Σε μια εποχή όπου η οικονομική ανάπτυξη συνδέεται συχνά με την τεχνολογία, τις υπηρεσίες και την καινοτομία, ο πρωτογενής τομέας κινδυνεύει να θεωρηθεί από κάποιους ως ένας κλάδος του παρελθόντος. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ διαφορετική. Ο πρωτογενής τομέας δεν αποτελεί μόνο μέρος της ιστορίας της Κύπρου· αποτελεί βασική προϋπόθεση για το μέλλον της.
Η γεωργία, η κτηνοτροφία και η αλιεία υπήρξαν για αιώνες η ραχοκοκαλιά της κυπριακής οικονομίας. Από τα αμπέλια και τις ελιές μέχρι τα εσπεριδοειδή και τις πατάτες, η γη της Κύπρου στήριξε γενιές οικογενειών, διαμόρφωσε κοινότητες και συνέβαλε καθοριστικά στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του τόπου.
Αν και η οικονομική δομή της χώρας μεταβλήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες με την ανάπτυξη του τουρισμού και των υπηρεσιών, η σημασία του πρωτογενούς τομέα παραμένει αδιαμφισβήτητη.
Σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του πρωτογενή τομέα στην Κύπρο ανήλθε στα €426 εκατομμύρια το 2024, ενώ η συνεισφορά του τομέα στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) διαμορφώθηκε γύρω στο 1,2%. Η πραγματική συνεισφορά του πρωτογενούς τομέα δεν περιορίζεται σε οικονομικούς δείκτες. Αποτυπώνεται στην επισιτιστική ασφάλεια, στη διατήρηση της υπαίθρου, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι σε κρίσεις.
Τα τελευταία χρόνια, οι διεθνείς εξελίξεις απέδειξαν πόσο σημαντικό είναι για κάθε χώρα να διαθέτει ισχυρή εγχώρια παραγωγή τροφίμων. Η πανδημία, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και οι αυξήσεις στο κόστος των πρώτων υλών κατέδειξαν ότι η διατροφική επάρκεια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Σε αυτό το περιβάλλον, ο πρωτογενής τομέας αποκτά στρατηγική σημασία που υπερβαίνει κατά πολύ τη συμμετοχή του στο ΑΕΠ.
Την ίδια στιγμή, ο τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρές προκλήσεις. Η λειψυδρία και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο την παραγωγική διαδικασία. Το αυξημένο κόστος ενέργειας και παραγωγής, η δυσκολία εξεύρεσης εργατικού δυναμικού, η ανάγκη εκσυγχρονισμού των μονάδων παραγωγής και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των κυπριακών προϊόντων αποτελούν ζητήματα που απασχολούν καθημερινά τους παραγωγούς.
Οι ανησυχίες αυτές επιβεβαιώνονται και από την Τελική Έκθεση 2025 του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου. Στην Έκθεσή επισημαίνεται η ανάγκη αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, η σημασία της αποτελεσματικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων και η ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της οικονομίας απέναντι σε μελλοντικούς κινδύνους. Πρόκειται για ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα το παρόν και το μέλλον του πρωτογενούς τομέα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η συλλογική εκπροσώπηση και η συνεργασία των παραγωγικών δυνάμεων του τόπου. Η ένταξη του Παγκύπριου Συνδέσμου Θερμοκηπιούχων (ΠΑΣΥΘΕ) στην οικογένεια της Ομοσπονδίας Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ) αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Μαζί με άλλες ομάδες και οργανωμένα σύνολα παραγωγών που συμμετέχουν στην ΟΕΒ, ενισχύεται η κοινή φωνή του πρωτογενούς τομέα και η δυνατότητα αποτελεσματικότερης προώθησης των ζητημάτων που τον απασχολούν. Η ΟΕΒ στηρίζει διαχρονικά την ανάγκη διατήρησης μιας ισχυρής παραγωγικής βάσης, αναγνωρίζοντας ότι η αυτάρκεια σε βασικά τρόφιμα, η επισιτιστική ασφάλεια και η ανθεκτικότητα απέναντι σε κρίσεις αποτελούν στρατηγικά πλεονεκτήματα για κάθε σύγχρονη οικονομία.
Η ΟΕΒ, ως η μεγαλύτερη εργοδοτική και επιχειρηματική οργάνωση της χώρας, στηρίζει έμπρακτα τη σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τη σύγχρονη επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Άλλωστε, ο πρωτογενής τομέας δεν λειτουργεί απομονωμένα. Συνδέεται άμεσα με τη μεταποίηση, το εμπόριο, τις εξαγωγές, τον τουρισμό και την εφοδιαστική αλυσίδα, δημιουργώντας πολλαπλασιαστικά οφέλη για ολόκληρη την οικονομία.
Η συζήτηση για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα δεν πρέπει να περιορίζεται στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Πρέπει να επικεντρώνεται και στις ευκαιρίες που δημιουργούνται. Η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, η εφαρμογή σύγχρονων συστημάτων άρδευσης, η ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας, η προσέλκυση νέων ανθρώπων στον κλάδο και η παραγωγή ποιοτικών προϊόντων με υψηλή προστιθέμενη αξία μπορούν να καταστήσουν τον τομέα ακόμη πιο ανταγωνιστικό και βιώσιμο.
Η Κύπρος έχει κάθε λόγο να επενδύσει στον πρωτογενή τομέα. Όχι μόνο γιατί παράγει τρόφιμα, αλλά γιατί παράγει ασφάλεια, ανθεκτικότητα και προοπτική. Σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται με ταχύτητα και χαρακτηρίζεται από συνεχείς αβεβαιότητες, η διατήρηση μιας ισχυρής παραγωγικής βάσης αποτελεί στρατηγική επιλογή για κάθε σύγχρονο κράτος.
Ο πρωτογενής τομέας δεν είναι το παρελθόν της Κύπρου. Είναι ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους της για το μέλλον.
* Λειτουργός, Τμήμα Επιχειρηματικής Ανάπτυξης (ΟΕΒ)
