Eurobank Research: Ανοίγει η ψαλίδα στο εξωτερικό έλλειμμα της Κύπρου – Κίνδυνος να ξεπεράσει τις προβλέψεις του ΔΝΤ

Σε περαιτέρω διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών της Κύπρου, παρά τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της οικονομίας, αναφέρεται η Eurobank Research σε οικονομική της ανάλυση, επισημαίνοντας ότι η αυξανόμενη ανισορροπία στις συναλλαγές με το εξωτερικό απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή.

Σύμφωνα με την ανάλυση, τα αναθεωρημένα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) δείχνουν ότι το έλλειμμα του 2025 ανήλθε στο 8,8% του ΑΕΠ, έναντι 6,4% που είχε δημοσιευθεί προηγουμένως. Αντίθετα, το έλλειμμα του 2024 αναθεωρήθηκε προς τα κάτω, στο 5,5% του ΑΕΠ από 8,2%.

Η Eurobank Research σημειώνει ότι οι αναθεωρήσεις αυτές ανατρέπουν την προηγούμενη εικόνα βελτίωσης, καθώς καταδεικνύουν διεύρυνση του ελλείμματος το 2025, ενώ τα στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο του 2026 παραπέμπουν σε περαιτέρω επιδείνωση.

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών καταγράφει τις εισπράξεις και τις πληρωμές μεταξύ της Κύπρου και του υπόλοιπου κόσμου από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, τα εισοδήματα από επενδύσεις και τις μεταβιβάσεις, όπως αυτές από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στα €3,21 δισ. το έλλειμμα του 2025

Όπως καταγράφεται στην ανάλυση της Eurobank Research, μετά την αναθεώρηση των στοιχείων, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών για το 2025 αυξήθηκε κατά €870 εκατ., φθάνοντας στα €3,21 δισ.

Η μεγαλύτερη προσαρμογή αφορούσε την αύξηση κατά €1,42 δισ. του εκτιμώμενου ελλείμματος στο πρωτογενές εισόδημα, κυρίως σε ό,τι αφορά τα καθαρά εισοδήματα από επενδύσεις.

Παράλληλα, το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών αναθεωρήθηκε προς τα πάνω κατά €201 εκατ., ενώ οι καθαρές τρέχουσες μεταβιβάσεις προς το εξωτερικό ήταν κατά €108 εκατ. υψηλότερες από την προηγούμενη εκτίμηση.

Οι μεταβολές αυτές αντισταθμίστηκαν εν μέρει από την προς τα πάνω αναθεώρηση του πλεονάσματος των υπηρεσιών κατά €855 εκατ., κυρίως λόγω υψηλότερων εκτιμώμενων καθαρών εισπράξεων από υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, πληροφορικής και πληροφόρησης.

Γράφημα 1: Οι αναθεωρήσεις ανατρέπουν την προηγούμενη εικόνα βελτίωσης το 2025Πηγές: Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, Eurostat, Eurobank Research

Περαιτέρω επιδείνωση το πρώτο εξάμηνο του 2026

Η επιδείνωση συνεχίστηκε και κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, με το έλλειμμα να φθάνει τα €2,42 δισ., ποσό που αντιστοιχεί στο 12,8% του ΑΕΠ της ίδιας περιόδου, έναντι 10,1% ένα χρόνο νωρίτερα.

Σύμφωνα με τη Eurobank Research, το έλλειμμα διευρύνθηκε κατά €635 εκατ., με σχεδόν ολόκληρη την αύξηση να σημειώνεται στο δεύτερο τρίμηνο.

Το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών αυξήθηκε κατά €441 εκατ., ενώ το πλεόνασμα των υπηρεσιών μειώθηκε κατά €432 εκατ.

Η ανάλυση επισημαίνει ότι, παρότι οι εξαγωγές υπηρεσιών συνέχισαν να αυξάνονται, οι πληρωμές για εισαγόμενες υπηρεσίες αυξήθηκαν με ταχύτερο ρυθμό. Ως αποτέλεσμα, περιορίστηκε το πλεόνασμα που βοηθά την Κύπρο να καλύπτει το έλλειμμα στο εμπόριο αγαθών.

Ειδικότερα, στις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, πληροφορικής και πληροφόρησης, το πλεόνασμα μειώθηκε κατά €212 εκατ., παρά την αύξηση των εξαγωγικών εσόδων.

Μικρότερα πλεονάσματα κατέγραψαν επίσης οι ταξιδιωτικές και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, κατά €183 εκατ. και €230 εκατ. αντίστοιχα.

Όπως υπογραμμίζεται στην ανάλυση, οι πιέσεις δεν περιορίστηκαν στον τουρισμό, αλλά επεκτάθηκαν και σε άλλες σημαντικές πηγές εσόδων από το εξωτερικό.

Οι υψηλότερες καθαρές εισπράξεις από άδειες χρήσης και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, καθώς και από λοιπές επιχειρηματικές υπηρεσίες, περιόρισαν εν μέρει τις απώλειες.

Επιπλέον, η βελτίωση του ισοζυγίου πρωτογενούς εισοδήματος κατά €333 εκατ. αντιστάθμισε μέρος των πιέσεων, ενώ η επιδείνωση του δευτερογενούς εισοδήματος κατά €94 εκατ. επιβάρυνε το έλλειμμα.

Γράφημα 2: Αγαθά και υπηρεσίες οδηγούν στην επιδείνωση του πρώτου εξαμήνουΠηγές: Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, Eurobank Research

Κατανάλωση και επενδύσεις αυξάνουν τις εισαγωγές

Η Eurobank Research επισημαίνει ότι η ισχυρή κατανάλωση των νοικοκυριών και οι επενδύσεις συμβάλλουν στην αύξηση των εισαγωγών.

Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία για το εμπόριο αγαθών, ο μεταφορικός εξοπλισμός και τα εξαρτήματά του αντιπροσώπευαν περίπου το 77% της αύξησης των εισαγωγών αγαθών κατά το πρώτο εξάμηνο.

Όπως σημειώνει, τέτοιες αγορές μπορούν να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να επεκταθούν και να στηρίξουν τη μελλοντική ανάπτυξη.

Την ίδια ώρα, ο τουρισμός συνέχισε να προσφέρει μικρότερη στήριξη, με τα έσοδα την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου να μειώνονται κατά 6,2% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, στα €2,32 δισ.

Την αύξηση κατά 4,6% τον Ιούλιο ακολούθησε μείωση κατά 3,4% τον Αύγουστο. Η υποχώρηση του Αυγούστου οφειλόταν κυρίως στον μικρότερο αριθμό επισκεπτών, ενώ η μέση δαπάνη ανά επισκέπτη παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη.

Παράλληλα, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας που επικαλείται η ανάλυση, το έλλειμμα στο εμπόριο αγαθών διευρύνθηκε περαιτέρω τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, σε σύγκριση με τους αντίστοιχους μήνες του προηγούμενου έτους.

Κίνδυνος υπέρβασης της πρόβλεψης του ΔΝΤ

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην πρόβλεψη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Κύπρου το 2026.

Στην έκδοση Οκτωβρίου 2026 του World Economic Outlook, το ΔΝΤ προέβλεπε έλλειμμα 7,7% του ΑΕΠ για το 2026, με βάση τις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες πριν από τις τελευταίες αναθεωρήσεις της ΚΤΚ.

Ωστόσο, η Eurobank Research εκτιμά ότι, με τα νεότερα στοιχεία, υπάρχει σημαντικός κίνδυνος το έλλειμμα να διαμορφωθεί σε υψηλότερα επίπεδα από την πρόβλεψη αυτή.

Ανάγκη ενίσχυσης των εσόδων από το εξωτερικό

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι εξελίξεις αναδεικνύουν τη σημασία της ενίσχυσης και της διαφοροποίησης των πηγών εσόδων της Κύπρου από το εξωτερικό, σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται.

Η κατανάλωση των νοικοκυριών και οι επιχειρηματικές επενδύσεις δημιουργούν ζήτηση για εισαγωγές, ενώ τα κέρδη που αναλογούν σε επενδυτές του εξωτερικού επηρεάζουν επίσης τα μεγέθη του ισοζυγίου.

Η Eurobank Research επισημαίνει ότι οι διεθνείς επιχειρήσεις συμβάλλουν στις εξαγωγές και στην απασχόληση και, επομένως, το έλλειμμα πρέπει να εξετάζεται ταυτόχρονα με τη συνεισφορά τους στην οικονομία.

Όπως υπογραμμίζει, η προσοχή πρέπει να εστιάζεται στον τρόπο χρηματοδότησης του ελλείμματος και στο κατά πόσο οι επενδύσεις δημιουργούν προϋποθέσεις για μελλοντικά εισοδήματα.

Μακροπρόθεσμα, η σταδιακή μείωση του εξωτερικού ελλείμματος θα ενίσχυε την ανθεκτικότητα της οικονομίας και θα στήριζε μια πιο βιώσιμη ανάπτυξη, σύμφωνα με την ανάλυση.

Οι τέσσερις ευκαιρίες για την κυπριακή οικονομία

Η Eurobank Research εντοπίζει τέσσερις τομείς στους οποίους η Κύπρος μπορεί να αξιοποιήσει την ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών:

• Ενίσχυση των εξαγωγικών εσόδων: Στήριξη των επιχειρήσεων για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους, την εισαγωγή νέων προϊόντων και υπηρεσιών και την προσέγγιση πελατών σε νέες αγορές του εξωτερικού.
• Περισσότερες ευκαιρίες για τις τοπικές επιχειρήσεις: Στήριξη των τοπικών επιχειρήσεων ώστε να προμηθεύουν αγαθά και υπηρεσίες σε διεθνείς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο. Με τον τρόπο αυτό, περισσότερες επιχειρήσεις μπορούν να επωφελούνται από τους αναπτυσσόμενους κλάδους.
• Μικρότερη εξάρτηση από την εισαγόμενη ενέργεια: Στήριξη βιώσιμων επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην αποδοτικότερη χρήση της ενέργειας, ώστε να περιοριστούν σταδιακά οι ανάγκες για εισαγόμενα καύσιμα.
• Αποταμίευση και επιχειρηματικές επενδύσεις: Ενίσχυση της χρηματοοικονομικής παιδείας και της αποταμίευσης για το μέλλον, παράλληλα με χρηματοδότηση που βοηθά τις επιχειρήσεις να επενδύουν και να αναπτύσσονται.