Άδεια χρήσης δημοτικής περιουσίας

Η παραχώρηση δημοτικού χώρου ή άλλης περιουσίας, όπως και στην περίπτωση διάθεσης κρατικής γης, αποτελεί πράξη διαχείρισης που στοχεύει στην εξυπηρέτηση του ιδιωτικού ή ταμειακού συμφέροντος του δήμου ή του κράτους και εμπίπτει στο ιδιωτικό και όχι στο δημόσιο δίκαιο. Συνήθως, οι δήμοι παραχωρούν άδεια χρήσης χώρων ή υποστατικών για συγκεκριμένο σκοπό και περιορισμένη χρονική διάρκεια, έναντι ανταλλάγματος, χωρίς όμως να παραχωρούν στον αδειούχο δικαιώματα ή αποκλειστική κατοχή. Η σχετική απόφαση του δήμου στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη που να υπόκειται σε έλεγχο από το Διοικητικό Δικαστήριο, αλλά είναι πράξη διαχείρισης της περιουσίας του δήμου και δεν ελέγχεται δικαστικά. Κατά παρόμοιο τρόπο, όταν η Δημοκρατία αποφασίζει τη διάθεση κρατικής γης, θεωρείται ότι διαχειρίζεται ιδιωτική περιουσία του κράτους και η πράξη της εμπίπτει στη σφαίρα του ιδιωτικού και όχι του δημοσίου δικαίου. Είναι πράξη διαχείρισης της ιδιωτικής περιουσίας του κράτους που στηρίζεται στα ιδιοκτησιακά του δικαιώματα και δεν σχετίζεται με την άσκηση της εξουσίας του σαν αρχής. Η διάθεση κρατικής περιουσίας δεν αποτελεί πράξη του δημοσίου ζωτικής σημασίας και δεν εξυπηρετεί δημόσιο σκοπό. Συνεπώς, τέτοιες πράξεις δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο προσφυγής, καθότι ελλείπει δικαιοδοσία στο Διοικητικό Δικαστήριο, το οποίο δεν έχει εξουσία να ελέγξει τη νομιμότητά τους.
Η άδεια χρήσης συνήθως περιέχει όρο με τον οποίο αναγνωρίζεται ότι δεν παραχωρείται στον αδειούχο αποκλειστική κατοχή και ότι δεν υπάρχει πρόθεση δημιουργίας σχέσης ιδιοκτήτη και ενοικιαστή μεταξύ των συμβαλλομένων. Με τη λήξη της άδειας χρήσης, ο δήμος δεν δεσμεύεται να την ανανεώσει, αλλά στα πλαίσια της διαχείρισης της περιουσίας του μπορεί να παραχωρήσει την άδεια σε άλλο πρόσωπο. Ο επηρεαζόμενος δεν νομιμοποιείται να επικαλείται κεκτημένο από χρόνια νόμιμο δικαίωμα άδειας χρήσης και ότι η κατοχή από το νέο αδειούχο πρόσωπο είναι άκυρη. Τα δικαιώματά του περιορίζονται στους όρους της άδειας χρήσης και κατά πόσο υπήρξε οποιαδήποτε παραβίασή τους από το δήμο. Η απόφαση δε του δήμου με τη λήξη της άδειας χρήσης να παραχωρήσει νέα άδεια χρήσης του συγκεκριμένου χώρου σε άλλο πρόσωπο δεν μπορεί να προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως. Το Διοικητικό Δικαστήριο ασχολήθηκε με το θέμα στην απόφασή του στην υπόθεση αρ.958/2017, ημερ.16.12.2019, όπου διάδικοι στην προσφυγή ήταν το επηρεαζόμενο πρόσωπο – προηγούμενος αδειούχος, δήμος και το ενδιαφερόμενο πρόσωπο στο οποίο παραχωρήθηκε νέα άδεια χρήσης του συγκεκριμένου πλακόστρωτου χώρου στην παραλία. Ηγέρθηκαν προδικαστικές ενστάσεις από τον δήμο και το ενδιαφερόμενο πρόσωπο περί έλλειψης δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου προς εκδίκαση της προσφυγής, καθότι η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστούσε ζήτημα ιδιωτικού και όχι δημοσίου δικαίου.
Η δικαστής, Ε. Γαβριήλ, στην απόφασή της εξετάζοντας την προδικαστική ένσταση, διαπίστωσε ότι από τα ενώπιον του Δικαστηρίου δεδομένα, ο δήμος προχώρησε με το επηρεαζόμενο πρόσωπο στην υπογραφή σύμβασης, δηλαδή άδειας χρήσης παραλιακού χώρου, με συγκεκριμένη ημερομηνία ισχύος και με ειδικότερους όρους που καταδεικνύουν την πρόθεση του δήμου περί πολύ περιορισμένης διάρκειας της χρήσης του χώρου που παραχωρήθηκε, χωρίς την απόκτηση από το επηρεαζόμενο πρόσωπο δικαιωμάτων ή αποκλειστικότητας κατοχής, δυνάμει ανταλλάγματος / καταβολής δικαιώματος χρήσης. Παρέπεμψε σε νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου που εξέτασε όμοιο ζήτημα όπου κρίθηκε ότι τέτοιου είδους πράξη δεν συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη, αλλά πράξη που εμπίπτει στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου. Είναι νομολογιακά καθιερωμένο ότι ανεπίδεκτες προσβολής με αίτηση ακύρωσης δεν είναι μόνο οι πράξεις διαχείρισης του κράτους αλλά και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Το κριτήριο δεν είναι κατά πόσο η νομοθεσία, σύμφωνα με την οποία έχει ληφθεί η επίδικη απόφαση, εξυπηρετεί δημόσιο σκοπό, αλλά κατά πόσο η συγκεκριμένη απόφαση εξυπηρετεί δημόσιο σκοπό. Η παραχώρηση δεν αποσκοπούσε στην προώθηση δημόσιου σκοπού και δεν παρουσίαζε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το κοινό. Η απόφαση του δήμου συνιστά διαχείριση περιουσίας του και δεν λήφθηκε για σκοπούς δημόσιου συμφέροντος, επομένως δεν εμπίπτει στο δημόσιο αλλά στο Το Δικαστήριο, καθοδηγούμενο από τη νομολογία, κατέληξε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραχώρησης άδειας χρήσης παραλιακού χώρου στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο, όπως και η αρχική στο επηρεαζόμενο πρόσωπο, στοχεύει στην εξυπηρέτηση των ιδιωτικών / ταμιακών συμφερόντων του δήμου και σκοπός αυτής είναι η ρύθμιση δικαιωμάτων ιδιωτικού δικαίου χωρίς να σκοπείται πρωταρχικά η προώθηση δημόσιου σκοπού, ούτε και επηρεάζεται μέρος του ευρέως κοινού. Γι’ αυτό έκρινε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστά πράξη ιδιωτικού δικαίου και απέρριψε την προσφυγή ως απαράδεκτη. 

* Δικηγόρος στη Λάρνακα.