Μετρούν ζημιές οι αγορές, στα συντρίμμια του Τραμπ

Κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος η αρχική ευφορία των αγορών μετά την εκλογική ήττα Τραμπ, εξανεμίζοντας τρισεκατομμύρια δολάρια από μετοχικές αξίες και πυροδοτώντας χρηματιστηριακό ντόμινο από τη Wall Street μέχρι την Ασία και την Ευρώπη.

Η τεχνητή νοημοσύνη, που αποτελούσε τα τελευταία λίγα χρόνια την ατμομηχανή της αμερικανικής οικονομίας, βρέθηκε στον κυκλώνα, ενώ οι επενδυτές αναζητούν εναγωνίως απαντήσεις για την τύχη επενδύσεων δισεκατομμυρίων.

Στον αντίποδα, η πτώση του πετρελαίου κάτω από τα $100 δημιουργεί προσδοκίες ενεργειακής ανακούφισης, με τον πόλεμο στο Ιράν, ωστόσο, να εξακολουθεί να απειλεί τις εύθραυστες ισορροπίες της παγκόσμιας οικονομίας. Στη νέα πολιτική πραγματικότητα της Ουάσιγκτον, οι αγορές ακροβατούν μεταξύ φόβου, αβεβαιότητας και προσδοκιών.

Εφιάλτης τρισεκατομμυρίων

Η αρχική ευφορία μετά τη βαριά ήττα Τραμπ μετατράπηκε σε ισχυρό κύμα πωλήσεων στη Wall Street. Η χρηματιστηριακή διόρθωση έκανε την εμφάνισή της στον Nasdaq, με τις μετοχές τεχνητής νοημοσύνης να δέχονται ισχυρότατες πιέσεις. Μέσα σε μία μόνο συνεδρία εξανεμίστηκαν περίπου $2,5 τρισ. από τη συνολική χρηματιστηριακή αξία.

Η Πέμπτη εξελίχθηκε σε εφιάλτη για τους επενδυτές, με τον Nasdaq Composite να βυθίζεται κατά 5,5%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση των τελευταίων 19 μηνών. Ο S&P 500 έχασε 4,4% και ο Dow Jones 3,4%, με απώλειες 1.833 μονάδων. Η Nvidia κατρακύλησε κατά 9,3% και η AMD κατά 17,3%, ενώ ο δείκτης ημιαγωγών Philadelphia Semiconductor Index έχασε περισσότερο από 12%.

Η κατάρρευση βρήκε απροετοίμαστους ακόμη και τους μεγάλους παίκτες της Wall Street. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι επενδυτικοί βραχίονες των JPMorgan, Citadel Securities και UBS είχαν προεξοφλήσει ανάκαμψη μετά τις εκλογές. Αντ’ αυτού, ήρθε καταιγίδα πωλήσεων.

«Οι Δημοκρατικοί φταίνε για όλα»

Στο στόχαστρο του Τραμπ βρέθηκαν οι Δημοκρατικοί, στους οποίους επέρριψε εξολοκλήρου την  ευθύνη για την κατάρρευση. Με αναρτήσεις του στο Truth Social, υποστήριξε ότι η εκλογική τους νίκη προκάλεσε τη βουτιά των χρηματιστηρίων, πλήττοντας τις συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις των Αμερικανών. «Δεν ήταν οι Ρεπουμπλικανοί, ήταν οι Δημοκρατικοί», σημείωσε κατά τρόπο δηκτικό.

Η έναρξη της χθεσινής συνεδρίασης, πάντως, ξεκίνησε με προσπάθεια ανάκαμψης. Σε πρωινή καταγραφή του Reuters, ο Nasdaq ενισχυόταν κατά 1,82%, ο S&P 500 κατά 1,02%, ενώ ο Dow Jones υποχωρούσε κατά 0,22%. Η Nvidia ανέκαμπτε κατά 6,5%, χωρίς να εξαλείφονται οι φόβοι για νέα αναταραχή.

Ντόμινο στις ασιατικές αγορές

Οι πιέσεις από τη Wall Street, μεταφέρθηκαν πάντως χθες αστραπιαία στις ασιατικές αγορές, με τις αναταράξεις να επεκτείνονται και στις εταιρείες ημιαγωγών και τεχνολογικού εξοπλισμού.

Στην Ασία το μαζικό sell of πήρε διαστάσεις χιονοστιβάδας. Ο ιαπωνικός Nikkei υποχώρησε σχεδόν 6%, ο νοτιοκορεατικός Kospi κατά περίπου 6% και ο δείκτης της Ταϊβάν κατά 4,5%.

Στη Νότια Κορέα, μάλιστα, οι απώλειες ξεπέρασαν ενδοσυνεδριακά το 8%, ενεργοποιώντας μηχανισμό προσωρινής διακοπής συναλλαγών. Το σοκ εξαπλώθηκε στην εφοδιαστική αλυσίδα των ημιαγωγών, επιβεβαιώνοντας την εξάρτηση της ασιατικής βιομηχανίας από τις αμερικανικές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.

Στο «κόκκινο» και η Ευρώπη

Η χρηματιστηριακή καταιγίδα σάρωσε και τις ευρωπαϊκές αγορές.

Στη χθεσινή απογευματινή καταγραφή, ο πανευρωπαϊκός STOXX 600 υποχωρούσε κατά περίπου 1,6%, με σημαντικές απώλειες σε Φρανκφούρτη και Παρίσι. Στο στόχαστρο βρέθηκαν εταιρείες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και την παραγωγή ημιαγωγών, καθώς και επιχειρήσεις ενεργειακού εξοπλισμού που προσδοκούν σημαντικά έσοδα από τα κέντρα δεδομένων.

Νάρκη δισεκατομμυρίων

Η εκλογή των Δημοκρατικών σηματοδότησε τη συνομολόγηση περιοριστικών μέτρων για την τεχνητή νοημοσύνη, περιλαμβανομένης και της μείωσης των δαπανών. Οι επενδυτές ανησυχούν ότι η νέα πολιτική πραγματικότητα στην Ουάσιγκτον ενδέχεται να βάλει φρένο στις τεράστιες επενδύσεις για την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τους φόβους ότι οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αποφέρουν τα αναμενόμενα κέρδη και ότι οι μετοχές των τεχνολογικών εταιρειών είναι υπερτιμημένες, καθώς μεγάλο μέρος των επενδύσεων τους στηρίζεται σε δανεικά κεφάλαια.

Το διακύβευμα, φαίνεται να ξεπερνά, ωστόσο, τα όρια της Wall Street, αφού τυχόν επιβράδυνση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, η οποία έστησε τα δεκανίκια της στις δαπάνες των τιτάνων της τεχνολογίας.

Η επικεφαλής Επενδυτικής Έρευνας της SimCorp, Μελίσα Μπράουν, επισημαίνει ότι «οι επενδυτές αρχίζουν να αντιλαμβάνονται πως οι νέοι πολιτικοί συσχετισμοί ενδέχεται να επιβραδύνουν την ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης». Από μια διαφορετική σκοπιά, η Τζέιν Γκίμπονς της Jefferies θεωρεί ότι το ξεπούλημα «αποτελεί αντίδραση στη συσσώρευση ανησυχιών για επενδύσεις, πολιτικές παρεμβάσεις και πληθωρισμό και όχι κατ’ ανάγκη θεμελιώδη ανατροπή της αγοράς».

Ομόλογα και δολάριο

Μετά τη σφαγή της Πέμπτης στη Wall Street, οι επενδυτές βρήκαν καταφύγιο στην αγκαλιά των  αμερικανικών κρατικών ομολόγων, οδηγώντας τις αποδόσεις σε χαμηλότερα επίπεδα.

Μια εικόνα που ανατράπηκε, όμως, εν μέρει χθες, μετά την ανακοίνωση ισχυρότερων από τα αναμενόμενα στοιχείων απασχόλησης στις ΗΠΑ. Η αμερικανική οικονομία δημιούργησε 165.000 νέες θέσεις εργασίας τον Οκτώβριο, έναντι 65.000 που ανέμεναν οι αναλυτές, ενώ η ανεργία υποχώρησε στο 4,1%. Η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου κινήθηκε κοντά στο 4,86%, με τους επενδυτές να αυξάνουν τις προσδοκίες για νέα άνοδο των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed).

Χαμόγελα για το πετρέλαιο

Κόντρα στο κύμα χρηματιστηριακών αναταράξεων, το πετρέλαιο προσέφερε μια πρώτη ανάσα στην παγκόσμια οικονομία. Το Brent διατηρήθηκε κάτω από το ψυχολογικό όριο των $100 το βαρέλι, μετά τις μεγάλες απώλειες των προηγούμενων ημερών. Σε εβδομαδιαία βάση, το Brent βρισκόταν σε τροχιά πτώσης περίπου 16%, η οποία, την ώρα που γράφεται αυτό το ρεπορτάζ, αποτελεί τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία υποχώρηση από το 2020.

Στην περίπτωση του πετρελαίου, η πτώση αποδίδεται στις ελπίδες των επενδυτών ότι η εκλογική ήττα Τραμπ δυνατόν να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση του πολέμου. Εκτίμηση, την οποία ουδείς μπορεί να επιβεβαιώσει, δεδομένης της στήριξης που για την ώρα παρέχει ο Ντόναλντ Τραμπ στον υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ. Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ, πάντως, συντηρούν τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων.

Στην κόψη του ξυραφιού

Η μεγάλη δοκιμασία για τις διεθνείς αγορές δεν τελειώνει με την εκλογική ανατροπή. Το στοίχημα μεταφέρεται πλέον στην αντοχή των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, στις αποφάσεις της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (FED) και στις εξελίξεις στο Ιράν.

Από την άλλη, παραμένει και για την Ευρώπη μετέωρο το ερώτημα εάν η νέα ισορροπία στην Ουάσιγκτον θα περιορίσει την οικονομική αβεβαιότητα ή εάν οι αναταράξεις της Wall Street θα μετατραπούν σε νέο εμπόδιο για την ανάπτυξή της.

Σπάει η «φούσκα»;

Στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής συζήτησης βρίσκεται πλέον και ο φόβος να σπάσει η χρηματιστηριακή «φούσκα» της τεχνητής νοημοσύνης. Οι Financial Times και η Le Monde θέτουν ευθέως το ερώτημα κατά πόσον η κατρακύλα των τεχνολογικών μετοχών αποτελεί την αρχή μιας βαθύτερης κρίσης. Οι ανησυχίες εστιάζονται στις υπερβολικές αποτιμήσεις, στον αυξανόμενο δανεισμό και κυρίως στην αβεβαιότητα κατά πόσον οι επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων θα αποφέρουν τα προσδοκώμενα κέρδη. Αναλυτές, επισημαίνουν όμως ότι η χρηματιστηριακή διόρθωση δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκη και το σπάσιμο της φούσκας.

Στον κλοιό των Δημοκρατικών οι τεχνολογικοί κολοσσοί

Καταιγισμό νομοσχεδίων για την τεχνητή νοημοσύνη προετοιμάζουν, στο μεταξύ, οι Δημοκρατικοί, οι οποίοι από τον Ιανουάριο θα έχουν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Σύμφωνα με το Reuters, στο επίκεντρο του μεταρρυθμιστικού τους πακέτου βρίσκεται η προστασία των καταναλωτών από την αύξηση του ενεργειακού κόστους λόγω της ανάπτυξης κέντρων δεδομένων, η υποχρεωτική ανεξάρτητη αξιολόγηση της ασφάλειας των προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και η νομική ευθύνη των εταιρειών για βλάβες που ενδεχομένως προκαλούν τα προϊόντα τους. Στο τραπέζι βρίσκεται, επίσης, πρόταση για σύσταση Ανεξάρτητης Ρυθμιστικής Αρχής, ενώ στο μικροσκόπιο του Κογκρέσου αναμένεται να βρεθούν οι OpenAI, Anthropic, Meta, Google και SpaceX.

Τροχοπέδη στις νομοθετικές πρωτοβουλίες δυνατόν να αποτελέσει, ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αντιτίθεται στην επιβολή υποχρεωτικών περιορισμών για την Τεχνητή Νοημοσύνη και διατηρεί το δικαίωμα άσκησης προεδρικού βέτο.