Επιλογές για δανειολήπτες στη μετά το Εστία εποχή

Τώρα που τέλειωσε η περίοδος κατάθεσης των αιτήσεων για το Σχέδιο Εστία, αρκετοί δανειολήπτες που δεν ήταν δυνητικά επιλέξιμοι για το συγκεκριμένο σχέδιο, διερωτώνται τι μπορούν να κάνουν για τα δάνεια τους και κυρίως την προστασία της κύριας κατοικίας τους.

Χωρίς καμιά αμφιβολία, οι τράπεζες και τα επενδυτικά ταμεία που αγοράζουν δάνεια από τις τράπεζες, με την πλήρη αποπεράτωση του Εστία θα προχωρήσουν σε μέτρα για να ανακτήσουν τα χρέη, συμπεριλαμβανομένου και του μέτρου της εκποίησης. Είναι σημαντικό να γίνονται κινήσεις πρόληψης διότι μετά από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, οι επιλογές περιορίζονται πολύ. 

Οι δανειολήπτες, διά μέσου των συμβούλων τους, θα πρέπει να απαντούν σε ειδοποιήσεις των τραπεζών για να συζητηθεί βιώσιμη αναδιάρθρωση. Επειδή, κατά την άποψή μου, έχει αρκετούς υπαλλήλους τραπεζών που δεν γνωρίζουν από αναδιάρθρωση χρέους διότι μεταφέρθηκαν στα συγκεκριμένα τμήματα χωρίς να τύχουν κατάλληλης εκπαίδευσης (γι’ αυτό και οι συχνές αλλαγές), αρκετοί δανειολήπτες παραπονιούνται για έλλειψη σημασίας αλλά κυρίως, για απόρριψή τους ως μη βιώσιμους. Η τεκμηριωμένη πρόταση εκ μέρους του δανειολήπτη είναι σημαντική.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να αναφέρω ότι σημαντική ευθύνη φέρουν οι τράπεζες. Σχετική Οδηγία, βάση Νομοθεσίας, της Κεντρικής Τράπεζας (ΚΤΚ) αναφέρει σε τέσσερα διαφορετικά σημεία ότι τα τμήματα αναδιαρθρώσεων πρέπει να στελεχώνονται από ικανό και έμπειρο προσωπικό. Επισημαίνεται ότι από τον περασμένο Ιούλιο (2019) ο διοικητής της ΚΤΚ έπεισε τα κοινοβουλευτικά κόμματα να μην τροποποιήσουν τον περί εκποιήσεων Νόμο, με την υπόσχεση ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο (2019) θα παρουσίαζε τροποποίηση της πιο πάνω Οδηγίας και ενίσχυσή της μέσω της δημιουργίας εξωδικαστικού μηχανισμού. Είμαστε στον Ιανουάριο 2020 και περιμένουμε…

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός είναι σημαντικός για να ελέγχει εάν οι Τράπεζες ακολουθούν σωστά την Οδηγία της ΚΤΚ και για να λαμβάνει δεσμευτικές για όλους αποφάσεις σε σχέση με διορθώσεις υπερχρεώσεων τόκων σε δάνεια. Σήμερα, το γραφείο του Χρηματοοικονομικού Επίτροπου (ΧΕ) εκδίδει αποφάσεις τις οποίες οι Τράπεζες δεν είναι υποχρεωμένες να αποδεχτούν και δεν τις αποδέχονται σε αρκετές περιπτώσεις που γνωρίζω.

Το Πλαίσιο Αφερεγγυότητας υπάρχει και σύντομα θα γίνουν τροποποιήσεις στη σχετική νομοθεσία. Σε ό,τι αφορά τα Μη Συναινετικά Προσωπικά Σχέδια Αποπληρωμής, υπάρχουν κριτήρια όπως π.χ.:

– το εισόδημα του δανειολήπτη να μειώθηκε κατά τουλάχιστον 25%,

– η οικία/διαμέρισμα που διαμένει η οικογένεια να μην είναι πέραν των €350.000,

– τα επιπρόσθετα περιουσιακά στοιχεία να μην υπερβαίνουν τις €500.000, κ.λπ.

Εφόσον παρατεθούν όλα τα στοιχεία, η Υπηρεσία Αφερεγγυότητας ή το Επαρχιακό Δικαστήριο εκδίδουν Προστατευτικό Διάταγμα που προστατεύει την κύρια κατοικία, μέχρι ο Σύμβουλος Αφερεγγυότητας που έχει διοριστεί, να παρουσιάσει το Προσωπικό Σχέδιο Αποπληρωμής εντός συγκεκριμένη προθεσμίας. Το σημαντικό αυτής της διαδικασίας είναι ότι έστω και αν η Τράπεζα ή το Επενδυτικό Ταμείο δεν αποδεχτούν το σχέδιο που θα καταθέσει ο Σύμβουλος Αφερεγγυότητας, ο τελευταίος έχει δικαίωμα, μέσω αυτής της διαδικασίας, να ζητήσει επιβολή του σχεδίου από το Επαρχιακό Δικαστήριο. Αυτό έγινε αρκετές φορές μέχρι σήμερα. 

Ακόμα κάτι σημαντικό είναι ότι ο Σύμβουλος Αφερεγγυότητας μπορεί να αμφισβητήσει υπόλοιπα δανείων και από τη στιγμή που, τόσο το Γραφείο Χρηματοοικονομικού Επίτροπου όσο και ευρήματα του πορίσματος για τον Συνεργατισμό αναφέρονται σε δάνεια με υπερχρεώσεις τόκων που ακόμα δεν έχουν διορθωθεί, ο δανειολήπτης μέσω της πιο πάνω διαδικασίας μπορεί να επιτύχει διόρθωση του χρέους του και βιώσιμη αναδιάρθρωση του υπολοίπου του.

Τα Συναινετικά Προσωπικά Σχέδια Αποπληρωμής μπορούν επίσης να προσφέρουν λύση εφόσον υπάρχουν πολλαπλοί πιστωτές και το αποτέλεσμα ψηφοφορίας θα κρίνει και την επιτυχία τους. 

Οι δανειολήπτες, τόσο φυσικά πρόσωπα όσο και νομικά, που έχουν εξυπηρετούμενες ή μη εξυπηρετούμενες χορηγήσεις, πρέπει να διεκδικούν χαμηλότερα επιτόκια. Ένα από τα επιχειρήματα ανώτερων στελεχών τραπεζών σχετικά με τις υπερχρεώσεις τόκων, ήταν ότι οι τράπεζες στην Κύπρο δεν λάμβαναν ρευστότητα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αλλά από τους καταθέτες και άρα, κατά την λανθασμένη άποψη τους, έστω και σε δανειακές συμβάσεις που προνοείτο ως Βασικό Επιτόκιο αυτό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δεν θα μπορούσαν να το ακολουθήσουν. Διερωτώμαι τώρα με μηδενικά επιτόκια τι λένε στους καταθέτες. Δανείζουν τις επιχειρήσεις με 3,50%-5,00% και έχουν οικιστικά δάνεια με 3,50%-4,00%. Τα ψηλά χρεωστικά επιτόκια εμποδίζουν την ανάπτυξη, βλέπε σχετική αναφορά της ΚΤΚ όπου αναφέρει «Χορηγήσεις με υψηλά επιτόκια είναι μια από τις συνήθεις αιτίες οικονομικής δυσχέρειας».

Το Πλαίσιο Αφερεγγυότητας, επιπρόσθετα περιλαμβάνει πρόνοιες για διαγραφή ανεξασφάλιστων χρεών μέχρι €25.000 (υπάρχουν κριτήρια) αλλά και τον διορισμό εξεταστή, μέσω θεσμοθέτησης ενός μηχανισμού αναδιάρθρωσης χρέους επιχειρήσεων. Γι’ αυτά θα επεκταθώ σε επόμενα άρθρά μου.