Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Το κράτος, ως αποζημιούσα αρχή, συνήθως καθυστερεί να προσφέρει ή καταβάλει στον ιδιοκτήτη κτήματος την αποζημίωση που δικαιούται λόγω απαλλοτρίωσης. Ο ιδιοκτήτης, από το χρόνο δημοσίευσης του διατάγματος απαλλοτρίωσης, έχει δικαίωμα είτε να το προσβάλει με αίτηση ακύρωσης στο Διοικητικό Δικαστήριο εντός 75 ημερών από της κοινοποίησης του είτε να αξιώσει από το Επαρχιακό Δικαστήριο τον καθορισμό της καταβλητέας αποζημίωσης. Η γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης, καίτοι είναι ουσιαστικό ζήτημα, δεν αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη, παρά μόνο το διάταγμα απαλλοτρίωσης. Η δικαιοδοσία του Διοικητικού Δικαστηρίου, όπως προνοεί το άρθρο 146.1 του Συντάγματος, περιορίζεται στον έλεγχο απόφασης, πράξης ή παράλειψης οποιουδήποτε οργάνου, αρχής ή προσώπου που ασκεί εκτελεστική ή διοικητική λειτουργία για το λόγο ότι αυτή είναι αντίθετη προς το Σύνταγμα ή το νόμο ή έγινε καθ’ υπέρβαση ή κατάχρηση εξουσίας. Το Διοικητικό Δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 146.4, δύναται να επικυρώσει, εν όλω ή εν μέρει, την προσβαλλόμενη απόφαση ή πράξη ή παράλειψη ή να την κηρύξει άκυρη, ότι η απόφαση ή πράξη στερείται οποιουδήποτε αποτελέσματος και ό,τι παραλείφθηκε με την παράλειψη να εκτελεστεί.
Ο καθορισμός, όμως, της αποζημίωσης γίνεται από το Επαρχιακό Δικαστήριο όπου βρίσκεται το κτήμα, εκτός εάν υπάρξει συμφωνία του ενδιαφερόμενου με την απαλλοτριούσα αρχή. Εάν δεν υπάρξει, τότε τόσο η απαλλοτριούσα αρχή όσο και κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο μπορεί με αίτηση να ζητήσει από το Δικαστήριο να προβεί στον καθορισμό της καταβλητέας αποζημίωσης. Ο ιδιοκτήτης κτήματος που επηρεάστηκε από απαλλοτρίωση, εφόσον επιδιώκει τον καθορισμό της καταβλητέας αποζημίωσης, δεν νομιμοποιείται να αποταθεί στο Διοικητικό Δικαστήριο, διότι αυτό στερείται δικαιοδοσίας και το ζήτημα δεν στρέφεται εναντίον εκτελεστής διοικητικής πράξης.
Το Διοικητικό Δικαστήριο στην απόφαση που εξέδωσε ο δικαστής κ. Φ. Κωμοδρόμος στις 29.1.2021 εξέτασε προσφυγή συνιδιοκτητών που απαιτούσαν διάταγμα του Δικαστηρίου εναντίον της απαλλοτριούσας αρχής ότι η παράλειψη της να προβεί σε καταβολή το ταχύτερο της δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση των τεμαχίων τους ήταν άκυρη και στερημένη αποτελέσματος, καθώς και διάταγμα για ενεργό συμμόρφωση της αρχής προς ό,τι παραλείφθηκε και καθορισμό χρόνου για ενεργό συμμόρφωση και επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Η απαλλοτρίωση επηρέασε τα κτήματα λόγω κατασκευής δρόμου το 1999 και εκκρεμούσε η καταβολή της αποζημίωσης από έκτοτε.
Η Δημοκρατία, ως απαλλοτριούσα αρχή, ήγειρε προδικαστικές ενστάσεις ότι η προσφυγή δεν στρέφεται εναντίον εκτελεστής διοικητικής πράξης αλλά εμπίπτει στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου, όπου αρμοδιότητα έχουν τα πολιτικά Δικαστήρια και εκφεύγει του αναθεωρητικού ελέγχου του Διοικητικού Δικαστηρίου. Ενώπιον του προσβάλλονται μόνο διοικητικές πράξεις και δεν προσάγονται ζητήματα που αφορούν καταβολή αποζημιώσεων ή άλλες χρηματικές διαφορές και ότι αποτάθηκαν σε αναρμόδιο Δικαστήριο. Το Διοικητικό Δικαστήριο στην απόφαση του έκρινε ότι το ζήτημα ήταν δημόσιας τάξης που μπορούσε να εξεταστεί αυτεπάγγελτα και από το ίδιο το Δικαστήριο. Αναφέρθηκε στις πρόνοιες του Συντάγματος και του νόμου για την ίδρυση και λειτουργία του Διοικητικού Δικαστηρίου, κρίνοντας ότι οι ιδιοκτήτες δεν στρέφονταν εναντίον απόφασης, πράξης ή παράλειψης οργάνου, γεγονός που από μόνο του καταδείκνυε ότι τα αιτήματα τους ήταν εκτός της εμβέλειας του άρθρου 146.1 του Συντάγματος. Λαμβάνοντας υπόψη τις εξουσίες που εξαντλητικά προβλέπει το Σύνταγμα και που ανατέθηκαν στο Διοικητικό Δικαστήριο, άρθρο 146.4, οι θεραπείες που ζητούσαν οι ιδιοκτήτες δεν ενέπιπταν στη δικαιοδοσία του. Η πρόνοια αυτή, όπως αναφέρει η νομολογία,
εξαντλητικά δίδει την έκταση των εξουσιών του Διοικητικού Δικαστηρίου ως ακυρωτικού δικαστηρίου και καμμιά άλλη εξουσία και ειδικότερα τη δυνατότητα σε ένα αιτητή να εκτελέσει τέτοια απόφαση.
Κατέληξε ότι η προσβαλλόμενη πράξη ή παράλειψη πληρωμής της αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση των κτημάτων δεν εμπίπτει στη σφαίρα του δημόσιου αλλά του ιδιωτικού δικαίου και συνεπώς δεν μπορούσε να προσβληθεί με προσφυγή. Παρέπεμψε σε πόρισμα της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας που αναφέρει ότι εφόσον το αντικείμενο της αμφισβήτησης περιορίζεται σε απαίτηση συγκεκριμένου χρηματικού ποσού, αρμόδια τυγχάνουν τα πολιτικά δικαστήρια. Σε σχετική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αναφέρθηκε ότι είτε η διοίκηση αρνηθεί να αναγνωρίσει οποιοδήποτε δικαίωμα αποζημίωσης είτε διαφωνεί ως προς το ύψος της, πάντοτε υπάρχει διαφορά στα πλαίσια του άρθρου 23.3 του Συντάγματος και αρμοδιότητα έχουν τα πολιτικά δικαστήρια. Οι αιτητές, κατέληξε, απαράδεκτα επέλεξαν να επιδιώξουν την ικανοποίηση της απαίτησης για καταβολή αποζημίωσης λόγω απαλλοτρίωσης μέσω προσφυγής στο Διοικητικό Δικαστήριο και όχι στο Επαρχιακό Δικαστήριο με παραπομπή και απέρριψε την προσφυγή.
* Δικηγόρου στη Λάρνακα
