεις πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης του ζητήματος, δήλωσαν ότι η σαουδαραβική θέση καθοδηγείται από την εντεινόμενη απογοήτευση με τη στάση της κυβέρνησης του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και την πεποίθηση στο Ριάντ ότι η Αίγυπτος δεν προσφέρει πλέον τη στρατηγική ή στρατιωτική αξία που προσέφερε κάποτε.

Η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, η οποία υπογράφηκε στην ιερή μουσουλμανική πόλη της Μέκκας την Παρασκευή, δεσμεύει τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν να θεωρούν μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες ως επίθεση εναντίον και των τριών.

Σαουδάραβες αξιωματούχοι το περιέγραψαν ως «μηχανισμό για την ενίσχυση των κοινών αμυντικών δυνατοτήτων», παρόλο που η συμφωνία παραμένει ασαφής ως προς τους επιχειρησιακούς μηχανισμούς, τα συγκεκριμένα «ερεθίσματα ενεργοποίησης» (triggers) και το πώς θα εκτελούνταν στην πράξη η κοινή στρατιωτική συνδρομή σε περίπτωση κρίσης. 

Σύμφωνα με τις πηγές, η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να αντιταχθεί στην είσοδο της Αιγύπτου οφειλόταν στις υποβόσκουσες εντάσεις μεταξύ Ριάντ και Καΐρου.

Είπαν ότι το βασίλειο ήταν ο μεγαλύτερος οικονομικός υποστηρικτής της κυβέρνησης του Σίσι μετά την κατάληψη της εξουσίας με πραξικόπημα το 2013, αρχικά δαπανώντας περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια για να ενισχύσει την παραπαίουσα οικονομία του Καΐρου, αλλά το Ριάντ είχε απογοητευτεί από αυτό που θεωρεί έλλειψη αμοιβαίας υποστήριξης σε βασικά ζητήματα ασφάλειας.

Μία από τις πηγές επισήμανε τον «ελάχιστο και αναξιόπιστο» ρόλο της Αιγύπτου στον μακροχρόνιο πόλεμο της Σαουδικής Αραβίας με τους Χούθι της Υεμένης και τη θέση της κατά τη διάρκεια του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.

Επικαλέστηκαν επίσης την αυξανόμενη ανησυχία για την «υποταγή» του Καΐρου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ειδικά μετά την ένταση μεταξύ Ριάντ και Αμπού Ντάμπι σχετικά με την υποστήριξη του τελευταίου προς τις αυτονομιστικές ομάδες της Νότιας Υεμένης που «απειλούν την εθνική ασφάλεια και τα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας».

Δύο από τις πηγές σημείωσαν ότι ενώ η Αίγυπτος έστειλε συστήματα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη στο Άμπου Ντάμπι σε απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις, και ο Σίσι επισκέφθηκε τον πρόεδρο των ΗΑΕ Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ περισσότερες από μία φορές κατά τη διάρκεια του πολέμου, δεν ελήφθησαν ανάλογα μέτρα προς τη Σαουδική Αραβία. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το Ριάντ είχε αρχίσει να ανησυχεί ολοένα και περισσότερο για τη συμμαχία του Σίσι με το Άμπου Ντάμπι.

Οι πηγές ανέφεραν ότι αυτό οφειλόταν επίσης στο ότι το Ριάντ θεωρούσε αρκετές πολιτικές των Εμιράτων ως αντίθετες με τα στρατηγικά συμφέροντα της Αιγύπτου. Αυτές περιλαμβάνουν την εμπλοκή των ΗΑΕ στη Σομαλιλάνδη, τη στρατηγική τους σχέση με το Ισραήλ, την υποστήριξή τους προς την Αιθιοπία κατά τη διάρκεια των διαφορών για το Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης και την υποστήριξή τους στις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης στο Σουδάν.

Μία από τις πηγές ανέφερε ότι η συνεχιζόμενη εμπλοκή του Καΐρου με το Άμπου Ντάμπι είχε εμβαθύνει τις αμφιβολίες στο Ριάντ σχετικά με την αξιοπιστία της Αιγύπτου ως στρατηγικού εταίρου.

Μια άλλη πηγή περιέγραψε τη σχέση υπό τον Σίσι ως ολοένα και πιο μια σχέση στην οποία η Σαουδική Αραβία βλέπει την Αίγυπτο ως «εξαρτώμενη» από την υποστήριξη του Κόλπου και όχι ως αξιόπιστο εταίρο.

Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος είπε ότι η Αίγυπτος ιστορικά εξαρτιόταν από το βασίλειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες εξωτερικές δυνάμεις, παρέχοντας ελάχιστα σε αντάλλαγμα.

«Η Αίγυπτος ήταν πάντα εξαρτώμενη από εμάς, από τις ΗΠΑ, και δεν ανταποδίδει, απλώς παίρνει και παίρνει χωρίς αντάλλαγμα», σχολίασε ο σύμβουλος.

Η Τουρκία ήθελε την Αίγυπτο στο σύμφωνο

Το Σάββατο, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν υποστήριξε ότι το Κάιρο ήταν ένας «φυσικός εταίρος» για την Άγκυρα, και ότι δεν υπήρχε λόγος να μην γίνει τελικά μέρος της συμμαχίας μόλις επιλυθούν τα τεχνικά ζητήματα.

Αρκετές τουρκικές πηγές δήλωσαν στη συνέχεια στο MEE ότι η Άγκυρα είχε καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για να συμπεριλάβει την Αίγυπτο στη συνθήκη και είχε προτείνει επίσημα τη συμμετοχή της.

Ωστόσο, μόλις έγινε σαφές ότι το Κάιρο δεν ήταν έτοιμο να ενταχθεί, οι άλλες χώρες αποφάσισαν να προχωρήσουν χωρίς αυτό, σύμφωνα με τις τουρκικές πηγές.

Οι σαουδαραβικές πηγές, ωστόσο, αμφισβήτησαν ότι η ίδια η Αίγυπτος είχε απορρίψει το σύμφωνο.

Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος, ο οποίος εξακολουθεί να βρίσκεται κοντά στη λήψη αποφάσεων της χώρας, το χαρακτήρισε «γελοίο» να υπονοείται ότι το Κάιρο είχε αποφασίσει να μην συμμετάσχει.

«Το γεγονός είναι ότι ο Σίσι θα ήταν πρόθυμος να ενταχθεί, ώστε να μπορέσει να αποκομίσει τα οικονομικά οφέλη αυτής της συμφωνίας, όπως συνήθως κάνει», είπε ο σύμβουλος.

Ο σύμβουλος σχολίασε ότι οι Σαουδάραβες υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων είχαν σοβαρές ανησυχίες για την αφοσίωση του Σίσι και δεν πίστευαν ότι μπορούσαν να τον εμπιστευτούν με τον ίδιο τρόπο όπως τις ηγεσίες της Τουρκίας και του Πακιστάν.

«Καταλαβαίνουμε ότι οι Τούρκοι ήθελαν να συμπεριληφθεί η Αίγυπτος και αντιλαμβανόμαστε γιατί», είπε. «Ίσως στο μέλλον, αν δούμε ότι υπάρχει αλλαγή ή βελτίωση».

Οι άλλες πηγές ανέφεραν ότι η Τουρκία και το Πακιστάν προσέφεραν περισσότερα στη συμμαχία στρατιωτικά από την Αίγυπτο.

Η Τουρκία έχει μια ολοένα και πιο εξελισσόμενη αμυντική βιομηχανία, ενώ το Πακιστάν έχει έναν εδραιωμένο τομέα κατασκευής όπλων και έναν μεγάλο μόνιμο στρατό.

Αντίθετα, οι πηγές ανέφεραν ότι η στρατιωτική παραγωγική ικανότητα της Αιγύπτου επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική παραγωγή και δεν προσφέρει το ίδιο επίπεδο προηγμένης αμυντικής τεχνολογίας.

«Ο ρόλος του στρατού θα πρέπει να είναι να επενδύει στις στρατιωτικές του δυνατότητες κατασκευής, αντί να ασχολείται με επενδύσεις και διαχείριση εργοστασίων τροφίμων», είπε μία από τις πηγές.

Αμφισβήτησαν επίσης τη στρατιωτική ετοιμότητα και την αποτελεσματικότητα των αιγυπτιακών ενόπλων δυνάμεων.

Οι πηγές ανέφεραν ότι η απόφαση δεν ήταν επομένως… απλώς για την πολιτική ευθυγράμμιση της Αιγύπτου, αλλά για το τι πιστεύει το Ριάντ ότι το Κάιρο θα μπορούσε να συμβάλει «χειροπιαστά» σε μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

«Φθίνει ο ρόλος της Αιγύπτου»

Η αξιολόγηση της Σαουδικής Αραβίας έρχεται εν μέσω μιας ευρύτερης συζήτησης σχετικά με τον φθίνοντα ρόλο της Αιγύπτου στην περιοχή.

Το περιοδικό Economist ανέφερε τη Δευτέρα ότι η Αίγυπτος, η οποία από καιρό παρουσίαζε τον εαυτό της ως πυλώνα της περιφερειακής τάξης, είχε «παραμεριστεί ως μεσολαβητής και στρατιωτική δύναμη».

Για δεκαετίες, η Αίγυπτος ήταν κεντρικός στρατιωτικός εταίρος για τα κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου του συνασπισμού υπό την ηγεσία των ΗΠΑ που εκδίωξε τις ιρακινές δυνάμεις από το Κουβέιτ το 1991. Σε αντίθεση με τώρα, όπου οι πηγές επεσήμαναν ότι το Κουβέιτ είναι πλέον πιο πρόθυμο να ενταχθεί στη συμφωνία της Μέκκας παρά να έχει τη στρατιωτική συμμαχία που είχε κάποτε με την Αίγυπτο για την προστασία του.

Ωστόσο, οι σαουδαραβικές πηγές υποστήριξαν ότι υπό τον Σίσι, η Αίγυπτος έχει γίνει όλο και πιο εξαρτώμενη από εξωτερική οικονομική υποστήριξη, ενώ προσφέρει λιγότερα σε αντάλλαγμα για σημαντικά ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας.

Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος είπε ότι το βασίλειο θεωρεί τις σχέσεις του με την Άγκυρα, παρά τις ταραχώδεις εξελίξεις τα τελευταία χρόνια, ως πιο αξιόπιστες από τη σχέση του με το Κάιρο.

«Οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων στην ηγεσία έχουν σοβαρές ανησυχίες για την αφοσίωση του Σίσι», είπε ο σύμβουλος.

«Απλώς φαίνεται ότι δεν μπορείς να τον εμπιστευτείς, και δικαίως».

Ο σύμβουλος το αντιπαρέβαλε αυτό με τις σχέσεις της Σαουδικής Αραβίας με «τους Πακιστανούς και τους Τούρκους αδελφούς».

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της Σαουδικής Αραβίας έχουν επίσης εκφράσει την αντίθεση τους στην ένταξη της Αιγύπτου στο σύμφωνο, με αρκετούς λογαριασμούς που υποστηρίζουν την ηγεσία του βασιλείου και να δημοσιεύουν υλικό που υποδηλώνει ότι το Κάιρο δεν ήταν επιθυμητό στη συμφωνία.

Ο ανώνυμος λογαριασμός μέσων κοινωνικής δικτύωσης @Columbuos, που πιστεύεται ευρέως ότι ανήκει στον Σαούντ αλ Καχτάνι, πρώην ανώτερο βοηθό του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο οποίος εξακολουθεί να θεωρείται στενός συνεργάτης του νεαρού μονάρχη, επανέλαβε την άποψη που επικρατεί. 

«Η πόρτα της συμμαχίας δεν είναι ανοιχτή σε όσους θέλουν μόνο να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά τους και να επωφεληθούν από αυτήν χωρίς να συμμετέχουν στην ίδια ασφαλή αποστολή για την περιοχή», ξεκαθάρισε. 

«Όποιος θέλει να ενταχθεί πρέπει να μοιράζεται τα ίδια κοινά συμφέροντα των τριών χωρών. Η εποχή των ψευδαισθήσεων περί δικαιωμάτων, της ελεημοσύνης και της μονομερούς προσφοράς έχει παρέλθει, και ο καιρός του ‘μόνο το δικό μου πεπρωμένο’ έχει τελειώσει, δίνοντας τη θέση του στη φάση του ‘κοινού μας πεπρωμένου’», πρόσθεσε ο αλ Καχτάνι.

Παρά ταύτα, και οι τρεις πηγές τόνισαν ότι η συμφωνία δεν έκλεινε απαραίτητα την πόρτα στην ένταξη της Αιγύπτου στο μέλλον, αλλά η θέση του Ριάντ ήταν ότι το Κάιρο θα έπρεπε να παραμείνει «εκτός» προς το παρόν.

skai.gr