Τραμπ, Ιράν και πετρέλαιο: Μπορεί το μοντέλο της Βενεζουέλας να οδηγήσει σε συμφωνία;

Του Ian Dexter Palmer, Ph.D.

Οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου 2026 και συνέλαβαν τον πρόεδρο Μαδούρο. Η Βενεζουέλα παράγει σήμερα περίπου 1,2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα (bpd), ενώ η παραγωγή είχε φτάσει στο ανώτατο επίπεδό της το 1997, στα 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Ο Ούγο Τσάβες ανέλαβε την εξουσία το 1999 και ξεκίνησε την εθνικοποίηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας. Ωστόσο, αυτή κατέρρευσε την περίοδο 2017-2020, όταν ο Τραμπ στην πρώτη του θητεία επέβαλε δύο ξεχωριστές κυρώσεις στην πετρελαϊκή βιομηχανία. Μέχρι το 2020, η πετρελαϊκή παραγωγή είχε περιοριστεί σε λίγο πάνω από 0,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Η Βενεζουέλα βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως ως προς τα αποθέματα πετρελαίου, με λίγο περισσότερα από 300 δισ. βαρέλια βαρέος πετρελαίου. Φαίνεται να υπάρχει ένα μοτίβο στην ιστορία του πετρελαίου της χώρας: κυρώσεις από τον Τραμπ στην πρώτη του θητεία, στη συνέχεια πτώση της πετρελαϊκής παραγωγής, ακολούθως στρατιωτική επίθεση και μετά μια νέα συμφωνία για την ενίσχυση της παραγωγής πετρελαίου. Θα μπορούσε αυτό να υποδηλώνει ένα μοτίβο εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων μιας άλλης χώρας;

Οι ΗΠΑ θέλουν άμεσο μερίδιο στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας

Ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε μια νέα συμφωνία με τη Βενεζουέλα την περασμένη Παρασκευή. Οι συνομιλίες για τη νέα συμφωνία πραγματοποιήθηκαν σε δύο επίπεδα. Σε ανώτερο επίπεδο, διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις μεταξύ της αμερικανικής κυβέρνησης και της Ντέλσι Ροντρίγκες, προσωρινής προέδρου της Βενεζουέλας.

Η κεντρική συμφωνία προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν άμεση συμμετοχή σε 17 πετρελαϊκά κοιτάσματα, τα οποία περιέχουν αποθέματα 90 δισ. βαρελιών πετρελαίου. Οι ΗΠΑ θα έχουν “πλειοψηφικό έλεγχο” σε αποθέματα 65 δισ. βαρελιών.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο διαπραγματεύτηκε μια συνεργασία μεταξύ των ΗΠΑ και του ιδιωτικού τομέα στη Βενεζουέλα. Ο Τραμπ ανέφερε την Παρασκευή στο Truth Social ότι αυτό θα διπλασίαζε τα αποθέματα πετρελαίου στις ΗΠΑ. Το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ έχει φτάσει σε χαμηλό 40 ετών ως αποτέλεσμα του πολέμου με το Ιράν.

Η συμφωνία αποτελεί μια ανορθόδοξη διευθέτηση μεταξύ δύο κυβερνήσεων και ιδιωτικών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα δεδομένου του μεγέθους της.

Οι ΗΠΑ θα λάβουν εγγυημένη ποσότητα πετρελαίου, η οποία θα ανταλλάσσεται σε τιμή κόστους. Οι ιδιωτικές επενδύσεις των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα θα ανέλθουν σε 100 δισ. δολάρια και θα στηρίξουν χιλιάδες θέσεις εργασίας κατά την ανοικοδόμηση της οικονομίας της Βενεζουέλας, η οποία προφανώς επικεντρώνεται στην πετρελαϊκή βιομηχανία. Η Βενεζουέλα θα λάβει επιπλέον 200 δισ. δολάρια σε φορολογικά έσοδα.

Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες συμμετέχουν ή όχι;

Η συμφωνία για τη Βενεζουέλα προβλέπει την είσοδο αμερικανικών εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκειμένου να επισκευάσουν ή να αναπτύξουν τα πετρελαϊκά κοιτάσματα και να αυξήσουν την παραγωγή. Η Βενεζουέλα θα λάβει περισσότερα έσοδα από το πετρέλαιο.

Έχουν περάσει οκτώ μήνες από τότε που οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον πρόεδρο Μαδούρο, αρκετός χρόνος ώστε ο Τραμπ να προσκαλέσει πετρελαϊκές εταιρείες να επαναφέρουν τη βιομηχανία της Βενεζουέλας. Ωστόσο, αυτό δεν έχει συμβεί ακόμη – ούτε νέες συμφωνίες ούτε παραχωρήσεις.

Πολλά από τα πετρελαϊκά κοιτάσματα που προσφέρει η Βενεζουέλα στο πλαίσιο της συμφωνίας στερούνται υποδομών ή ηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που θα μπορούσε να απαιτήσει επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Υπήρξαν επίσης εμπόδια, από τις εγγυήσεις ασφαλείας και νομικής προστασίας για τους Αμερικανούς εταίρους, έως την έλλειψη εμπειρίας της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA στη σύναψη συμβάσεων, τις τριβές μεταξύ των μικρών και ευέλικτων αμερικανικών εταιρειών εκμετάλλευσης, των λεγόμενων wildcatters, και των πιο αργών στη λήψη αποφάσεων μεγάλων πετρελαϊκών ομίλων, καθώς και την φερόμενη ως αδράνεια του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας.

Η Chevron παρέμεινε στη Βενεζουέλα κατά τη διάρκεια των ταραγμένων ετών. Βρίσκεται κοντά σε συμφωνία για την προσθήκη δύο νέων πετρελαϊκών κοιτασμάτων στο χαρτοφυλάκιό της, πέραν των τριών υφιστάμενων κοινοπραξιών με την PDVSA. Προφανώς, η Halliburton, μεγάλη εταιρεία παροχής υπηρεσιών στον κλάδο, ενδέχεται να συμμετάσχει παρέχοντας εξοπλισμό για υδραυλική ρωγμάτωση και άλλον εξοπλισμό για τα κοιτάσματα βαρέος πετρελαίου.

Ωστόσο, δύο ανταγωνιστές της Chevron έχουν μέχρι στιγμής αρνηθεί να συμμετάσχουν στις συνομιλίες. Τα περιουσιακά στοιχεία των ExxonMobil και ConocoPhillips εθνικοποιήθηκαν από τον πρόεδρο Ούγκο Τσάβες το 2007. Οι δύο εταιρείες εξακολουθούν να διεκδικούν αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η ανακοίνωση του Τραμπ έχει κινήσει τις εξελίξεις, όπως αναμενόταν. Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ σχεδιάζει να ταξιδέψει πολύ σύντομα στη Βενεζουέλα για να συζητήσει σχέδια αύξησης της πετρελαϊκής παραγωγής. Έχει αναφερθεί ότι αρκετά στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών κατευθύνονται στο Καράκας για να υπογράψουν συμφωνίες παραγωγής.

Εφαρμογή σε ένα δεύτερο πετρελαιοκράτος: το Ιράν

Οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, λιγότερο από δύο μήνες μετά την επίθεση στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου και τη σύλληψη του προέδρου Μαδούρο.

Και οι δύο χώρες είναι πετρελαιοκράτη, των οποίων οι οικονομίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εξόρυξη και τις εξαγωγές πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Η Βενεζουέλα και το Ιράν βρίσκονται στην 1η και την 3η θέση παγκοσμίως ως προς τα αποθέματα πετρελαίου. Ωστόσο, οι κυρώσεις και η έλλειψη επενδύσεων από δυτικές χώρες οδήγησαν σε πτώση της πετρελαϊκής παραγωγής και στις δύο χώρες μετά το 2010.

Οι αμερικανικές κυρώσεις, ακολουθούμενες από πτώση της πετρελαϊκής παραγωγής και στη συνέχεια από στρατιωτικές επιθέσεις, υποδηλώνουν πράγματι ένα μοτίβο αμερικανικής δέσμευσης στην ενεργειακή ασφάλεια.

Οι ομοιότητες μεταξύ Βενεζουέλας και Ιράν είναι σαφείς. Θα μπορούσε το πείραμα της Βενεζουέλας να εφαρμοστεί στο Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου;

Μπορεί να φαίνεται σαν μια τρελή ιδέα, αλλά αυτή τη στιγμή ο πόλεμος δεν έχει ορατό τέλος. Ίσως ο πρόεδρος Τραμπ θα μπορούσε να επιδιώξει μια συμφωνία που θα επέτρεπε στο Ιράν να πουλά το πετρέλαιό του, αλλά με κάποια ανταποδοτική αποζημίωση προς τις ΗΠΑ, μετά από σημαντικές αμερικανικές επενδύσεις για την αύξηση της πετρελαϊκής παραγωγής του Ιράν.

Νέες επενδύσεις από ολόκληρο τον κόσμο θα ακολουθούσαν, για την ενίσχυση της ιρανικής οικονομίας. Μπορεί να φαίνεται φανταστικό, αλλά αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ έχουν παγιδευτεί σε ένα τέλμα, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ, αν πιστεύει σε κάτι, πιστεύει στις συναλλακτικές προσεγγίσεις.

Forbes