Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Την προσπάθεια της κυβέρνησης του Αζερμπαϊτζάν να διατηρήσει την αυτονομία της από την Τουρκία και να μην εμφανίζεται ως «συνδεδεμένο» με αυτή κράτος αλλά και τον κοσμικό χαρακτήρα της, σχολιάζει σε νέο του paper ο Βούλγαρος πολιτικός αναλυτής Νικολάι Μαρτσένκο.
Όπως τονίζει, στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν ενέκρινε ενιαίες προδιαγραφές για τη σχολική στολή στα δημόσια σχολεία. Η μαντίλα (χιτζάμπ) δεν περιλαμβάνεται στα στοιχεία της στολής· η απόφαση αφορά μόνο τα σχολεία και δεν επεκτείνεται στα πανεπιστήμια, στους χώρους εργασίας ή στον δρόμο.
Οι κανόνες θεσπίστηκαν κατ’ εφαρμογή των τροποποιήσεων του νόμου για τη γενική εκπαίδευση που ψηφίστηκαν το καλοκαίρι και κατοχύρωσαν τον κοσμικό χαρακτήρα της σχολικής εκπαίδευσης. Στηρίζονται δε στο Σύνταγμα: το άρθρο 7 ορίζει το Αζερμπαϊτζάν ως κοσμικό κράτος, ενώ το άρθρο 18 χωρίζει τη θρησκεία από το κράτος και καθιερώνει τον κοσμικό χαρακτήρα της δημόσιας εκπαίδευσης. Το ανώτατο θρησκευτικό όργανο της χώρας, η Διοίκηση των Μουσουλμάνων του Καυκάσου, χαρακτήρισε τη μαντίλα σημαντική θρησκευτική υποχρέωση, προσθέτοντας ωστόσο στην ίδια ανακοίνωση ότι οι πολίτες δεν έχουν δικαίωμα να αντιτίθενται στις αποφάσεις του κράτους.
Η κριτική ήρθε από την Τουρκία, από τους θρησκευτικούς-συντηρητικούς κύκλους. Στις 12 Οκτωβρίου ο σύμβουλος του Τούρκου προέδρου Οκτάι Σαράλ διερωτήθηκε ποια συνείδηση και ποια δικαιοσύνη μπορεί να ανεχθεί να μένει μια μαθήτρια με μαντίλα έξω από την πύλη του σχολείου· βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος κάλεσαν το Μπακού να επανεξετάσει την απόφαση. Η απάντηση ήρθε στις 13 Οκτωβρίου από το κυβερνών Κόμμα Νέο Αζερμπαϊτζάν: η φόρμουλα «ένα έθνος, δύο κράτη» σημαίνει ακριβώς δύο ανεξάρτητα κράτη και δεν δίνει σε κανένα από τα δύο το δικαίωμα να παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις του άλλου· το Αζερμπαϊτζάν είναι κοσμικό κράτος σύμφωνα με το Σύνταγμά του, και η ίδια αρχή είναι κατοχυρωμένη στο Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Τουρκίας· η χρήση της μαντίλας ως εργαλείου πολιτικής χειραγώγησης «δεν υπηρετεί ούτε την ενότητα του λαού της Τουρκίας ούτε την αλληλεγγύη του μουσουλμανικού κόσμου στο σύνολό του».
Όπως τονίζει στην ανάλυσή του ο Μαρτσένκο, «η Τουρκία, ωστόσο, δεν μιλά με μία φωνή. Ο καθηγητής Αϊγκιούν Αττάρ, πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου του Γκιρεσούν και μέλος του Συμβουλίου Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής της Τουρκικής Προεδρίας, υποστήριξε ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν πρέπει να κρίνεται αποκλειστικά υπό το πρίσμα της Τουρκίας. Ο Ομέρ Φαρούκ Κοτζάτεπε, ειδικός στις διεθνείς σχέσεις στο Πανεπιστήμιο Εθνικής Άμυνας, τόνισε ότι το Αζερμπαϊτζάν είναι ανεξάρτητο κράτος με τη δική του ιστορία και τα δικά του πολιτικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά».
Ο Βούλγαρος πολιτικός αναλυτής συνεχίζει τονίζοντας πως «στην Τουρκία συνυπάρχουν δύο παραδόσεις: η κοσμική, που εδραιώθηκε με την ίδρυση της δημοκρατίας, και η θρησκευτική-συντηρητική, που ενισχύθηκε τις δύο τελευταίες δεκαετίες».
Όπως εξηγεί ο ίδιος, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, καμία από τις δύο επιλογές δεν φαντάζει ασυνήθιστη. Στη Γαλλία, νόμος που ισχύει από το 2004 απαγορεύει τα εμφανή θρησκευτικά σύμβολα (μαντίλες, μεγάλους σταυρούς, κιπά και τουρμπάνια) στα δημόσια σχολεία. Στην Αυστρία, από τον Σεπτέμβριο του 2026 απαγορεύεται στα κορίτσια κάτω των δεκατεσσάρων ετών να φορούν μαντίλα σε όλα τα σχολεία της χώρας. Στο Βέλγιο, το δίκτυο δημόσιων σχολείων της Φλαμανδικής Κοινότητας δεν επιτρέπει ορατά θρησκευτικά σύμβολα από το 2009, και το 2024 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν βρήκε λόγους να κάνει δεκτή προσφυγή κατά της ρύθμισης αυτής. Και τα τρία μέτρα πέρασαν από δημόσιο διάλογο και δικαστικό έλεγχο.
«Το Αζερμπαϊτζάν, ο στενότερος σύμμαχος της Τουρκίας, πήρε την ίδια απόφαση, δέχθηκε την ίδια κριτική και απάντησε επικαλούμενο το δικό του Σύνταγμα. Η διαμάχη για τη μαντίλα στα σχολεία αποδείχθηκε διαμάχη στο εσωτερικό της ίδιας της Τουρκίας: για το ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει πώς θα είναι ένα σχολείο. Στο Μπακού, το ερώτημα έλαβε απάντηση από την κυβέρνηση και το Σύνταγμα. Και στις δύο περιπτώσεις η απάντηση ήταν η ίδια: αποφασίζει το ίδιο το κράτος, και κανείς άλλος για λογαριασμό του».
Photo by Bixabay
