Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Η ραγδαία διάδοση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), Generaive Artificial Intelligence, δεν είναι απλά μία δύναμη που μεταμορφώνει το κομμάτι της μάθησης αλλά δυστυχώς αναβαθμίζει ποιοτικά και ποσοτικά τις απειλές που στοχεύουν τους μαθητές. Deepfakes, κλωνοποίηση φωνής, phishing και κατασκευασμένο υλικό που χρησιμοποιείται για εκβιασμό καθιστούν τις επιθέσεις πιο πειστικές, λιγότερο κοστοβόρες και πιο μαζικές. Το άρθρο αυτό χαρτογραφεί, αποτυπώνει το νέο τοπίο απειλών, εξηγεί γιατί οι ανήλικοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, παρουσιάζει το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και τις υφιστάμενες κυπριακές δομές και καταλήγει σε μία δομή προστασίας αποτελούμενη από τρία μέρη, το σχολείο, τον εκπαιδευτικό και τον γονέα
Εισαγωγή
Για τη σημερινή γενιά μαθητών, η ΤΝ είναι ήδη μέρος της καθημερινότητας. Την ίδια στιγμή, η τεχνολογία αυτή αξιοποιείται από χρήστες που δρουν κακόβουλα. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ευρωπαϊκή αποτίμηση, που καλύπτει σχεδόν 4.900 περιστατικά από τον Ιούλιο 2024 μέχρι και Ιούνιο 2025, η συντριπτική πλειοψηφία των μηνυμάτων phishing (80%), αξιοποιεί πλέον ΤΝ σε κάποιον βαθμό, ενώ τα deepfakes χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο σε απάτες ταυτοπροσωπίας και φωνητικής εξαπάτησης (ENISA, 2025). Για το οργανωμένο κυβερνοέγλημα, η ΤΝ λειτουργεί ως ένας “επιταχυντής” που επιτρέπει μαζικότερες και δυσκολότερα ανιχνεύσιμες επιθέσεις (Europol, 2025). Καθώς η Κύπρος έχει ασκήσει για το πρώτο εξάμηνο του 2026 την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), έχει διαμορφωθεί μια ευκαιρία να τεθεί η προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον στο επίκεντρο.
Το νέο τοπίο απειλών Τεχνητής Νοημοσύνης
1)Κατασκευασμένο υλικό για deepfakes. Η ΤΝ επιτρέπει την κατασκευή ρεαλιστικών εικόνων, βίντεο και ήχου που μιμούνται πραγματικά πρόσωπα. Για έναν μαθητή, αυτό μπορεί να σημαίνει την κυκλοφορία πλαστού υλικού που τον εμφανίζει σε καταστάσεις που ουδέποτε συνέβησαν, με σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές συνέπειες (Europol, 2025).
2)Αυτοματοποιημένο phishing και κλωνοποίηση φωνής. Τα εργαλεία ΤΝ παράγουν εξατομικευμένα μηνύματα, με σωστή σύνταξη και ορθογραφία, που διαφεύγουν από τα παραδοσιακά συστήματα ελέγχου και αναγνώρισης απάτης, παρακάμπτουν τις τυπικές ενδείξεις κακόβουλης δραστηριότητας, ενώ η δυνατότητά τους για κλωνοποίηση φωνής μπορεί να μιμηθεί συγγενή ή φίλο σε τηλεφωνική εξαπάτηση (vishing) (ENISA, 2025).
3)Κατασκευασμένο υλικό και εκβιασμός. Αυτό που καταγράφουν διεθνείς αρχές είναι μια ανησυχητική αύξηση τόσο στο κατασκευαζόμενο υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών με την χρήση της ΤΝ, όσο και στις περιπτώσεις σεξουαλικού εκβιασμού (sextortion) εις βάρος εφήβων (Europol, 2025 – FBI, 2024). Η απειλή αυτή, λόγω της ιδιαίτερης βαρύτητάς της, καθιστά επιτακτική την ανάγκη για την αντιμετώπισή της τόσο σε θεσμικό επίπεδο τόσο και με εξειδικευμένη, εξατομικευμένη εκπαίδευση .
4)Εκφοβισμός και παραπληροφόρηση με ΤΝ. Η ευκολία παραγωγής ψέυτικου περιεχομένου διευκολύνει νέες μορφές διαδικτυακού εκφοβισμού και διάδοσης παραπληροφόρησης μέσα στη σχολική κοινότητα (Europol, 2025). Αυτό ενισχύεται και γίνεται εντονότερο ως φαινόμενο, από την πολύωρη χρήση των διαφόρων μέσων κοινωνικής δικτύωσης από του μαθητές.
Οι ανήλικοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι
Με δεδομένη τη διαρκώς αυξανόμενη ψηφιακή ενασχόληση της νεολαίας, είναι σημαντικό να αντιληφθούμε ότι δεν αντιλαμβάνονται πλήρως τη φύση των νέων, εξελιγμένων απειλών που τους αφορούν. Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στην αντιμετώπισή των απειλών αυτών παραμένει το γεγονός ότι τα παιδιά μας σιωπούν. Πολλά ανήλικα θύματα αποφεύγουν να μιλήσουν, φοβούμενα ότι δεν θα γίνουν πιστευτά ή ότι θα αντιμετωπίσουν κάποιου είδους κριτική (Niestadt, 2025). Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η καλλιέργεια ψηφιακής παιδείας γύρω από τις δυνατότητες και τους κινδύνους της παραγωγικής ΤΝ, που να απευθύνεται τόσο στα παιδιά, όσο και στους εκπαιδευτικούς και τους γονείς, αναδεικνύεται σε βασική προϋπόθεση προστασίας τους (Niestadt, 2025).
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο γίνεται η ασπίδα
Η ΕΕ έχει συγκροτήσει ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο. Ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη θεσπίζει, μεταξύ άλλων, υποχρέωση επαρκούς παιδείας στην ΤΝ (AI literacy). Από τις 2 Φεβρουαρίου 2025, είναι πλέον υποχρέωση που αφορά και τους φορείς εκπαίδευσης του κάθε Ευρωπαϊκού κράτους (European Union, 2024). Παράλληλα, η νομοθεσία για την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, ο κανονισμός GDPR και ο Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) συνθέτουν ένα πλέγμα προστασίας, αν και η ποινικοποίηση του υλικού που παράγεται με ΤΝ παραμένει ζήτημα υπό εξέλιξη με νομικά κενά (Kokolaki & Fragopoulou, 2025). Σε επίπεδο σχολείου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές δεοντολογικής χρήσης ΤΝ, εστιασμένες κυρίως σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (European Commission, 2026).
Που βρίσκεται η Κυπριακή Δημοκρατία
Η Κύπρος σε αυτό το τομέα είναι ήδη ενεργή και δεν ξεκινά από το μηδέν. Το Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου (CyberSafety), υπό τον συντονισμό του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, λειτουργεί Γραμμή Βοήθειας και Γραμμή Καταγγελιών 1480. Επιπρόσθετα παρέχει σχετικό ενημερωτικό υλικό σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς (Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου Κύπρου, 2025). Η υφιστάμενη αυτή υποδομή προσφέρει στέρεη βάση, αλλά το ζητούμενο είναι η αναβάθμισή της ώστε να καλύπτει ρητά τις απειλές που σχετίζονται με την παραγωγική ΤΝ.
Συμπεράσματα και προτάσεις
Η αποτελεσματική προστασία απαιτεί συντονισμένη δράση. Στην ιδανική περίπτωση η δράση αυτή πρέπει να εφαρμοστεί σε τρία επίπεδα.
Αρχικά στο επίπεδο του σχολείου. Προτείνεται η ένταξη εκπαιδευτικών ενοτήτων ασφαλούς, ορθής και ηθικής χρήσης του διαδικτύου, των πληροφοριακών συστημάτων και της ΤΝ σε όλες τις δράσεις της ψηφιακής παιδείας που να συνοδεύεται από σαφές διαδικασία αναφοράς των σοβαρών περιστατικών.
Εν συνεχεία, σε επίπεδο εκπαιδευτικού, δύναται να γίνει αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για την έγκαιρη αναγνώριση και για την ορθή διαχείριση των εν λόγω κινδύνων (European Commission, 2026).
Τέλος, σε επίπεδο γονέα, πρέπει να γίνει ενημέρωση, μέσω σεμιναρίων ή και μέσω των ΜΚΔ, για το ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια κακής χρήσης του διαδικτύου και της ΤΝ καθώς και για το πως ορθά πρέπει να γίνεται η ενθάρρυνση για ανοιχτή επικοινωνία, ώστε να σπάει η σιωπή (Niestadt, 2025).
Το NCC-CY λειτουργεί ως συντονιστικός κόμβος. Συνδέει τις δράσεις του CyberSafety/1480 με στοχευμένο υλικό ευαισθητοποίησης που αφορά το διαδίκτυο, το cyber bullying και τη ΤΝ, αξιοποιώντας τη δυναμική της Κυπριακής Προεδρίας, ακόμη και μετά το πέρας της (European Union, 2024 – Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου Κύπρου, 2025). Οι απειλές στον Κυβερνοχώρο και η ΤΝ θα συνεχίσουν να εξελίσσονται. Η άμυνά μας οφείλει να είναι εξίσου δυναμική και η εκπαίδευση μπαίνει μπροστά ως πρώτη γραμμή.
Σημείωση: εάν κάποιος μαθητής, γονέας ή εκπαιδευτικός χρειάζεται υποστήριξη ή θέλει να υποβάλει καταγγελία, οι Γραμμές 1480 του Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου Κύπρου είναι διαθέσιμες (Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου Κύπρου, 2025).
Βιβλιογραφία
ENISA (2025) Threat Landscape 2025. European Union Agency for Cybersecurity.
https://www.enisa.europa.eu/topics/cyber-threats/threat-landscape
European Commission, Directorate-General for Education, Youth, Sport and Culture (2026)
Guidelines on the ethical use of artificial intelligence and data in teaching and learning for
educators. Publications Office of the EU. https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-
education/actions/plan/ethical-guidelines-for-educators-on-using-artificial-intelligence
European Union (2024) Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act), Article 4. Official
Journal of the EU. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
Europol (2025) EU Serious and Organised Crime Threat Assessment (EU-SOCTA) 2025. Publications
Office of the EU. https://home-affairs.ec.europa.eu/news/new-report-shows-how-organised-
crime-changing-and-effecting-eu-security-2025-03-21_en
Federal Bureau of Investigation (FBI) (2024) Criminals use generative artificial intelligence to
facilitate financial fraud, Alert I-120324-PSA. https://www.ic3.gov/PSA/2024/PSA241203
Kokolaki, E. & Fragopoulou, P. (2025) Unveiling AI’s Threats to Child Protection: Regulatory efforts to
Criminalize AI-Generated CSAM and Emerging Children’s Rights Violations. arXiv:2503.00433.
https://arxiv.org/abs/2503.00433
Niestadt, M. (2025) Protecting children online: Selected EU, national and regional laws and
initiatives. EPRS, European Parliament.
https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/775855/EPRS_BRI(2025)775855_EN.
Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου Κύπρου – CyberSafety (2025) Σχετικά / Γραμμές 1480. Παιδαγωγικό
Ινστιτούτο Κύπρου. https://cybersafety.cy/
