Το γλυκό τριαντάφυλλο Αγρού, η ζιβανία, το λουκούμι Γεροσκήπου και το ούζο είναι τα προϊόντα της Κύπρου που προστατεύονται στην εμπορική συμφωνία που υπέγραψε η ΕΕ με την Αυστραλία. Ωστόσο στα είδη που προστατεύονται δεν συμπεριλαμβάνεται το χαλλούμι. Απαντώντας σε ερώτηση του «Φιλελεύθερου», ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Όλοφ Τζιλ διευκρινίζει: «η γεωγραφική ένδειξη για το χαλλούμι δεν αποτελεί μέρος του τρέχοντος αποτελέσματος της Συμφωνίας, καθώς δεν προστατεύονταν σε επίπεδο ΕΕ κατά τον χρόνο (2019) της κατάρτισης ενός ενωσιακού καταλόγου γεωγραφικών ενδείξεων για τις οποίες ζητήθηκε προστασία στην Αυστραλία. Το χαλλούμι προστατεύεται στην ΕΕ από το 2021».
Ωστόσο, «η συμφωνία περιέχει διατάξεις που επιτρέπουν στα μέρη να τροποποιήσουν τον αρχικό κατάλογο ώστε να συμπεριλάβουν, μόλις τεθεί σε ισχύ και μετά την δέουσα διαδικασία, πρόσθετες γεωγραφικές ενδείξεις», συμπληρώνει.
Η συμφωνία που υπογράφηκε ύστερα από οκτώ χρόνια διαπραγματεύσεων, αναμένεται να καταργήσει τους δασμούς σε σχεδόν όλα τα αγαθά, με τις Βρυξέλλες να προβλέπουν αύξηση 30% στο διμερές εμπόριο την επόμενη δεκαετία.Με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να καταδικάζει τους συμμάχους του με δασμούς, οι Βρυξέλλες και η Καμπέρα αναζωπύρωσαν τις διαπραγματεύσεις τους πέρυσι.
Είναι η τρίτη συμφωνία που έχει υπογράψει η Κομισιόν φέτος, σε μια προσπάθεια να αντισταθμίσει την απρόβλεπτη κυβέρνηση Τραμπ και να ενισχύσει τις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο. Η πρώτη ήταν η συμφωνία με την Ινδία, η οποία όμως δεν συμπεριλάμβανε πολλά αγροτικά προϊόντα.
Η αμέσως επόμενη αυτή μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Λατινικής Αμερικής Mercosur, δεν… πήγε και τόσο καλά. Οι έντονες αντιδράσεις των αγροτών και η «αντίσταση» του Ευρωκοινοβουλίου να εγκρίνει άμεσα τη συμφωνία, έστειλε την απόφαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Ωστόσο, στο μεταξύ, η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι η συμφωνία θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται προσωρινά από την 1η Μαΐου μεταξύ της ΕΕ και όλων των χωρών της Mercosur που ολοκληρώνουν τις διαδικασίες: η Αργεντινή, η Βραζιλία και η Ουρουγουάη το έχουν ήδη πράξει, η Παραγουάη πολύ σύντομα.
Προστατευόμενα ευρωπαϊκά προϊόντα
Με τέτοια αντιμετώπιση στη συμφωνία ΕΕ- Mercosur , στη συμφωνία ΕΕ-Αυστραλίας, η Κομισιόν ήταν ακόμα πιο προσεκτική. Η Συμφωνία θα προστατεύσει 165 γεωργικών προϊόντων και τροφίμων της ΕΕ και 231 ΓΕ αλκοολούχων ποτών της ΕΕ στην Αυστραλία, συμπεριλαμβανομένων μερικών από τις πιο γνωστές.
«Βρέθηκαν προσαρμοσμένες λύσεις προστασίας για ορισμένες Γεωγραφικές Ενδείξεις (ΓΕ) της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της αυστραλιανής αγοράς. Ορισμένοι όροι που έρχονται σε αντίθεση με ορισμένες προστατευόμενες ονομασίες ΓΕ της ΕΕ χρησιμοποιούνται ευρέως από τους Αυστραλούς παραγωγούς», εξήγησε στον «Φ» ανώτατος αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
«Σε αυτό το πλαίσιο, ορισμένες ονομασίες γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ θα προστατεύονται πλήρως ύστερα από σχετικά σύντομες περιόδους σταδιακής κατάργησης των αυστραλιανών προϊόντων, τα οποία προηγουμένως χρησιμοποιούσαν την ονομασία καλή τη πίστει και με συνεχή τρόπο. Αυτό ισχύει για γεωγραφικές ενδείξεις όπως το Pecorino Romano (σε επίπεδο λιανικής), το Τσίπουρο, το Munster, το Vinagre de Jerez ή το Ούζο για παράδειγμα», συμπλήρωσε.
Για αυτές τις «προϋποθέσεις κατοχύρωσης», η Συμφωνία προβλέπει αυστηρή πειθαρχία στην επισήμανση που θα αποτρέπει ψευδείς, παραπλανητικούς ή απατηλούς ισχυρισμούς ως προς την προέλευση του προϊόντος. Αυτοί οι προηγούμενοι χρήστες θα καταχωρηθούν για να καταστεί ευκολότερη και πιο αποτελεσματική η επιβολή για τους κατόχους δικαιωμάτων της ΕΕ.Η Συμφωνία προβλέπει την ευκαιρία και για τα δύο Μέρη να προσθέσουν περισσότερες γεωγραφικές ενδείξεις στο μέλλον.
Ελπιδοφόρα μεγέθη
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, το τρέχον διμερές εμπόριο της ΕΕ με την Αυστραλία ανέρχεται ήδη σε 49,4 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για αγαθά (το 2024) και σε 38,1 δισεκατομμύρια ευρώ για υπηρεσίες (το 2023).
Η ΕΕ εξάγει στην Αυστραλία αγαθά αξίας 37 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως (2025) και εισάγει αυστραλιανά προϊόντα αξίας 10,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, με αποτέλεσμα εμπορικό πλεόνασμα για την ΕΕ ύψους 28 δισεκατομμυρίων ευρώ. Όσον αφορά τις υπηρεσίες, η ΕΕ εξάγει σχεδόν τρεις φορές περισσότερα από όσα εισάγει: 31 δισεκατομμύρια ευρώ σε υπηρεσίες (2024) που παρέχονται από εταιρείες της ΕΕ σε πελάτες στην Αυστραλία έναντι 11 δισεκατομμυρίων ευρώ σε υπηρεσίες που παρέχονται σε πελάτες της ΕΕ από εταιρείες από την Αυστραλία.
Με τη συμφωνία, οι εξαγωγείς της ΕΕ αναμένεται να επωφεληθούν από την άμεση κατάργηση των δασμών, η οποία θα αυξήσει την ετήσια εξοικονόμηση δασμών για τις ευρωπαϊκές εταιρείες σε περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο ευρώ.
Δεν αλλάζουν τα πρότυπα
Η συμφωνία δεν επηρεάζει ούτε υπονομεύει τη νομοθεσία της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων και την υγεία των ζώων και των φυτών, επειδή τα πρότυπα υγείας δεν είναι διαπραγματεύσιμα, όπως λέει η Κομισιόν.
Η ΕΕ διατηρεί την αυστηρή της προσέγγιση όσον αφορά την προστασία της υγείας για οποιοδήποτε θέμα ασφάλειας τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ). Η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμά της να ορίζει μέγιστα επίπεδα υπολειμμάτων για φυτοφάρμακα, κτηνιατρικά φάρμακα ή ρύπους.
Το βόειο κρέας
Σύμφωνα με τη συμφωνία, οι Αυστραλοί κτηνοτρόφοι βοοειδών θα μπορούν να εξάγουν 30.600 μετρικούς τόνους βοείου κρέατος στην Ευρώπη ετησίως, από τους τρέχοντες 3.389 τόνους. Οι Βρυξέλλες έπρεπε να αντισταθούν στις εκκλήσεις της αυστραλιανής πλευράς να ξεπεράσουν τους 30.000 τόνους κατά τη διάρκεια των συνομιλιών των τελευταίων εβδομάδων.
Αυστραλοί παραγωγοί είχαν προειδοποιήσει τους διαπραγματευτές να μην «κλειδώσουν» αυτό που θεωρούσαν συμβολικές ποσοστώσεις βοείου κρέατος και έσπευσαν να εκφράσουν την απογοήτευσή τους. Η Εθνική Ομοσπονδία Αγροτών δήλωσε ότι ήταν «εξαιρετικά απογοητευμένη που οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν χωρίς εμπορικά σημαντικά οφέλη πρόσβασης στην αγορά γεωργικών προϊόντων», σε σύγκριση με την αποχώρηση της Αυστραλίας από τη συμφωνία το 2023.
Τα τυριά, τα οποία είναι πιο ευαίσθητα για τους Αυστραλούς, θα δουν σταδιακή κατάργηση των δασμών σε τρία χρόνια. Η επικεφαλής εμπορίου υπογράμμισε επίσης ότι οι εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ προς την Αυστραλία ήδη απολαμβάνουν πλεόνασμα 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Μια σημαντική νίκη για την ΕΕ θα είναι η ευκολότερη πρόσβαση στον πλούτο των φυσικών πόρων της Αυστραλίας και τα κίνητρα για ευρωπαϊκές επενδύσεις για την αυστραλιανή εξόρυξη και διύλιση. «Η Αυστραλία έχει σχεδόν όλα τα κρίσιμα ορυκτά που χρειαζόμαστε», δήλωσε ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ Μάρος Σέφτσοβιτς.
Τι γίνεται με τα προϊόντα χάλυβα;
Δεδομένων των παγκόσμιων συνθηκών για αυτήν την αγορά, η ΕΕ και η Αυστραλία αποφάσισαν να διατηρήσουν ορισμένο πολιτικό χώρο στον τομέα των προϊόντων χάλυβα. Ως εκ τούτου, συμφωνήθηκε ότι η Συμφωνία δεν θα παρέχει δεσμεύσεις προτιμησιακής πρόσβασης στην αγορά για ορισμένα προϊόντα χάλυβα. Αυτά εξαιρούνται από την απελευθέρωση των δασμών τόσο από την ΕΕ όσο και από την Αυστραλία.
Ωστόσο, η Αυστραλία θα απελευθερώσει πλήρως την πρόσβαση στην αγορά για όλα τα επιβατικά αυτοκίνητα και όλα τα άλλα οχήματα, με εξαίρεση μερικές δασμολογικές κλάσεις για τα φορτηγά, για τις οποίες οι δασμοί θα καταργηθούν σταδιακά σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Εκτός από τους εισαγωγικούς δασμούς, η Αυστραλία εφαρμόζει επί του παρόντος ένα σύστημα φόρου πολυτελών αυτοκινήτων, σύμφωνα με το οποίο τα οχήματα που υπερβαίνουν ένα ορισμένο όριο τιμής πρέπει να πληρώνουν φόρο κατά την εισαγωγή τους. Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της Συμφωνίας, η Αυστραλία συμφώνησε να αυξήσει το όριο για τα ηλεκτρικά οχήματα στις 120.000 AUD, κάτω από το οποίο δεν εφαρμόζεται τέτοιος φόρος. Ενώ αυτή η δέσμευση είναι γενικής εφαρμογής (δηλαδή δεν είναι ειδική για την ΕΕ), τα ηλεκτρικά οχήματα της ΕΕ θα ωφεληθούν αναλογικά περισσότερο. Περίπου το 75% των ηλεκτρικών οχημάτων θα εξαιρούνται από την καταβολή του φόρου πολυτελών αυτοκινήτων.
Η συμφωνία θα διευκολύνει τις εταιρείες της ΕΕ να πωλούν τις υπηρεσίες τους στην Αυστραλία, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματικών και επιχειρηματικών υπηρεσιών, των θαλάσσιων μεταφορών και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Η συμφωνία θα μειώσει και θα εξαλείψει τις διακρίσεις και θα διευρύνει τις ευκαιρίες για τους παρόχους υπηρεσιών και τους επενδυτές της ΕΕ και της Αυστραλίας.
Η συμφωνία με τις Βρυξέλλες επιτρέπει στην Αυστραλία να επεκτείνει τη συμμετοχή της σε πολιτικές και στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις της ΕΕ και αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς την καλύτερη πρόσβαση στο πρόγραμμα SAFE της ΕΕ, ένα δανειακό μέσο 150 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής και των κοινών προμηθειών.
Εμπόριο ΕΕ-Αυστραλίας σε αριθμούς
∙Η ΕΕ είναι ο 3ος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Αυστραλίας.
∙Η Αυστραλία έχει ΑΕΠ 1,7 τρισεκατομμυρίων ευρώ, γεγονός που την καθιστά την 14η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο.
∙Εξαγωγές αγαθών της ΕΕ: 37 δισ. ευρώ (2025).
∙Εξαγωγές υπηρεσιών της ΕΕ: 31 δισ. ευρώ (2024).
∙Επενδυτικά αποθέματα της ΕΕ στην Αυστραλία: 120 δισ. ευρώ (2024).
∙Επενδυτικά αποθέματα της Αυστραλίας στην ΕΕ: 35 δισ. ευρώ (2024).
∙Θέσεις εργασίας στην ΕΕ που υποστηρίζονται από τις εξαγωγές της ΕΕ προς την Αυστραλία: 460.000.
