Πριν από είκοσι και περισσότερα χρόνια βγάζαμε κραυγή αγωνίας για την πορεία που ακολουθούσε το Συνεργατικό Κίνημα στην Κύπρο.
Μια πορεία απόλυτα κομματική και κομματικοποιημένη, που οδηγούσε με μαθηματική ακρίβεια προς την καταστροφή. Για όσους βέβαια δεν φορούσαν κομματικά γυαλιά και μπορούσαν να δουν τα πράγματα στις τότε αληθινές τους διαστάσεις.
Ο Συνεργατισμός λοιπόν δεν καταστράφηκε τα τελευταία πέντε – δέκα χρόνια, αλλά προ πολλού.
Υπό την ιδιότητα του οικονομικού συντάκτη της εφημερίδας «Αλήθεια», την περίοδο 1987-2000, παρακολουθούσα όλα τα δρώμενα της οικονομίας πάνω σε μόνιμη και διαρκή βάση.
Καταγράφαμε γεγονότα, διατυπώναμε απόψεις, εκφράζαμε αγωνίες και ανησυχίες, αλλά κανένας δεν ήθελε ούτε να ακούσει, ούτε να αντιδράσει. Ήταν η εποχή που βολεύονταν όλοι, κυρίως οι κομματικοί παρατρεχάμενοι.
Μετροφυλλώντας σήμερα το προσωπικό μου αρχείο, επαναφέρω προς υπενθύμιση – ενημέρωση της κοινής γνώμης τα πιο κάτω γεγονότα:
∙ Στην «Οικονομική Αλήθεια» την Κυριακή 4 Απριλίου 1994, δημοσιεύεται κύρια είδηση με τίτλο «Χωλαίνουν τα συστήματα ελέγχου των περισσότερων Συνεργατικών Εταιρειών». Στη σχετική είδηση αναφέρεται πως, υπάρχουν σοβαρές αδυναμίες και ελλείψεις στα λογιστικά συστήματα, ενώ η Ελεγκτική Υπηρεσία των Συνεργατικών Εταιρειών προειδοποιεί ότι η έλλειψη ικανοποιητικού ελέγχου εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.
Όπως και σήμερα έτσι και τότε υπήρχαν υπερβάσεις στα όρια δανεισμού και μη αποπληρωμή δανείων.
∙ Δέκα μήνες αργότερα, την Κυριακή 26 Φεβρουαρίου 1995, στην «Οικονομική Αλήθεια» δημοσιεύεται ξανά πρωτοσέλιδα είδηση με τίτλο «Σοβαρές αδυναμίες και προβλήματα παρουσιάζει ο εσωτερικός έλεγχος στις Συνεργατικές Εταιρείες» και εξηγείται στο δημοσίευμα πως, «τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου παρουσιάζουν σοβαρές αδυναμίες ή ελλείπουν παντελώς».
Υπενθυμίζουμε πως, τότε η Επιτροπή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αποτελείτο από τους Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας (πρόεδρο), και μέλη τους γενικό διευθυντή του υπουργείου Οικονομικών, γενικό διευθυντή του υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας, το βοηθό γραμματέα της ΕΣΕΛ και το γραμματέα της ΣΠΕ Στροβόλου. Τα μέλη της επιτροπής διορίζονται από το υπουργικό συμβούλιο.
Αυτοί έκαναν ελέγχους και ετοίμαζαν σχετικές εκθέσεις, η κυβέρνηση τις έστελνε στις ελληνικές καλένδες, εμείς ως δημοσιογράφοι τις δημοσιεύαμε προς ενημέρωση και προβληματισμό και η βουλή έπαιζε το παιγνίδι της σιωπής και μιας περίεργης ανοχής.
∙ Η ανάμιξη των Κομμάτων στα συνεργατικά δρώμενα ήταν μόνιμη και συνεχής. Επιτροπές Συνεργατικών Εταιρειών ελέγχονταν απόλυτα από πολιτικά Κόμματα. Στελεχώνονταν από ανεπαρκείς που εκτελούσαν κομματικές οδηγίες, ενώ αρκετές υπήρξαν οι περιπτώσεις, όπου ΣΠΕ αναμίχθηκαν με τρόπο άτσαλο σε δημοτικές και άλλου είδους τοπικές εκλογές.
Αρκετά απ’ αυτά αναφέρθηκαν ενώπιον της Ερευνητικής Επιτροπής που διορίστηκε στο πρόσφατο παρελθόν από το Γενικό Εισαγγελέα για να διερευνήσει τις αιτίες της καταστροφής του Συνεργατισμού.
Την Κυριακή 12 Ιανουαρίου 1997, στην «Οικονομική Αλήθεια» σε άρθρο μου έγραφα πως, το Συνεργατικό Κίνημα στην Κύπρο δεν κινδυνεύει ούτε από φιλελευθεροποίηση του επιτοκίου ούτε από τον εκσυγχρονισμό του χρηματοοικονομικού συστήματος, αλλά κινδυνεύει από την πλήρη κομματικοποίηση η οποία γίνεται με την ανοχή της κυβέρνησης και του αρμόδιου υπουργείου και πρόσθετα και τα εξής:
«Βασική αρχή σωτηρίας, αν φυσικά το Κίνημα θέλει να σωθεί, είναι ο απεγκλωβισμός του από τα κομματικά γρανάζια.
Προς αυτή την κατεύθυνση σημαντικό ρόλο και ευθύνη έχει τόσο ο Έφορος Συνεργατικής Ανάπτυξης όσο και το υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού στην αρμοδιότητα του οποίου εμπίπτει το θέμα.
Και κάτι ακόμα: Έχουμε την άποψη πως επέστη πλέον ο χρόνος ώστε η δραστηριότητα του Συνεργατικού Κινήματος να τεθεί κάτω από την αυστηρή εποπτεία των νομισματικών αρχών. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει σήμερα, με αποτέλεσμα το 1/3 των καταθέσεων που ελέγχονται από το Συνεργατισμό να βρίσκονται εκτός νομισματικού ελέγχου και πολιτικής. Αυτό το φαινόμενο φανερώνει μια σοβαρή παραδοξότητα η οποία δεν επιτρέπει την εφαρμογή ομοιόμορφης νομισματοπιστωτικής πολιτικής.
Αν λοιπόν θέλουμε να έχουμε στην Κύπρο υγιές Συνεργατικό Κίνημα πρέπει να κινηθούμε προς τις σωστές κατευθύνσεις χωρίς παρωπίδες και μακριά από δογματισμούς».
Αυτά το 1997. Κανένας δεν ήθελε να ακούσει. Σήμερα, ο Συνεργατισμός πέθανε από τα κομματικά ναρκωτικά που σταδιακά του εκχωρούσαν όλοι, ανακατεύουμε τα χώματα…
* Οικονομολόγος – Δημοσιογράφος
