Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Σε μικρές χώρες/περιοχές, η ξεκάθαρη τοποθέτηση των πολεοδομικών ζωνών δεν είναι εύκολη υπόθεση και όταν μια ζώνη βρίσκεται πλησίον άλλης, είναι δυνατόν να υπάρχει αλληλεπίδραση (κυρίως αρνητική), τόσο στη λειτουργία των επιχειρήσεων, όσο και στους κατοίκους της περιοχής.
Το θέμα τίθεται τώρα έντονα, αναφορικά με τη μετακίνηση των βιομηχανικών ζωνών βαριάς βιομηχανίας, οι οποίες βρίσκονται δίπλα από οικιστικές ζώνες και προκαλούν οχληρία (και προβλήματα στην υγεία). Το μεν κράτος προσπαθεί να εξεύρει περιοχές οι οποίες είναι κατάλληλες για οχληρές χρήσεις, οι δε ιδιοκτήτες φέρουν ένσταση ακόμα και για περιοχές που βρίσκονται μακριά από περιοχές ανάπτυξης.
Εξετάζοντας τις βιομηχανικές περιοχές Λευκωσίας (βαριάς βιομηχανίας), βλέπουμε ότι υπάρχουν στις περιοχές Γερίου, Τσερίου, Ιδαλίου, δηλαδή περιοχές που περικλείουν τη Λευκωσία, ενώ οι οικιστικές και άλλες αναπτύξεις έχουν φθάσει σε σημείο επαφής και έτσι και άλλες περιοχές σύντομα θα έχουν το ίδιο θέμα. Υπάρχουν τουβλοποιεία στα Λατσιά και την Αγία Βαρβάρα και τόσα άλλα που εφάπτονται σε οικιστικές περιοχές, ορισμένες εκ των οποίων περιλαμβάνουν μάλιστα και κατοικίες ψηλού κόστους.
Το πρόβλημα ξεκινά από τον τρόπο καθορισμού αυτών των ζωνών. Δυστυχώς, δεν καθορίζονται μόνο με πολεοδομικά κριτήρια, αλλά και κάτω από πιέσεις των τοπικών αρχών και κατ’ επέκταση των αιώνιων άσχετων πολιτικών κομμάτων, προς άγρα ψήφων. Ίσως είμαστε η μόνη χώρα της Ευρώπης όπου τέτοια θέματα υπεισέρχονται σε πολεοδομικές ζώνες.
Οι πρώτοι παράγοντες αυτής της κακής πολεοδομικής κατάστασης είναι οι ντόπιοι (ιδιοκτήτες και άλλοι), που επιμένουν και επιθυμούν την αλλαγή της ζώνης από γεωργική σε οποιαδήποτε άλλη αναπτυξιακή ζώνη, περιλαμβανομένης και της βιομηχανικής. Μετά από κάποια χρόνια, με τη συνεχή πίεση για επέκταση των ζωνών ανάπτυξης (λόγω έλλειψης υποδομών, δρόμων, κλπ, σε υφιστάμενες ζώνες), αντί να προωθούνται σχεδιασμοί για ανάπτυξη δρόμων κλπ, εμφανίζονται μεμονωμένες κατοικίες και έτσι τυχόν νέες ζώνες με διαφορετικές χρήσεις περιορίζονται. Άνκαι είμαστε οι πρώτοι υποστηρικτές της μεμονωμένης κατοικίας, εντούτοις τώρα, όπως εξελίσσονται τα δεδομένα, είναι καταστροφική η νέα πρόταση του Υπουργείου Εσωτερικών για πιο φιλελεύθερη αδειοδότηση της οικιστικής χρήσης και σε αγροτικές περιοχές και ιδιαίτερα μετά την απόφαση του δικαστηρίου, το οποίο υπέδειξε ότι π.χ. για κατοικίες που επηρεάζονται από βιομηχανικές αναπτύξεις, έστω και εάν αυτές (οι κατοικίες) ανεγέρθηκαν μετά, ο ιδιοκτήτης έχει το δικαίωμα να ενάγει τη Δημοκρατία ή τις επιχειρήσεις. Τώρα, με τις νέες σκέψεις του Υπουργείου Εσωτερικών για να φιλελευθεροποιηθεί η μεμονωμένη κατοικία, υπάρχει το ενδεχόμενο με την ανέγερση κατοικίας -είτε πριν, είτε μετά από μια βιομηχανική ζώνη- να αποκτήσει δικαιώματα ο ιδιοκτήτης και ίσως στο τέλος να κληθεί το κράτος να πληρώσει αποζημιώσεις.
Πού θα πάνε, λοιπόν, οι βαριές βιομηχανίες του μέλλοντος, πού θα τοποθετηθούν εργοστάσια ασφάλτου, έτοιμου σκυροδέματος και άλλα;
Δυστυχώς, δεν υπάρχουν λύσεις που να ικανοποιούν όλους και οι πολεοδομικές ζώνες θα πρέπει να καθορίζονται με πολεοδομικά κριτήρια μόνο. Κατ’ εμάς, η μόνη μακροχρόνια λύση είναι η απαλλοτρίωση κατάλληλων περιοχών για τις αναπτύξεις βαριάς βιομηχανίας κατά περιοχές, με αυστηρά καθορισμένα κριτήρια όσον αφορά οχληρία/δημόσιες υπηρεσίες και με την εφαρμογή των σχετικών κανονισμών.
Η κατάσταση που καλείται η τωρινή κυβέρνηση να αντιμετωπίσει είναι αποτέλεσμα των προηγούμενων λαθών άλλων κυβερνήσεων. Την ίδια ώρα, ένα πολιτικό κόμμα έθεσε ως όρο για την έγκριση του προϋπολογισμού (2021) τη φιλελευθεροποίηση της μεμονωμένης κατοικίες (τι σχέση έχει ο προϋπολογισμός με αυτό το θέμα;). Άλλοι ιδιώτες σύμβουλοι διερωτώνται για τα διυλιστήρια της Λάρνακας και εισηγούνται τη χρέωση των ιδιοκτητών με υπεραξία για την αλλαγή ζώνης, αγνοώντας όμως ότι η αλλαγή της ζώνης και ο εξαναγκασμός για μετακίνηση/κατεδάφιση των εγκαταστάσεων έχει κόστος (ποιος θα το πληρώσει;). Επί εποχής κ. Χάσικου, η προσέγγισή του ήταν να υιοθετηθεί τέτοια πολεοδομική ζώνη που να καλύπτει την τυχόν υπεραξία και το κόστος κατεδάφισης/μετακίνησης των εγκαταστάσεων. Δεν γνωρίζουμε εάν το νέο τοπικό σχέδιο προσφέρει αυτή τη δυνατότητα.
Οι τελευταίες δικαστικές αποφάσεις στην Κύπρο υποδεικνύουν ότι ο καθορισμός των ζωνών γίνεται από το κράτος και σε περίπτωση που ορισμένες αναπτυξιακές ζώνες καταργηθούν (ή μειωθούν οι αναπτυξιακές δυνατότητες σε μεγάλο βαθμό), η Δημοκρατία θα κληθεί να αποζημιώσει τον ιδιοκτήτη (ίδε υπόθεση Άλασσας, αλλά και του πάρκου της Μητρόπολης Πάφου, με τη μείωση του συντελεστή δόμησης από 160% σε 1% συντελεστή δόμησης). Εκτός από την παρέμβαση των πολιτικών κομμάτων και «άλλων μέσων», κύριος λόγος είναι η ανυπαρξία έργων υποδομής σε υπάρχουσες ζώνες ανάπτυξης, με αποτέλεσμα μεγάλες εκτάσεις να στερούνται πρόσβασης, με τη ζώνη να υστερεί σε ζήτηση, προκαλώντας τη συνεχή πίεση για επέκταση των αναπτυξιακών πολεοδομικών ζωνών. Παράδειγμα είναι και οι πολύ μεγάλες εκτάσεις οικιστικών ζωνών που παραμένουν αναξιοποίητες (παντού), ενώ ένα τρανταχτό στοιχείο είναι και η βιοτεχνική περιοχή Λατσιών, που αναπτύχθηκε γύρω στο 1/3, με τον υπόλοιπο χώρο να παραμένει άδειος και για χρόνια αναξιοποίητος, λόγω ανυπαρξίας δρόμου πρόσβασης στην υπόλοιπη περιοχή.
Δυστυχώς, δεν υπάρχει ελπίδα προς σύντομη επίλυση του θέματος, μια που τα πολιτικά κόμματα και άλλοι θέλουν να ανακατεύονται παντού. Ίσως το ΚΕΒΕ να αναλάβει μια πρωτοβουλία/εισήγηση επί του θέματος, στην οποία και θα προσφέρουμε κάθε βοήθεια.
