Από τον αργαλειό της Φύτης στην τάξη και από την τάξη στον κόσμο (εικόνες)

Υπάρχουν φορές που ένα σχολικό πρόγραμμα ξεκινά ως μια εκπαιδευτική δραστηριότητα και στην πορεία εξελίσσεται σε κάτι πολύ μεγαλύτερο. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση εκπαιδευτικών και μαθητών του Λυκείου Αγίου Νεοφύτου Πάφου, που ξεκίνησαν στα πλαίσια των εκπαιδευτικών τους προγραμμάτων την ενασχόλη με το φημισμένο διεθνώς Φυθκιώτικο υφαντό, μια σημαντική έκφραση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου και που πλέον ασχολούνται με αυτό σε πολύ ευρύτερη έκταση.

Μιλώντας στον «Φ» για το πρόγραμμα αυτό, που ήδη βραβεύθηκε και από την UNESCO., η εκπαιδευτικός Οικονομικών στο Λύκειο Αγίου Νεοφύτου Πάφου, Νίκη Γεωργίου, αναφέρει ότι είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει αυτή τη διαδρομή να εξελίσσεται από μια εκπαιδευτική ιδέα σε μια ουσιαστική εμπειρία για τους μαθητές.

Η ιστορία μας ξεκίνησε με τη συμμετοχή ομάδας μαθητών του σχολείου μας σε ημερίδα για την εφαρμογή του προγράμματος Cultural Bees – Η επιχειρηματικότητα στις Πολιτιστικές και Δημιουργικές Βιομηχανίες της Κύπρου, δηλώνει. Το ενδιαφέρον που επέδειξαν τα παιδιά, μάς οδήγησε στη συνέχεια στη συμμετοχή στο πρόγραμμα «Διδάσκοντας και Μαθαίνοντας με τη Ζωντανή Κληρονομιά», που συντονίζει η Κυπριακή Εθνική Επιτροπή UNESCO σε συνεργασία με την UNESCO. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι κανένα μέλος της αρχικής ομάδας, ούτε μαθητής ούτε εκπαιδευτικός, δεν κατάγεται από τη Φύτη. Δεν υπήρχε επομένως προσωπική ή οικογενειακή σύνδεση με την παράδοση αυτή, διευκρινίζει, υπήρχε όμως η περιέργεια και η επιθυμία να γνωρίσουμε καλύτερα κάτι που αποτελεί μέρος της πολιτιστικής ταυτότητας της Πάφου και της Κύπρου.

Οι μαθητές ερεύνησαν την ιστορία και τα χαρακτηριστικά του Φυθκιώτικου, γνώρισαν γυναίκες υφάντρες, άκουσαν τις ιστορίες τους και ήρθαν σε επαφή με μια τέχνη που δύσκολα μπορεί να γίνει πραγματικά κατανοητή μόνο μέσα από ένα βιβλίο, τονίζει η κ. Γεωργίου.

Κάπου εκεί γεννήθηκε το ερώτημα: «Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;» Δεν θέλαμε η γνωριμία με το Φυθκιώτικο να ολοκληρωθεί με μια σχολική εργασία ή παρουσίαση. Μέσα από το Πρόγραμμα Μαθητική Επιχείρηση του Junior Achievement Κύπρου, η γνώση μετατράπηκε σε δράση και δημιουργήθηκε η μαθητική επιχείρηση Heritage Weave, αναφέρει.

Οι μαθητές προσπάθησαν να δουν το παραδοσιακό υφαντό με μια σύγχρονη ματιά, διατηρώντας όμως την αυθεντικότητά του. Επικοινώνησαν με τον Κυπριακό Οργανισμό Τυποποίησης, ο οποίος παραχώρησε στο σχολείο μας το εθνικό πρότυπο για το Φυθκιώτικο. Σε συνεργασία με υφάντρες δημιούργησαν σύγχρονα προϊόντα και αξεσουάρ χρησιμοποιώντας αυθεντικό υφαντό. Η πρόκληση ήταν ουσιαστική: πώς μπορείς να καινοτομήσεις χωρίς να αλλοιώσεις την παράδοση; Τα παιδιά συνειδητοποίησαν στην πράξη ότι παράδοση και καινοτομία δεν είναι αντίθετες έννοιες. Η παράδοση μπορεί να εμπνεύσει κάτι νέο και η καινοτομία, όταν γίνεται με γνώση και σεβασμό, μπορεί να συμβάλει στη διατήρησή της.

Σύμφωνα με την αρμόδια καθηγήτρια τους, τα παιδιά δεν ήταν απλοί παρατηρητές, αλλά ερεύνησαν, σχεδίασαν, συνεργάστηκαν, πήραν αποφάσεις, κοστολόγησαν και παρουσίασαν τα προϊόντα τους στο κοινό. Έτσι, έννοιες που διδάσκονται στα Οικονομικά και στην επιχειρηματικότητα απέκτησαν πραγματικό περιεχόμενο.

Παράλληλα, η δράση ξεπέρασε τα όρια ενός μαθήματος, τονίζει η Νίκη γεωργίου. Το Φυθκιώτικο εντάχθηκε σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, όπως οικονομικά, λογιστική, μάρκετινγκ, αγωγή υγείας, θρησκευτικά και Ειδική Μονάδα, με τη συμμετοχή μαθητών και από τις τρεις τάξεις του Λυκείου.

Η Heritage Weave βγήκε και έξω από το σχολείο, αναφέρει, αφού η συνεργασία με τον Σύνδεσμο Αποδήμων Φύτης, τους κατοίκους και τις υφάντρες έφερε τα παιδιά πιο κοντά στους ανθρώπους που κρατούν αυτή την παράδοση ζωντανή.

Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν ακόμη και πολύ μικρά κομμάτια υφαντού με λογική zero waste, ενώ η δράση απέκτησε και κοινωνική διάσταση μέσα από τη στήριξη του Ιδρύματος «Μικροί Ήρωες».

Η προσπάθεια των μαθητών αναγνωρίστηκε με το Βραβείο Πολιτιστικής Καινοτομίας της Εθνικής Επιτροπής UNESCO Κύπρου, στο πλαίσιο του Προγράμματος Μαθητική Επιχείρηση του Junior Achievement. Όπως τονίζει η κ. Γεωργίου, η διάκριση ήταν σημαντική, αλλά μεγαλύτερη επιτυχία βρίσκεται αλλού:  στο ότι παιδιά που αρχικά γνώριζαν ελάχιστα για το Φυθκιώτικο, έφτασαν να μιλούν γι’ αυτό με γνώση και ενθουσιασμό, να το παρουσιάζουν σε άλλους και να αισθάνονται ότι και τα ίδια μπορούν να συμβάλουν στη συνέχισή του.

Η διαδρομή των παιδιών του Λυκείου Αγίου Νεοφύτου Πάφου, δεν σταμάτησε εκεί. Τον Αύγουστο του 2026, η εμπειρία του σχολείου παρουσιάστηκε στο Χονγκ Κονγκ, σε διεθνές πρόγραμμα επιμόρφωσης εκπαιδευτικών για τη ζωντανή κληρονομιά στην εκπαίδευση.

Μια τέχνη που γεννήθηκε και διατηρήθηκε σε ένα μικρό χωριό της Πάφου κατάφερε, μέσα από την εκπαίδευση και τη δουλειά των μαθητών μας, να ταξιδέψει πολύ μακριά από τον τόπο όπου δημιουργήθηκε, τονίζει η εκπαιδευτικός υπεύθυνη του προγράμματος. Για μένα, εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη αξία αυτής της εμπειρίας. Τα παιδιά δεν έμαθαν απλώς για το Φυθκιώτικο. Έμαθαν μέσα από το Φυθκιώτικο. Έμαθαν για την οικονομία, την επιχειρηματικότητα, τη συνεργασία, την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική ευθύνη. Ταυτόχρονα γνώρισαν καλύτερα τον τόπο τους και τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή μια πολύτιμη παράδοση.

Ίσως, αυτός να είναι και ένας από τους σημαντικότερους ρόλους του σύγχρονου σχολείου, καταλήγει η κ. Γεωργίου. Όχι μόνο να μεταδίδει γνώσεις, αλλά να δίνει στους μαθητές ευκαιρίες να ανακαλύπτουν, να δημιουργούν, να συνεργάζονται και να αισθάνονται ότι μπορούν και οι ίδιοι να συμβάλουν σε κάτι μεγαλύτερο. Το Φυθκιώτικο μάς έδωσε αυτή την ευκαιρία. Και η ιστορία του, για εμάς, δεν έχει τελειώσει.