European Skills High Level Board: Από τις διαπιστώσεις στις συνέργειες που διαμορφώνουν το μέλλον της εργασίας

Η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί διαχρονική προτεραιότητα της ΟΕΒ, καθώς συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, την παραγωγικότητα και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας.

Σε μια εποχή ραγδαίων μετασχηματισμών, η ΟΕΒ συστηματικά αναδεικνύει την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση ανάπτυξης δεξιοτήτων, που θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Την ανάγκη αυτή επιβεβαιώνουν τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Υψηλού Επιπέδου για τις Δεξιότητες (European Skills High Level Board, Conclusions), του Ιουλίου 2026, τα οποία προτείνουν μια νέα προσέγγιση για την αναβάθμιση και επανακατάρτιση των εργαζομένων, με επίκεντρο τη συνεργασία επιχειρήσεων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και κοινωνικών εταίρων.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, σχεδόν οκτώ στις δέκα επιχειρήσεις στην ΕΕ αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση και διατήρηση ταλέντου, γεγονός που συνιστά σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη και τις επενδύσεις. Οι ελλείψεις εκτείνονται από τους στρατηγικούς βιομηχανικούς κλάδους μέχρι τη γεωργία, το εμπόριο, τις υπηρεσίες, την υγεία και την εκπαίδευση.

Η δημογραφική εξέλιξη επιτείνει την πρόκληση. Ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας στην ΕΕ μειώθηκε από 268 εκατομμύρια το 2009 σε 260 εκατομμύρια το 2025, ενώ οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις υποδεικνύουν περαιτέρω μείωση κατά περίπου ένα εκατομμύριο ετησίως μέχρι το 2050. Τα δεδομένα αυτά καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού, την ενεργοποίηση υποεκπροσωπούμενων ομάδων και την ενίσχυση της κινητικότητας στην αγορά εργασίας.

Παρά την αυξανόμενη ανάγκη για συνεχή ανάπτυξη δεξιοτήτων, μόλις το 39,5% των ενηλίκων στην ΕΕ συμμετέχει ετησίως σε δραστηριότητες κατάρτισης, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό στόχο του 60% μέχρι το 2030. Η περιορισμένη συμμετοχή συνδέεται, μεταξύ άλλων, με ανεπαρκή κίνητρα, χρηματοδοτικούς περιορισμούς και δυσκολίες παρακολούθησης μακροχρόνιων προγραμμάτων.

Το Συμβούλιο επισημαίνει την ανάγκη για περισσότερο ευέλικτες και προσβάσιμες μαθησιακές διαδρομές, προσαρμοσμένες στις ανάγκες των εργαζομένων. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα μικροδιαπιστευτήρια (microcredentials), τα οποία πιστοποιούν μαθησιακά αποτελέσματα σύντομων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, διευκολύνοντας την απόκτηση και αναγνώριση νέων δεξιοτήτων. Παράλληλα, η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης της μαθητείας ενηλίκων, αναδεικνύεται σε σημαντική διαδρομή διά βίου μάθησης.

Κεντρική πρόταση των συμπερασμάτων αποτελεί η ανάπτυξη των «Skills Partnerships for Adult Reskilling» (SPARKs), δηλαδή περιφερειακών και τομεακών συνεργασιών για την επανακατάρτιση ενηλίκων. Η φιλοσοφία τους βασίζεται στη δημιουργία οικοσυστημάτων που συνδέουν επιχειρήσεις, εργοδοτικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις, εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα, περιφερειακές αρχές και φορείς καινοτομίας.

Στόχος είναι η ανάπτυξη προγραμμάτων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας, αξιοποιώντας παράλληλα την εφαρμοσμένη έρευνα και τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους ή εξειδικευμένες δομές κατάρτισης. Μέσα από συνεργατικά σχήματα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε σύγχρονο εξοπλισμό, τεχνογνωσία και εκπαιδευτικές δυνατότητες που δύσκολα θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν μεμονωμένα.

Το Συμβούλιο προτείνει την ενίσχυση, επέκταση και διασύνδεση επιτυχημένων υφιστάμενων μοντέλων, αξιοποιώντας πρωτοβουλίες όπως τα Κέντρα Επαγγελματικής Αριστείας και το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τις Δεξιότητες (Pact for Skills).

Για την επιτυχία των συνεργασιών, υπογραμμίζεται η σημασία της βιώσιμης χρηματοδότησης, των κατάλληλων κινήτρων και της ουσιαστικής συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στον έγκαιρο εντοπισμό των αναγκών δεξιοτήτων. Παράλληλα, προτείνεται η ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, η ανάπτυξη ευέλικτων προγραμμάτων μάθησης και η διεύρυνση της χρήσης αναγνωρισμένων μικροδιαπιστευτηρίων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη μέτρηση των αποτελεσμάτων, ώστε οι συνεργασίες να αξιολογούνται στη βάση της συμμετοχής των εργαζομένων, της παρεχόμενης κατάρτισης και της συμβολής τους στην αντιμετώπιση των ελλείψεων δεξιοτήτων. Το Συμβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει την αξιοποίηση των SPARKs στις μελλοντικές πρωτοβουλίες της και στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Για την κυπριακή οικονομία, τα συμπεράσματα αυτά αποτελούν σημαντική ευκαιρία για ενίσχυση της διασύνδεσης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Η ΟΕΒ, αξιοποιώντας τον θεσμικό της ρόλο και τη στενή επαφή της με την επιχειρηματική κοινότητα, επιδιώκει να συμβάλει ενεργά στη διαμόρφωση συνεργασιών που θα μετατρέπουν τις διαπιστωμένες ανάγκες δεξιοτήτων σε στοχευμένες δράσεις ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού. Η συστηματική πρόβλεψη των αναγκών, η ουσιαστική συμμετοχή των εργοδοτών στον σχεδιασμό προγραμμάτων και η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα συνιστούν βασικές προϋποθέσεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Η πρόκληση πλέον δεν είναι να αναγνωρίσουμε το χάσμα δεξιοτήτων, αλλά να το γεφυρώσουμε. Η ΟΕΒ θα συνεχίσει να συμβάλλει στην προσπάθεια αυτή, προωθώντας συνέργειες που μετατρέπουν τη γνώση σε παραγωγικότητα, τις δεξιότητες σε ευκαιρίες και την επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό σε βιώσιμη ανάπτυξη. Γιατί η ανταγωνιστικότητα και η βιώσιμη ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας θεμελιώνονται πρωτίστως στους ανθρώπους της, στις δεξιότητές τους και στην ικανότητά τους να μετατρέπουν τις προκλήσεις σε ευκαιρίες.

* Λειτουργός, Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού (ΟΕΒ)