Η Κύπρος στο πλευρό Κόστα για συμβιβασμό

Διπλωματικό σαφάρι, με στόχο την έγκριση του νέου επταετούς προϋπολογισμού της Ε.Ε. πραγματοποιεί ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος σπεύδει να στρώσει το χαλί για την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας μέχρι το τέλος του έτους και να προλειάνει το έδαφος για τη Σύνοδο Κορυφής του Οκτωβρίου.

Με εγκαρδιότητα τον υποδέχθηκε χθες η Λευκωσία, η οποία συνηγορεί υπέρ της επιδίωξης για έγκριση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου έως το τέλος του χρόνου. Ο Αντόνιο Κόστα έγινε δεκτός από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, που επικρότησε την πρωτοβουλία των επισκέψεων του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

«Δεν έχουμε άλλη επιλογή από τη επίτευξη πολιτικής συμφωνίας», είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, υποδεχόμενος τον Ευρωπαίο αξιωματούχο, ο οποίος ομολόγησε ότι «πρέπει να λάβουμε δύσκολες αποφάσεις» και υπέδειξε με νόημα ότι η δύναμη της Ε.Ε. στηρίζεται στην ενότητά της.

Εν μέσω πολέμων

Η χρονική σύμπτωση των διαπραγματεύσεων για τον νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2028 – 2034 με την ανοικτή πληγή της Μέσης Ανατολής και του ρωσοουκρανικού πολέμου σχηματίζει ένα πολυδαίδαλο παζλ, το οποίο αναδεικνύει την κατανομή των προτεινόμενων κονδυλίων €1,763 τρις ως το μεγαλύτερο στοίχημα και τη νέα φιλοσοφία του προϋπολογισμού ως τη μεγαλύτερη πρόκληση.

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επισήμανε ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια καθοριστική περίοδο, εξηγώντας ότι «σήμερα το γεωπολιτικό περιβάλλον είναι θεμελιωδώς διαφορετικό από εκείνο του 2020, όταν είχε εγκριθεί ο τρέχων προϋπολογισμός, γεγονός που επιβάλλει μια νέα προσέγγιση τόσο ως προς τη δομή του, όσων και ως προς την κατανομή των πόρων του».

Επαινώντας το έργο που επιτέλεσε η κυπριακή προεδρία για την ετοιμασία ενός ολοκληρωμένου διαπραγματευτικού σχεδίου, ο κ. Κόστα επισήμανε ότι η Ευρώπη έχει ανάγκη έναν προϋπολογισμό ο οποίος να της επιτρέπει να ανταποκρίνεται στην άμυνα, την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική ανθεκτικότητα. Μια τοποθέτηση που καταμαρτυρεί ότι η Ευρώπη κατανοεί πως η Κύπρος βρίσκεται στο μεταίχμιο της γέφυρας με τη Μέση Ανατολή και συνεπώς «στην πρώτη γραμμή όσον αφορά στις προκλήσεις ασφάλειας που επηρεάζουν την ευρωπαϊκή ήπειρο, μεταξύ των οποίων η θαλάσσια ασφάλεια και η περιφερειακή σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή».

Σηκώνοντας το γάντι, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι «τα κράτη μέλη μπορούν επιτύχουν πραγματική πρόοδο, μια ισχυρότερη, ασφαλέστερη και πιο ενωμένη Ένωση».

Με νέα «όπλα» το €1,3 δισ.

Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο θα «κλειδώσει» την οικονομική πολιτική της ΕΕ για την επόμενη επταετία σε μία συγκυρία, κατά την οποία δύο πολεμικές συγκρούσεις είναι ανοικτές στο κατώφλι της και η ενεργειακή ασφάλεια με ότι συνεπάγεται για τις οικονομίες της είναι πιο αβέβαιη από ποτέ.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις είναι μία παράμετρος η οποία προσθέτει φορτίο και προκλήσεις στο εγχείρημα αλλά δεν είναι η μοναδική. Ολόκληρη η αρχιτεκτονική του προϋπολογισμού αλλάζει, γεγονός που απαιτεί ακόμη πιο ενισχυμένη συνεργασία των κρατών για το μεγάλο βήμα που θα τον καταστήσει πιο ευέλικτο και λιγότερο πολυδαίδαλο.

Στη φαρέτρα προστίθενται τρία νέα εργαλεία: το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια (NRPP), Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το Global Europe.

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο, με συνολικό προτεινόμενο προϋπολογισμό €865 δισ., θα δίδει πια στα κράτη-μέλη μέσω των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων μεγαλύτερη ευχέρεια να διαμορφώνουν τις ανακατανομές των κονδυλίων εκεί όπου έχουν μεγαλύτερες εθνικές ή περιφερειακές ανάγκες.

Το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας με προτεινόμενο προϋπολογισμό €234 δισ., ικανοποιεί τις απαιτήσεις για καινοτομία, ψηφιακή μετάβαση και άμυνα, ενώ το Global Europe με προτεινόμενο προϋπολογισμό €200 δισ. θα είναι το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ για διεθνείς συνεργασίες, διεύρυνση και ανθρωπιστική βοήθεια σε τρίτες χώρες.

«Φειδωλοί» Vs συνοχής

Η όλη διαδικασία συνομολόγησης έως και την τελική συμφωνία, συναντά εκ νέου το «προαιώνιο» ζήτημα των αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων ανάμεσα στα οικονομικά ισχυρά κράτη και στα αδύναμα.

Η νέα διελκιστύνδα με πρωταγωνιστές τους «φειδωλούς» και τους «φίλους της συνοχής» βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς μετά το ολοκληρωμένο διαπραγματευτικό πλαίσιο, το οποίο κατέθεσε τον Ιούνιο η κυπριακή προεδρία, εξελίσσεται ένα σκληρό παζάρι για μείωση του ύψους του επταετούς προϋπολογισμού και μετατόπιση των προτεραιοτήτων για συνοχή στην ανταγωνιστικότητα και στην άμυνα.

Χαμένοι στο… μέτρημα

Η αρχική πρόταση της Κομισιόν διαμόρφωνε τον προϋπολογισμό της επταετίας στο ύψος των €1,763 τρισ., ποσό το οποίο απέρριψε εν τη γενέσει του το κλαμπ των «Φειδωλών» (Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία, Δανία, Φινλανδία και Αυστρία).

Η δανέζική προεδρία σχεδίασε το πρώτο διαπραγματευτικό πακέτο, αλλά δεν έβαλε τα χέρια της στη «φωτιά», προτείνοντας ανακατανομές ή μειώσεις που θα μπορούσαν να ανακόψουν τις αντιδράσεις ή να κατευνάσουν τις ανησυχίες.

Τα «αναμμένα κάρβουνα» βρέθηκαν στην πόρτα της κυπριακής προεδρίας, η οποία έβαλε για πρώτη φορά αριθμούς στο τραπέζι, προτείνοντας μια συγκρατημένη συνολική μείωση της τάξης του 2% (€32,8 δισ.), που αντιστοιχεί στο 1,23% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ) και των 27 κρατών.

Η μείωση που είχε προτείνει η κυπριακή προεδρία δεν ήταν αυστηρά οριζόντια, με σκοπό να εξισορροπήσει τρόπον τινά και την απαίτηση των «Φίλων της Συνοχής» (15 χώρες-μέλη κυρίως της Κεντρικής, Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης) για διατήρηση των κονδυλίων του κεφαλαίου 1 (Συνοχή, ΚΑΠ και Αλιεία).