Η Κύπρος, με τις υφιστάμενες υποδομές, δεν μπορεί να διαβεβαιώσει τους πολίτες ότι υπάρχει επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό είναι αυταπόδεικτο και δεν χρειάζεται ιδιαίτερη επεξήγηση, αφού ακόμη και προχθές σημειώθηκαν διακοπές ρεύματος, διάρκειας περίπου 20 λεπτών, σε διάφορες περιοχές του νησιού, προκειμένου να αποφευχθεί ένα γενικευμένο μπλακάουτ.

Δεν είναι μυστικό, και έχει μάλιστα ειπωθεί από επίσημα χείλη, ότι το κράτος διαχρονικά δεν προχώρησε στον αναγκαίο προγραμματισμό, ώστε να ανταποκριθεί στις νέες τεχνολογίες και στα δεδομένα που διαμορφώνονταν στον τομέα του ηλεκτρισμού.

Χθες παρουσιάστηκε ο απολογισμός του 30μηνου έργου του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, στον απόηχο των προχθεσινών διακοπών ρεύματος. Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων, η ατμόσφαιρα ήταν σε κάποιο σημείο ιδιαίτερα ηλεκτρισμένη. Εκείνο, ωστόσο, που προκάλεσε εντύπωση ήταν το πρόσωπο από το οποίο δόθηκαν οι απαντήσεις για την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας.

Στην εκδήλωση έδωσε το παρών ο τέως υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Παπαναστασίου, ο οποίος πήρε τον λόγο και ανέβηκε στο βήμα, προκειμένου να απαντήσει κατά πόσον η ΑΗΚ φέρει ευθύνη για την επάρκεια ρεύματος. Εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι ένας πρώην υπουργός, ο οποίος αντικαταστάθηκε κατά τον τελευταίο ανασχηματισμό, όχι μόνο δεν παρέμεινε σιωπηλός, αλλά ανέλαβε να υπερασπιστεί τόσο την ΑΗΚ και την κυβέρνηση όσο και τον σημερινό υπουργό Ενέργειας, ο οποίος ήταν επίσης παρών στην εκδήλωση. Ο κ. Παπαναστασίου ανέφερε ότι η ευθύνη δεν βαραίνει ούτε τη σημερινή κυβέρνηση ούτε τον σημερινό υπουργό Ενέργειας ούτε την ΑΗΚ. Υπεραμυνόμενος των προσπαθειών που καταβάλλονται, υποστήριξε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι η σημερινή κυβέρνηση είναι αυτή που επιχειρεί να επιλύσει τα προβλήματα.

Όπως είπε, εάν του ζητούσε κάποιος να υποδείξει έναν υπεύθυνο, δεν θα μπορούσε να το πράξει, καθώς στο όλο σύστημα εμπλέκονται πολλές διαφορετικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό δεν σημαίνει ότι στο παρελθόν υπήρξε λανθασμένος προγραμματισμός, αλλά ότι οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες ενδεχομένως δεν κινούνταν προς την ίδια κατεύθυνση. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι ένα από τα λάθη ήταν πως η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δεν συνοδεύτηκε, για παράδειγμα, από συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. Σημείωσε, ωστόσο, ότι πρόκειται για νέες τεχνολογίες και ότι τα κενά που εμφανίστηκαν δεν οφείλονταν κατ’ ανάγκην σε συμφέροντα ή άλλους παράγοντες, αλλά στο γεγονός πως όπως φαίνεται δεν υπήρχε ένα κεντρικό πλάνο για όλους για το μέλλον.

Πώς ενισχύεται η επάρκεια

Τώρα, όσον αφορά στην παραγωγή ρεύματος, ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΑΗΚ, Γιώργος Πέτρου, κατά τον απολογισμό, αναφέρθηκε στις κινήσεις της Αρχής για την ασφάλεια εφοδιασμού και την επάρκεια. Σύμφωνα με τον κ. Πέτρου, κατά το 2025 προχώρησαν έργα συντήρησης στους ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς.

Παράλληλα κατακυρώθηκε η εγκατάσταση νέας μονάδας παραγωγής ενέργειας στη Δεκέλεια, ενώ προχώρησαν και σε άλλες υποδομές και τροποιοιήσεις στον σταθμό Βασιλικού. Συγκεκριμένα, η νέα Μονάδα Συνδυασμένου Κύκλου αρ. 6 έχει ολοκληρωθεί και πλέον είναι έτοιμη να λειτουργήσει όταν και εφόσον αφιχθεί στην Κύπρο φυσικό αέριο. Από την δική του πλευρά, ο Γενικός Διευθυντής της ΑΗΚ, Άδωνις Γιασεμίδης, δήλωσε κατά τον δικό του απολογισμό πως η ΑΗΚ Παραγωγή προωθεί την εγκατάσταση πρόσθετων φωτοβολταϊκών συστημάτων και μονάδων αποθήκευσης ενέργειας, στη βάση των αποτελεσμάτων της μελέτης για το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα.

Βασικός στόχος, όπως επεξήγησε, είναι η διαφοροποίηση και ο εμπλουτισμός του μείγματος ηλεκτροπαραγωγής με φθηνότερη πράσινη ενέργεια, ώστε να περιοριστεί το κόστος του ηλεκτρισμού και το όφελος να μεταφερθεί απευθείας στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις.

Επιπλέον, για τη διασφάλιση της επάρκειας εφοδιασμού, της ευστάθειας του συστήματος και της ενίσχυσης του Ηλεκτροπαραγωγού Σταθμού Δεκέλειας ως δεύτερου σημείου αδιάλειπτης ηλεκτροπαραγωγής, η Διεύθυνση Παραγωγής προχωρεί στην εγκατάσταση συστήματος αποθήκευσης ισχύος 80 MW και χωρητικότητας 160 MWh. Παράλληλα, προωθείται η εγκατάσταση τριών αεριοστροβίλων συνολικής ονομαστικής ισχύος 81 MW.

Στον τομέα των Δικτύων, στρατηγική απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΑΗΚ, όπως είπε ο κ. Γιασεμίδης, είναι  η ανάπτυξη τηλεπικοινωνιακού δικτύου οπτικών ινών, το οποίο θα εξυπηρετεί τις λειτουργικές επικοινωνίες και θα υποστηρίζει το σύστημα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Η συνολική δαπάνη του έργου υπολογίζεται σε περίπου €46 εκατ. μέχρι το 2032. Μάλιστα, εντός του 2026 προκηρύχθηκαν δύο διαγωνισμοί που αφορούν το συγκεκριμένο έργο, με στόχο την έναρξη και τη σταδιακή ολοκλήρωση της υλοποίησής του.

Η προβλεπόμενη χρηματοδότηση από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης ανέρχεται σε €17 εκατ. Όσον αφορά τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τον Γενικό Διευθυντή της ΑΗΚ, έχουν ήδη ολοκληρωθεί έξι σημαντικά έργα, ενώ άλλα έξι βρίσκονται σε εξέλιξη.

Συνολικά, κατά την περίοδο 2024-2026, κατακυρώθηκαν διαγωνισμοί συνολικής αξίας €145 εκατ. Παράλληλα, στο πλαίσιο του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «ΘΑΛΕΙΑ 2021-2027», εξασφαλίστηκαν κονδύλια ύψους €37 εκατ. Από αυτά, έχουν ήδη αντληθεί €8,7 εκατ. για έργα μεταφοράς και €7,7 εκατ. για έργα διανομής. Σε σχέση με την αντικατάσταση του υφιστάμενου εξοπλισμού με νέο και αυτοματοποιημένα συστήματα, έχουν μέχρι σήμερα αναβαθμιστεί 300 υποσταθμοί διανομής, εκ των οποίων οι 117 ολοκληρώθηκαν του 2025.

Στο Βασιλικό το βάρος

Τα νούμερα μάλιστα που παρουσιάστηκαν στον απολογισμό υποδηλώνουν την αναγκαιότητα της Δεκέλειας και τη συνέχιση λειτουργίας της, αφού έστω και αν το μεγάλο βάρος το σηκώνει ο σταθμός Βασιλικού, εντούτοις, χωρίς την Δεκέλεια και χωρίς να υπολογίζεται το ζήτημα διασποράς ενέργειας, θα είχαμε μεγαλύτερα προβλήματα. Συγκεκριμένα, ο ηλεκτροπαραγωγός σταθμός του Βασιλικού κατά το 2025 παρήγαγε περίπου το 66% της ενέργειας, η Δεκέλεια περίπου το 32% και η Μονή κοντά στο 1%.