ΤΕΛ ΑΒΙΒ
Η πρόσβαση δημοσιογράφων στις εγκαταστάσεις των Israel Weapon Industries – της IWI – είναι δύσκολη πόσο μάλλον σε περίοδο πολέμου. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φαντασία για να αντιληφθεί κανείς το γιατί. Διαβάζοντας όμως συνεχώς για τεχνολογίες που αναπτύσσουν οι Ισραηλινοί οποίες μοιάζουν σαν βγαλμένες από ταινία επιστημονικής φαντασίας, ζήτησα να μπω. Πήρα την άδεια και πέρασα τις πύλες του τεράστιου συγκροτήματος των IWI στην Κιριάτ Γκατ, προκειμένου να δω δύο από αυτά.
Ο στόχος ήταν οι τεχνολογίες οι οποίες κατέστησαν το Ισραήλ παγκόσμιο κέντρο καινοτομίας. Όχι μόνο στον αμυντικό τομέα, αλλά κυρίως σε ένα ευρύτερο βιομηχανικό οικοσύστημα, μέσα στο οποίο μεγάλες και καθιερωμένες εταιρείες συνυπάρχουν με ένα πυκνό δίκτυο μικρότερων επιχειρήσεων και start-ups.
Στην αίθουσα συνεδριάσεων όπου μιλήσαμε αρχικά, ο διάκοσμος ήταν, ας πούμε ιδιαίτερος, αν και λογικός αν το καλοσκεφτεί κανείς.
Στους τοίχους της βρισκόταν αναρτημένη σχεδόν ολόκληρη η ιστορία του ισραηλινού φορητού οπλισμού: από το εμβληματικό UZI και το TAVOR ως τα πιο σύγχρονα τυφέκια και ελαφρά πολυβόλα τους – ή, τουλάχιστον, όσα μπορούσαν να τοποθετηθούν πάνω σε έναν τοίχο.
Η άμυνα είναι μόνο ένα μέρος
Η ζήτηση για αμυντικά προϊόντα υψηλής τεχνολογίας αυξάνεται ραγδαία διεθνώς. Συστήματα του ομίλου κατασκευάζονται πλέον σε εγκαταστάσεις σε διαφορετικές χώρες και ηπείρους, ενώ πωλούνται σε περισσότερα από 60 κράτη.
Η σημασία αυτής της τεχνολογικής βάσης δεν περιορίζεται στην άμυνα. Εξηγεί δε, σε σημαντικό βαθμό, και την ανθεκτικότητα που επέδειξε η ισραηλινή οικονομία έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια πολέμου. Παρά το τεράστιο οικονομικό κόστος, τις επιστρατεύσεις και την αβεβαιότητα, βασικοί δείκτες ενισχύθηκαν και το Χρηματιστήριο του Τελ Αβίβ κινήθηκε ανοδικά.
Πίσω από αυτήν την εικόνα βρίσκεται και η ισχυρή θέση του Ισραήλ στην προηγμένη τεχνολογία — ένας τομέας στον οποίο η χώρα εξακολουθεί να κατέχει δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο σε σχέση με το μέγεθός της.
Γιατί η Κύπρος έχει σημασία
Η αμυντική σχέση Κύπρου και Ισραήλ έχει αναπτυχθεί ταχύτατα και σε βάθος. Πρόκειται για μια συνεργασία η οποία προκαλεί εμφανή ενόχληση στην Τουρκία και παρακολουθείται στενά και από άλλες χώρες της περιοχής. Η συνεργασία αυτή περνά, αναπόφευκτα, και μέσα από τις αμυντικές βιομηχανίες του Ισραήλ.
Ο αντιπρόεδρος της IWI, Ρόνεν Χαμουντότ, εξηγεί ότι οι κυπριακές ειδικές δυνάμεις χρησιμοποιούν τα τυφέκια TAVOR X95, ενώ κυπριακές μονάδες διαθέτουν και τα ελαφρά πολυβόλα NEGEV της εταιρείας.
Περισσότερα από 250.000 τυφέκια της οικογένειας TAVOR και X95 έχουν πωληθεί μέχρι σήμερα σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Κύπρος επέλεξε το X95 ως ένα συμπαγές και σύγχρονο όπλο, κατάλληλο για επιχειρήσεις σε αστικό περιβάλλον και για εμπλοκές σε μικρές αποστάσεις.
Για την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία, η σημασία της Κύπρου δεν προκύπτει τόσο από το μέγεθος της αγοράς της. Προκύπτει κυρίως από τις ειδικές επιχειρησιακές ανάγκες της Εθνικής Φρουράς και από το εύρος της αμυντικής σχέσης ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η κυπριακή χρήση των X95 και των NEGEV είναι επίσης ένα καλό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ισραηλινά οπλικά συστήματα εντάσσονται σε μικρότερες ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες αναζητούν εξοπλισμό ευέλικτο, δοκιμασμένο σε πραγματικές συνθήκες και ικανό να προσαρμόζεται σε διαφορετικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα.
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του μοντέλου λειτουργίας της IWI είναι η άμεση επαφή της με τον τελικό χρήστη.
Οι παρατηρήσεις από το πεδίο δεν χρειάζεται να διασχίσουν ατελείωτα επίπεδα γραφειοκρατίας μέχρι να φτάσουν στους σχεδιαστές. Πολλοί από τους ανθρώπους που αναπτύσσουν και κατασκευάζουν τα όπλα είναι ενεργοί έφεδροι και, επομένως, οι ίδιοι χρήστες των συστημάτων που σχεδιάζουν.
Η απόσταση ανάμεσα στην επιχειρησιακή εμπειρία και τη γραμμή παραγωγής είναι πολύ μικρή. Κάθε πρόβλημα, κάθε παρατήρηση και κάθε νέα ανάγκη μπορεί να οδηγήσει γρήγορα σε βελτιώσεις ή τροποποιήσεις.
Υπάρχουν, άλλωστε, ορισμένες εμφανείς ομοιότητες ανάμεσα στις επιχειρησιακές απαιτήσεις του Ισραήλ και της Κύπρου: μικρές αποστάσεις, ανάγκη άμεσης αντίδρασης, γεωγραφία η οποία συμπιέζει τον χώρο και τον χρόνο, αλλά και ιδιαίτερη σημασία των ειδικών δυνάμεων.
Ένας υπολογιστής μέσα στο όπλο
Ανάμεσα στις νεότερες τεχνολογίες της IWI, μία από τις σημαντικότερες είναι το ARBEL anti-drone.
Πρόκειται για ένα προηγμένο υπολογιστικό σύστημα ελέγχου πυρός, σχεδιασμένο να αυξάνει θεαματικά την πιθανότητα επιτυχούς πλήγματος και την αποτελεσματικότητα όπλων που βασίζονται στην πλατφόρμα AR-15.
Σύμφωνα με την εταιρεία, το σύστημα βρίσκεται ήδη σε υπηρεσία ή σε διαδικασία ένταξης σε 15 ευρωπαϊκές χώρες.
Το ARBEL δεν είναι ένα καινούργιο τυφέκιο. Είναι μια τεχνολογική πλατφόρμα η οποία μπορεί να ενσωματωθεί σε υφιστάμενα τυφέκια εφόδου και ελαφρά πολυβόλα, προσθέτοντας ουσιαστικά έναν ηλεκτρονικό «εγκέφαλο» στο όπλο.
Μέχρι πρότινος, η πραγματική έκταση της απειλής των drones γινόταν πλήρως αντιληπτή κυρίως από ανθρώπους με στρατιωτική εκπαίδευση ή εμπειρία.
Πριν από τις 7 Μαρτίου και το περιστατικό στις βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι, οι περισσότεροι στην Κύπρο πιθανόν να έβλεπαν την αντι-drone τεχνολογία ως ένα εξειδικευμένο στρατιωτικό ζήτημα, σχετικά απομακρυσμένο από τη δική τους πραγματικότητα.
Αυτό έχει πλέον αλλάξει.
Τα μικρά drones — και ιδιαίτερα τα FPV, τα οποία χειρίζονται εξ αποστάσεως μέσα από ζωντανή εικόνα πρώτου προσώπου — έχουν εξελιχθεί σε μία από τις πιο επικίνδυνες απειλές για το πεζικό. Οι εξελίξεις στον νότιο Λίβανο κατέστησαν το δίδαγμα ακόμη πιο επείγον.
Τα FPV drones είναι μικρά, ταχύτατα, φθηνά και εξαιρετικά ευέλικτα. Πετούν πολύ χαμηλά, αλλάζουν απότομα κατεύθυνση και μπορούν να μεταφέρουν εκρηκτικές κεφαλές. Ο στρατιώτης που βρίσκεται στο στόχαστρό τους έχει πολλές φορές στη διάθεσή του μόνο λίγα δευτερόλεπτα για να αντιδράσει.
Το ARBEL anti-drone επιχειρεί να δώσει απάντηση σε ένα πρόβλημα το οποίο απασχολούσε εδώ και χρόνια τους ειδικούς.
Οι περισσότερες από τις διαθέσιμες λύσεις ήταν είτε υπερβολικά ογκώδεις είτε υπερβολικά ακριβές — και, συχνά, και τα δύο.
Δεν έχει ιδιαίτερη επιχειρησιακή ή οικονομική λογική να χρησιμοποιείται ένα μεγάλο σύστημα αναχαίτισης ή ένας πύραυλος αξίας πολλών χιλιάδων δολαρίων για να καταστραφεί ένα drone το οποίο μπορεί να κοστίζει λιγότερο από χίλια.
Το ερώτημα που έθεσε η IWI ήταν διαφορετικό: θα μπορούσε το ίδιο το τυφέκιο που φέρει ήδη κάθε στρατιώτης να μετατραπεί σε αποτελεσματικό μέσο προστασίας απέναντι σε ένα FPV drone;
Θα μπορούσε, δηλαδή, ο στρατιώτης να αποκτήσει τη δική του προσωπική γραμμή άμυνας, χωρίς να φορτωθεί με ένα ακόμη μεγάλο και βαρύ σύστημα;
Από αυτήν τη λογική γεννήθηκε το ARBEL anti-drone.
Η προσωπική γραμμή άμυνας
Το σύστημα ελέγχει τον ρυθμό πυρός του όπλου, επιτρέποντας στον στρατιώτη να πυροβολεί γρήγορα, χωρίς να χάνει τον έλεγχο του τυφεκίου και χωρίς να απομακρύνεται από τον στόχο.
Περιορίζει επίσης την ανάγκη για λεπτούς και σύνθετους χειρισμούς της σκανδάλης, ένα από τα δυσκολότερα σημεία της σκοποβολής σε πραγματικές και ταχύτατα μεταβαλλόμενες συνθήκες.
Ο σκοπευτής επικεντρώνεται στην παρακολούθηση του drone και στη διατήρησή του μέσα στη γραμμή σκόπευσης.
Μπορεί να κρατά τη σκανδάλη πατημένη. Το όπλο, όμως, δεν πυροβολεί ανεξέλεγκτα.
Το ARBEL υπολογίζει τη στιγμή κατά την οποία η πιθανότητα επιτυχούς πλήγματος είναι μεγαλύτερη και απελευθερώνει τότε τη βολή.
Σε ένα σενάριο αναχαίτισης drone, όπου ο στόχος είναι μικρός, γρήγορος, κινείται απρόβλεπτα και μπορεί να βρίσκεται σε σημαντική απόσταση, το σύστημα αναλαμβάνει τον ακριβή χρονισμό των διαδοχικών βολών.
Αυτό επιτρέπει επαναλαμβανόμενες και ακριβέστερες εμπλοκές ακόμη και κάτω από τη μεγάλη πίεση της μάχης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αναχαίτιση drones σε απόσταση έως 450 μέτρων την ημέρα και 250 μέτρων τη νύχτα.
Ο στρατιώτης αποκτά έτσι τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει την απειλή προτού αυτή φτάσει σε απόσταση άμεσης προσβολής.
Ο άνθρωπος πίσω από το όπλο, βεβαίως, παραμένει άνθρωπος: κουράζεται, αγχώνεται, καταπονείται σωματικά και βρίσκεται κάτω από τεράστια γνωστική πίεση.
Το ARBEL παρεμβαίνει ακριβώς σε αυτό το σημείο. Ο στρατιώτης σκοπεύει και πιέζει τη σκανδάλη. Το σύστημα αναλαμβάνει τον χρονισμό της βολής.
Δεν αντικαθιστά την κρίση του στρατιώτη. Την υποστηρίζει εκεί όπου τα ανθρώπινα όρια μπορούν να αποδειχθούν μοιραία.
Η εποχή των drones
Το ARBEL anti-drone δεν έρχεται να αντικαταστήσει την πολυεπίπεδη αντιαεροπορική άμυνα, τα ραντάρ, τον ηλεκτρονικό πόλεμο ή τα ειδικά συστήματα αναχαίτισης.
Προσφέρει κάτι πολύ πιο άμεσο: μια τελευταία γραμμή άμυνας για τον μεμονωμένο στρατιώτη ή για μια μικρή μονάδα.
Αυξάνει την πιθανότητα να καταρριφθεί το drone με το όπλο το οποίο ο στρατιώτης κρατά ήδη στα χέρια του.
Η φιλοσοφία πίσω από αυτό είναι απλή.
Όπως κανείς δεν θα έστελνε έναν στρατιώτη στο πεδίο χωρίς κράνος και αλεξίσφαιρο γιλέκο, έτσι, στην εποχή των FPV drones, δεν θα πρέπει να τον στέλνει χωρίς κανένα μέσο προσωπικής προστασίας απέναντί τους.
Το ARBEL anti-drone φιλοδοξεί να είναι ακριβώς αυτό.
Και τη λειτουργία του είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω από πρώτο χέρι.
Αφού πέρασα από τους χώρους παραγωγής, όπου οι μηχανικοί μού έδειξαν πώς κατασκευάζονται τα διαφορετικά εξαρτήματα των όπλων, οδηγήθηκα σε ένα από τα υπόγεια πεδία βολής της IWI.
Το ARBEL είχε τοποθετηθεί σε τρεις διαφορετικές πλατφόρμες όπλων.
Εκεί, η φιλοσοφία του συστήματος έγινε αμέσως κατανοητή.
Όλες οι βολές μου βρήκαν τον στόχο.
Δέχθηκα τα συγχαρητήρια για τις σκοπευτικές μου ικανότητες με τον δέοντα ενθουσιασμό — και με περίπου τον ίδιο βαθμό ειλικρίνειας με τον οποίο όλοι δεχθήκαμε ότι το αποτέλεσμα οφειλόταν αποκλειστικά στη δική μου δεινότητα.
Από το πεδίο βολής, η επίσκεψη πέρασε σε ένα εντελώς διαφορετικό τεχνολογικό πεδίο.
Πρόκειται για συστήματα τα οποία σχεδιάστηκαν σε μεγάλο βαθμό για στρατιωτικές και αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις, αλλά χρησιμοποιούνται πλέον και στην αστυνομική δράση, σε καταστάσεις πολιτικής προστασίας και, κυρίως, στη διάσωση ανθρώπινων ζωών.
Η τεχνολογία μιας αμυντικής βιομηχανίας μπορεί, παραδόξως, να μετατραπεί και σε εργαλείο σωτηρίας.
