Σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων που αφορούν τους χώρους ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής εντοπίζει η Ελεγκτική Υπηρεσία, με καθυστερήσεις αλλά και μη καταβολή του ετήσιου τέλους. Προβλήματα που φαίνεται μάλιστα να ξεκινήσαν από την πρώτη ημέρα των αποφάσεων πίσω στο 1994, αφού αν και υιοθετήθηκε η στρατηγική σε αυτή φαίνεται να εντοπίστηκαν μετέπειτα σημαντικά νομοθετικά κενά.
Η σχετική ειδική έκθεση της που δημοσιεύθηκε σήμερα καταδεικνύει σοβαρές αδυναμίες στις διαδικασίες εξασφάλισης αδειών διαχείρισης χώρων ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής, αλλά και στην επιβολή του ετήσιου τέλους από πλευράς των δικαιούχων, αφού σύμφωνα με την Ελεγκτική, θα χρειαστεί νομοθετική ρύθμιση ώστε να επιλυθεί το πρόβλημα.
Ξεκίνησαν λάθος από το 1994
Αρχικά πρέπει να εξηγήσουμε τι είναι οι χώροι ελλιμενισμού, γιατί δημιουργήθηκαν αλλά και από πότε παρουσιάστηκαν τα πρώτα προβλήματα, αφού όπως φαίνεται το ζήτημα με λανθασμένες διαδικασίες ή καθυστερήσεις είχε ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες και μέχρι σήμερα όπως φαίνεται δεν έχει ακόμη επιλυθεί.
Συγκεκριμένα, το 1994 αποφασίστηκε από το τότε Υπουργικό η στρατηγική για την ανάπτυξη του ναυτικού τουρισμού στην Κύπρου με τον καθορισμό ενιαίας ζώνης ναυσιπλοΐας και τη χωροθέτηση μαρίνων διαφορετικών κλιμάκων. Η ζώνη περιλαμβάνει πέντε μεγάλες μαρίνες (Λάρνακας, Λεμεσού, Πάφου, Αγίας Νάπας και Παραλιμνίου), μία μαρίνα μεσαίας κλίμακας (St. Raphael) και μαρίνες μικρής κλίμακας με περιορισμένες υπηρεσίες. Ωστόσο, για τις μαρίνες μικρής κλίμακας προέκυψε νομοθετικό κενό, το οποίο τελικά διορθώθηκε το 2007, με τη ρύθμιση για την αδειοδότηση και λειτουργία χώρων ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής, αφού οι χώροι ελλιμενισμού σε αντίθεση με τις μαρίνες, δεν αποτελούν επίσημα σημεία εισόδου στην Κυπριακή Δημοκρατία, έχουν μικρότερη χωρητικότητα σκαφών και δεν διαθέτουν οικιστικές αναπτύξεις.
Ουσιαστικά, η ανάπτυξη των μικρών χώρων ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής καθυστέρησε σημαντικά κι ενώ η σχετική στρατηγική για τον ναυτικό τουρισμό είχε υιοθετηθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο ήδη από το 1994 και ο σχετικός νόμος ψηφίστηκε το 2007.
Η καθυστέρηση αφορούσε κυρίως στην ανάγκη τροποποίησης της νομοθεσίας περί ακίνητης ιδιοκτησίας, ώστε οι επιχώσεις στη θάλασσα να μπορούν να εγγράφονται ως κρατική γη και να εκμισθώνονται για την υλοποίηση των έργων.
Ακολούθησαν τα διατάγματα του 2015 και του 2022, που καθόρισαν τα κριτήρια αδειοδότησης, ενώ η αρμοδιότητα για την προώθηση των έργων μεταφέρθηκε το 2019 στο Υφυπουργείο Τουρισμού.
Ωστόσο, η διαδικασία παραμένει γραφειοκρατική, αφού απαιτεί υποβολή μελετών, αξιολόγηση από αρμόδια επιτροπή, δημοσίευση της αίτησης, έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο, εξασφάλιση πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών και υπογραφή σύμβασης εκμίσθωσης κρατικής γης.
Αν και έξι θαλάσσιοι χώροι κηρύχθηκαν ως χώροι ελλιμενισμού την περίοδο 2018-2019, η υλοποίηση των έργων εξαρτάται από την ολοκλήρωση όλων των πιο πάνω διαδικασιών και αδειοδοτήσεων, κάτι που όπως φαίνεται δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα και ενώ παράλληλα διαπιστώνεται και ένα άλλο πρόβλημα που χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση και αφορά την καταβολή του ετήσιου τέλους.
Ελεγκτική: Χρειάζεται άμεση νομοθετική παρέμβαση
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπιστώνει πως οι σημαντικές καθυστερήσεις εκτός από τη μη υλοποίηση των χώρων, προκαλούν και επί μέρους προβλήματα, αφού όπως αναφέρει στην έκθεση της, από τη μια οι συγκεκριμένοι θαλάσσιοι χώροι παραμένουν δεσμευμένοι για μεγάλο χρονικό διάστημα, στερώντας από το κράτος τη δυνατότητα να τους αξιοποιήσει για άλλους σκοπούς δημοσίου συμφέροντος και από την άλλη η επιβολή του ετήσιου τέλους και η καταβολή του από τους οικονομικούς φορείς που ανέλαβαν την υλοποίηση του έργου δεν φαίνεται να ικανοποιείται στον βαθμό που θα έπρεπε. Η Υπηρεσία μάλιστα καλεί το κράτος να προχωρήσει με νομοθετική ρύθμιση για το ζήτημα.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η Ελεγκτική Υπηρεσία στην έκθεση της, οι μεγάλες καθυστερήσεις στην αδειοδότηση και υλοποίηση των χώρων ελλιμενισμού έχουν ως αποτέλεσμα δημόσιες θαλάσσιες εκτάσεις να παραμένουν δεσμευμένες για χρόνια, χωρίς να αξιοποιούνται για άλλους σκοπούς δημοσίου συμφέροντος. Την ίδια ώρα, οι δικαιούχοι των αδειών ενδέχεται να αποκομίζουν οικονομικό όφελος, χωρίς να καταβάλλουν ετήσιο τέλος πριν από την έναρξη λειτουργίας των έργων. Η Νομική Υπηρεσία έκρινε ότι η επιβολή τέλους σε αυτό το στάδιο θα μπορούσε να θεωρηθεί υπερβολικά επαχθής ή ακόμη και αντισυνταγματική, με αποτέλεσμα να απαιτείται νομοθετική ρύθμιση για μειωμένο τέλος κατά την περίοδο των αδειοδοτήσεων. Ωστόσο, τέτοιο νομοσχέδιο δεν έχει ακόμη προωθηθεί. Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται επίσης σαφείς συνέπειες για αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, περιλαμβανομένης της δυνατότητας ανάκλησης αδειών ή αποκήρυξης χώρων όταν οι δικαιούχοι δεν τηρούν τις υποχρεώσεις και τα χρονοδιαγράμματά τους.
Ειδικότερα, από τους έξι χώρους που κηρύχθηκαν την περίοδο 2018-2019, τρεις αιτητές δεν κατέβαλαν ποτέ τα απαιτούμενα τέλη και δεν εξασφάλισαν άδεια διαχείρισης. Σε άλλη περίπτωση, το τέλος καταβλήθηκε μόνο για δύο χρόνια, ενώ στις δύο εναπομείνασες περιπτώσεις η καταβολή έγινε μία φορά, ώστε να εκδοθούν και να μεταβιβαστούν οι άδειες σε άλλους οικονομικούς φορείς. Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι οι μεταβιβάσεις αυτές καταδεικνύουν πως οι άδειες μπορούν να αποκτούν οικονομική αξία, παρότι τα έργα δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί.
Να σημειωθεί πως το Υφυπουργείο Τουρισμού απαντώντας στην Ελεγκτική ανέφερε πως το προσχέδιο νομοσχεδίου ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2025 και διαβιβάστηκε τον Ιανουάριο του 2026, αλλά εκκρεμούσαν η διαβούλευση και ο νομοτεχνικός έλεγχος. Συμπληρώνει επίσης ότι οι καθυστερήσεις σχετίζονται και με τις δυσκολίες εξασφάλισης επιμέρους αδειών και εξειδικευμένων μελετών, όπως περιβαλλοντικές, γεωλογικές και ακτομηχανικές.
Πού βρίσκονται οι χώροι ελλιμενισμού
Οι έξι χώροι που επιλέχθηκαν για ελλιμενισμό σκαφών αναψυχής βρίσκονται στις πιο κάτω περιοχές, από τους ακόλουθους οικονομικούς φορείς προς υλοποίηση τους:
1/ Muskita Holdings Ltd — Αλαμινός, Λάρνακα
2/ Leptos Calypso Hotels Public Ltd — Πέγεια, Πάφος
3/ Venus Rock Estates Ltd — Χα Ποτάμι, Κούκλια, Πάφος
4/ The Sunset Boulevard Tourist & Estate Company Ltd / Actinolite Ltd — Παχύαμμος, Κάτω Πάφος
5/ Alpha Panareti Public Ltd / Agi-Cypre Property 16 Ltd — Σοφτάδες, Κίτι, Λάρνακα
6/ M. Afxentiou & A. Stylianou Developers Ltd — Σοφτάδες, Κίτι, Λάρνακα
