Μεταρρύθμιση Δημοσίου με μπαλώματα – Απορρύθμιση στην πράξη

Από καιρό φαινόταν η κωλοσυρμαδκιά της κουφής, όπως λέμε και στα κυπριακά, σε σχέση με τις διατμηματικές προαγωγές, οι οποίες εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της δημόσιας υπηρεσίας. Η μεταρρύθμιση εγκρίθηκε το 2022 και οι διατμηματικές προαγωγές τέθηκαν σε εφαρμογή δύο χρόνια αργότερα, για είναι εύκολη και ομαλή η μετάβαση στα νέα δεδομένα.

Μάλιστα, πριν ακόμη εφαρμοστούν οι διατμηματικές προαγωγές, εξαιρέθηκαν από αυτές οι εργαζόμενοι στη Βουλή, στη διπλωματική υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών και την Ελεγκτική Υπηρεσία. Τότε είχε λεχθεί πως δεν θα μπορούσε για παράδειγμα ένας εργαζόμενος του Υπουργείου Εργασίας, που θα λάμβανε προαγωγή, να μετέβαινε στη Βουλή και να διοικεί, την στιγμή που δεν έχει καμία σχέση με το αντικείμενο.

Τώρα συνολικά εξαιρούνται οι εργαζόμενοι από δώδεκα τμήματα, ενώ στη Βουλή συζητείται νομοσχέδιο για την εξαίρεση εργαζομένων άλλων 13 τμημάτων. Μέσω της διατμηματικής προαγωγής, ένας εργαζόμενος από μία υπηρεσία ή ένα υπουργείο μπορεί να διεκδικήσει προαγωγή στην κλίμακα Α13 σε άλλη υπηρεσία ή άλλο υπουργείο. Όσοι διεκδικούν θέσεις στην κλίμακα Α13 και άνω περνούν από εξετάσεις, όπως τεστ ικανοτήτων και γραπτές εξετάσεις στα εξεταστικά κέντρα και στη συνέχεια από προφορική εξέταση ενώπιον της ΕΔΥ.

Την περίοδο που συζητείτο το νομοθετικό πακέτο της μεταρρύθμισης, οι διατμηματικές προαγωγές είχαν πολυδιαφημιστεί ως ο νέος θεσμός ο οποίος θα συμβάλει στη διαφάνεια, στην άρση του ρουσφετιού και στη σωστή αξιολόγηση των εργαζόμενων. Τότε λεγόταν πως πλέον δεν θα είναι άριστοι όλοι στο Δημόσιο και θα προάγονται αξιοκρατικά οι καλύτεροι και όσοι κατέχουν τα απαιτούμενα προσόντα.

Στην πράξη, όμως, φάνηκε πως οι διατμηματικές προαγωγές δημιούργησαν περισσότερα προβλήματα στην κρατική μηχανή, καθώς κάποιοι που προήχθησαν μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας, οι οποίοι προέρχονται από άλλα τμήματα και μετακινούνται σε άλλα, δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στα καθήκοντα τους, καθώς δεν κατέχουν το γνωστικό – υπηρεσιακό αντικείμενο.

Τότε έγιναν μελέτες επί μελετών για τον νέο θεσμό, οι οποίες όπως όλα δείχνουν δεν έδειξαν τα προβλήματα που πιθανόν να δημιουργούνταν. Μήπως, τελικά, δεν λήφθηκαν υπόψη όλες οι παράμετροι στη μελέτη, έτσι ώστε το Κράτος να έχει έτοιμο σχέδιο Β για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες που εμφανίζονται; Μήπως απλά η Βουλή τότε ενέκρινε τη μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας απλά και μόνο για να λάβει το κράτος τα €85 εκατ, τα οποία περιλαμβανόταν στο Ταμείο Ανάκαμψης;

Μήπως απλά η Δημοκρατία έκανε μια μεταρρύθμιση μόνο κατ’ όνομα και όχι επί της ουσίας; Μήπως επρόκειτο για μπαλώματα;

Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα θα πρέπει να απαντηθούν για να μην βρεθεί και πάλι η χώρα στην ίδια θέση. Τώρα, όπως όλα δείχνουν οδηγούνται προς κατάργηση οι διατμηματικές προαγωγές και παράλληλα προωθούνται και άλλες αλλαγές στο Δημόσιο, οι οποίες θα συζητηθούν τέλος του μήνα στο μικτό κλιμάκιο στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομικών, της ΠΑΣΥΔΥ και της ΕΔΥ , και του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Συνεπώς, αυτή τη φορά οι αλλαγές θα πρέπει να είναι καλύτερα μελετημένες και να μην γίνουν απλώς και μόνο για σκοπούς εντυπωσιασμού και για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων συμφερόντων.

Να σημειώσουμε πως από την αρχή το 2022 η μεταρρύθμιση του Δημοσίου ήταν ελλειμματική, καθώς δεν αντιμετώπιζε τα πραγματικά προβλήματα της γραφειοκρατίας και της ενίσχυσης της παραγωγικότητας των εργαζόμενων, αλλά αφορούσε μόνο τη διαχείριση και αξιοποίηση του ανθρωπίνου δυναμικού της κρατικής μηχανής.

Το 2022 ήταν η τρίτη προσπάθεια που έγινε για μεταρρρύθμιση της δημόσιας. Τον Δεκέμβριο του 2016 η πλειοψηφία των κομμάτων καταψήφισε τα τέσσερα από τα πέντε νομοσχέδια που περιλαμβάνονταν στο πακέτο για μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας. Τον Δεκέμβριο του 2016, η πλειοψηφία των κομμάτων καταψήφισε τα 4 από τα πέντε νομοσχέδια της μεταρρύθμιση. Το 5ο νομοσχέδιο, που αφορούσε στην ενίσχυση της κινητικότητας υπαλλήλων, ψηφίστηκε από τη Βουλή το Μάιο του 2017, ενώ νομοσχέδιο για κατάργηση της προφορικής εξέτασης για υπαλλήλους με κλίμακα κάτω από Α7 ψηφίστηκε το 2018.

Η δεύτερη προσπάθεια για μεταρρύθμιση της Δημόσιας Υπηρεσίας από τη Βουλή επιχειρήθηκε το 2019, όπου κατατέθηκαν στη Βουλή νέα νομοσχέδια και κανονισμοί, αφού προηγήθηκε κύκλος διαβουλεύσεων με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και κόμματα και ενσωματώθηκαν οι θέσεις τους.

Συνεπώς, οι αλλαγές που εξετάζονται τώρα θα πρέπει να βελτιώνουν το σύστημα, με στόχο να καταστεί πιο αποτελεσματικό, λειτουργικό και αξιοκρατικό το Δημόσιο.