Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Τις τελευταίες ημέρες, απολύτως δικαιολογημένα, η φορολόγηση των υπερκερδών των τραπεζών βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Τα δεδομένα είναι γνωστά: για να στέκουν σήμερα στα πόδια τους οι τράπεζες, κουρεύτηκαν καταθέτες, κάτοχοι αξιογράφων και ταμεία προνοίας, ενώ οι μέτοχοί τους είδαν τις επενδύσεις τους να εξανεμίζονται. Παράλληλα, λήφθηκαν πολύ σκληρά -αλλά και αναγκαία στη συγκεκριμένη συγκυρία- μέτρα, με θύματα τους προαναφερθέντες, προκειμένου να διασωθεί ο χρηματοπιστωτικός τομέας και η Οικονομία. Aυτά τα μέτρα βέβαια είχαν μια πολύ σοβαρή παρενέργεια, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ανισότητας υπέρ των τραπεζών και εις βάρος των πελατών τους και της κοινωνίας.

Αξίζει να θυμηθούμε αυτά τα μέτρα:

Πρώτον, μεταξύ 2014 – 2018 περάσαμε από τη Βουλή νόμους για το πλαίσιο εκποιήσεων, ως αναγκαίους για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος αλλά και για να αποφευχθούν νέα κουρέματα. Λόγω αδυναμίας του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης και των μακροχρόνιων δικαστικών διαδικασιών που υφίστανται ακόμη και σήμερα αλλά και της έλλειψης κάποιου εναλλακτικού, γρήγορου μηχανισμού εξέτασης μιας υπόθεσης, ο Κύπριος δανειολήπτης δεν μπορεί να διεκδικήσει δικαστικώς το δίκαιό του και να σταματήσει μια εκποίηση μέχρι την έκδοση απόφασης από το δικαστήριο. Αν και εφόσον κερδίσει δικαστικώς, τότε θα τύχει αποζημίωσης. Η σκληρή αλήθεια είναι λοιπόν ότι, σήμερα, ο Κύπριος είναι ίσως ο μοναδικός δανειολήπτης στην Ευρώπη που, αν αποφασίσει να κινηθεί νομικά κατά χρηματοπιστωτικού ιδρύματος αμφισβητώντας το ποσό που διεκδικεί η τράπεζα, δεν έχει το δικαίωμα αναστολής της εκποίησης μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης.

Δεύτερον, πέραν των πιο πάνω, κατά το διάστημα 2018 -2019 η Κυπριακή Πολιτεία, με διάφορες νομοθετικές και άλλες πράξεις, ενίσχυσε την κεφαλαιουχική επάρκεια των δύο μεγάλων κυπριακών συστημικών τραπεζών εισφέροντας περισσότερα από 400εκ. ευρώ σε κάθε μία. Αυτό, στην περίπτωση της Τράπεζας Κύπρου, έγινε μετατρέποντας το deferred tax σε tax credit, ενώ στην περίπτωση της Ελληνικής Τράπεζας έγινε με την εξαγορά του «καλού» κομματιού της πρώην συνεργατικής τράπεζας.

Προφανώς, προχωρώντας σε αυτές τις ρυθμίσεις για τις δύο μεγάλες τράπεζες, ουδέποτε λάβαμε υπόψη και τον αθέμιτο ανταγωνισμό που δημιουργήσαμε με τις πιο μικρές, μη συστημικές τράπεζες, οι οποίες δεν έτυχαν οποιασδήποτε κρατικής στήριξης.

Τρίτον, στον συνυπολογισμό των αναγκών των τραπεζών το 2013, δεν υπολογίστηκε οποιαδήποτε αξία των προσωπικών εγγυήσεων, με αποτέλεσμα το κούρεμα στους καταθέτες να είναι πιο βαθύ και επίπονο. Την ίδια στιγμή, όταν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα πώλησαν μη εξυπηρετούμενα δάνεια και πάλι η αξία των προσωπικών εγγυήσεων ήταν μηδενική, με αποτέλεσμα και αυτή τη φορά να ζημιωθούν οι παλιοί καταθέτες ως οι νέοι μέτοχοι των τραπεζών.

Σήμερα, τα hedge funds, που έχουν αγοράσει τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ενώ δεν έχουν πληρώσει ούτε σεντ για την αξία των προσωπικών εγγυήσεων, κυνηγούν νομικά τους εγγυητές και τους κληρονόμους τους για είσπραξη ποσών.

Έρχομαι τώρα στην πολυσυζητημένη πρόταση νόμου για φόρο στα υπερκέρδη των τραπεζών. Αυτή η πρόταση κατ’ αρχήν δεν θα έπρεπε να ήταν καν στην ημερήσια διάταξη της ολομέλειας για συζήτηση. Πολύ απλά γιατί παραβίασε ρητή υποχρέωσή μας ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 1999, σύμφωνα με την οποία είναι υποχρεωτική η εκ των προτέρων διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για οποιοδήποτε νομοθέτημα που έχει σχέση και επηρεάζει το τραπεζικό σύστημα. Η Συνθήκη ουσιαστικά απονέμει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συγκεκριμένη συμβουλευτική λειτουργία σε σχέση με προτεινόμενες πράξεις της Ένωσης και σχέδια εθνικών νομοθετικών διατάξεων που εμπίπτουν στο πεδίο των αρμοδιοτήτων της. Με απλά λόγια, στη συγκεκριμένη περίπτωση η Συνθήκη είναι υπέρτερη και του Συντάγματος της χώρας μας.

Επιπρόσθετα, αφ’ ενός μεν η υπέρμετρη κινδυνολογία για πιθανή κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος στην περίπτωση που η πρόταση νόμου ψηφιζόταν σε νόμο δεν είχε βάση (πέραν του ότι ήταν εκδήλως αντισυνταγματική όπως προανέφερα) αφ’ ετέρου δε ούτε και τυχόν ψήφισή της θα συνιστούσε λύση των προβλημάτων, όπως πίστευε  το ΑΚΕΛ. Η πρόταση νόμου ουσιαστικά προνοούσε ότι μια τράπεζα έχει το δικαίωμα να εκμεταλλεύεται την ψαλίδα μεταξύ καταθετικών και δανειστικών επιτοκίων για να δημιουργεί υπερκέρδη, αρκεί να λαμβάνει και το κράτος το μερτικό του. Παρόμοιες νομοθετικές ρυθμίσεις εφαρμόστηκαν σε Ιταλία, Ισπανία και Τσεχία, πάντα με τη θεσμοθετημένη διαδικασία της εκ των προτέρων διαβούλευσης με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, χωρίς να καταρρεύσει το τραπεζικό τους σύστημα και χωρίς φυσικά να επιλυθούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δανειολήπτες.

Ρυθμίσεις που θα αποκαθιστούν εν μέρει την κοινωνική δικαιοσύνη

Στο δια ταύτα: Αυτό που πρέπει και επιβάλλεται να επιφέρουμε με συντεταγμένο και θεσμικό τρόπο, είναι η ισορροπία μεταξύ τραπεζών, πελατών και κοινωνίας, χωρίς να θέσουμε σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Τώρα, υπάρχουν οι συνθήκες για ρυθμίσεις που θα αποκαθιστούν εν μέρει την κοινωνική δικαιοσύνη.

Ας δούμε αναλυτικά πώς:

1.Η Τράπεζα Κύπρου να αναλάβει την ευθύνη συμπλήρωσης μέχρι 75% των κουρεμένων ταμείων προνοίας των εργαζομένων της, με βάση τη δημόσια δέσμευσή της τον Ιανουάριο 2018.

2.Μετά από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, να θεσμοθετηθεί ένα σημαντικό ποσό ετησίως, για τα οικονομικά έτη που οι τράπεζες σημειώνουν υπερκέρδη, το οποίο θα πηγαίνει απευθείας στο Ταμείο Αλληλεγγύης για τους κουρεμένους καταθέτες, πρώην κατόχους αξιογράφων και μετόχους. Αυτό πρακτικά θα είναι ένα τέλος που θα πληρώνουν η Τράπεζα Κύπρου και η Ελληνική Τράπεζα: αυτές των οποίων οι μέτοχοι και οι πελάτες ήταν τα θύματα αλλά και αυτές που επωφελήθηκαν πέραν των κουρεμάτων και με σημαντικά ποσά εκατοντάδων εκατομμυρίων μεταξύ 2018 – 2019.

3.Να επιλυθεί συντεταγμένα το ζήτημα της καθυστέρησης στην εκδίκασης τραπεζικών αποφάσεων με την παράλληλη επαναφορά του δικαιώματος του δανειολήπτη για προσφυγή στη δικαιοσύνη.

4.Νομοθετική ρύθμιση για δίκαιη προστασία των εγγυητών για δάνεια πριν το 2018, όταν και άλλαξε το πλαίσιο εκποιήσεων.

5.Κεντρική Τράπεζα, Κυβέρνηση και Βουλή να παρακολουθούν την πορεία της ψαλίδας μεταξύ καταθετικών και δανειστικών επιτοκίων, όπως και των διαφόρων χρεώσεων. Αν σε ένα λογικό και εύλογο χρονικό διάστημα αυτά τα μεγέθη δεν υποχωρήσουν στο επίπεδο του μέσου όρου των ευρωπαϊκών τραπεζών, να ληφθούν μέτρα – πάντα με την απαραίτητη διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αυτή η προσέγγιση συνάδει και με τη διαχρονική νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

6.Οφείλει το τραπεζικό σύστημα να ομαλοποιήσει και τα θέματα των καθημερινών συναλλαγών, χωρίς σε καμία περίπτωση να τίθεται σε κίνδυνο η φήμη της χώρας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Θα πρέπει να υπάρξει διόρθωση. Εδώ ταιριάζει η λαϊκή ρήση «κάηκαν με τον χυλό, φυσάνε και το γιαούρτι». Οι πολιτικές του compliance που ασφαλώς οφείλουμε να εφαρμόζουμε, στην Κύπρο ερμηνεύονται με ένα τόσο αυστηρό τρόπο που δυσκολεύουν αφάνταστα και τις συναλλαγές αλλά και τους επαγγελματίες στον τομέα των υπηρεσιών.

Συνοψίζοντας: από το 2013 – 2020 επιβάλαμε θυσίες στους πελάτες και μετόχους των τραπεζών κοινωνικοποιώντας τις ζημιές τους. Τώρα είναι η ώρα της ευθύνης της πολιτείας και των τραπεζών για κοινωνικοποίηση των υπερκερδών τους.

ΥΓ1 Τυχόν υιοθέτηση οικειοθελούς τραπεζικής συνδρομής στα ταμεία του κράτους μετά από συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με τους CEO των δύο συστημικών τραπεζών, θα είναι μια καθαρά επικοινωνιακή κίνηση, που δεν θα αγγίζει όμως την ουσία.

YΓ2 Με βάση την πολυετή πείρα μου, οφείλω να σημειώνω ότι κινήσεις καλής θέλησης από τις τράπεζες όταν νοιώθουν πολιτικά στριμωγμένες, δεν προσφέρουν ουσιαστικές λύσεις. Η πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με στρατηγική και τρόπο θεσμικό.