Ζώντας με την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, σε μια μάχη που κανείς δεν βλέπει

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (ΙΨΔ/OCD) επηρεάζει έως και το 3% του παγκόσμιου πληθυσμού, σύμφωνα με το Harvard Health Publishing. Για έναν 22χρονο συγγραφέα, η διαταραχή καθόρισε σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής του για χρόνια, πριν καν μάθει πώς ονομάζεται αυτό που βίωνε.

Η ΙΨΔ είναι μια ψυχική διαταραχή κατά την οποία ένα άτομο βιώνει επίμονες, ανεπιθύμητες σκέψεις που προκαλούν έντονη ταλαιπωρία, και νιώθει την ανάγκη να εκτελεί επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή «τελετουργίες» για να ανακουφιστεί από αυτήν. Αυτό επηρεάζει σοβαρά την καθημερινότητα του ατόμου που ζει με αυτή τη διαταραχή.

Ο Γιώργος Γεωργίου χώρεσε τη ζωή του με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή σε ένα βιβλίο («I Was My Own Enemy: My War Against OCD and the Fight for Peace»), ελπίζοντας να γίνει ο άνθρωπος που ο ίδιος χρειαζόταν όταν δυσκολευόταν και ένιωθε μόνος. «Θέλω να γίνω ο ήρωας και η φωνή που δεν είχα ποτέ», μας είπε ο Γεωργίου. Μας περιέγραψε πώς πέρασε χρόνια «υποφέροντας μέσα στο σκοτάδι, χαμογελώντας στον έξω κόσμο, ενώ μέσα μου κατέρρεα», λέγοντας πως είχε φτάσει να θεωρεί αυτόν τον πόνο φυσιολογικό.

«Είχα κανονικοποιήσει τον πόνο, νόμιζα πως αυτή ήταν απλώς η ζωή μου», μας είπε. Το βιβλίο απευθύνεται σε «όσους παλεύουν με αυτούς τους δαίμονες, σε ανθρώπους που δεν ζουν τη ζωή τους, και απλώς επιβιώνουν», όπως είπε, αλλά και σε γονείς που ίσως χρειάζεται να αναγνωρίσουν τα σημάδια σε ένα παιδί που δεν μπορεί να τα εκφράσει με λόγια.

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή σπάνια είναι αυτό που νομίζει ο κόσμος, είπε ο Γεωργίου. «Η τάξη, η οργάνωση, το πλύσιμο των χεριών… αυτό είναι ίσως το ένα τοις εκατό του τι πραγματικά είναι η ΙΨΔ», ανέφερε. «Έχει γίνει μια εύκολη έκφραση. Όσοι δεν την έχουν λένε “είμαι τόσο OCD” επειδή τους αρέσει ένα τακτοποιημένο γραφείο, και χωρίς να το καταλαβαίνουν, μετατρέπουν μια διαταραχή σε χαρακτηριστικό προσωπικότητας».

Η πραγματικότητα, είπε, είναι «αληθινός πόνος, μια πραγματική διαταραχή»: ενοχλητικές σκέψεις που δεν σταματούν, σε συνδυασμό με έναν καταναγκασμό να ολοκληρώνει συγκεκριμένες τελετουργίες για να μην «πραγματοποιηθούν» αυτές οι σκέψεις. «Η διαταραχή σε πείθει πως αν δεν ολοκληρώσεις κάποιες τελετουργίες… αυτές οι σκέψεις θα γίνουν πραγματικότητα ή θα δυναμώσουν. Οπότε υπακούς», είπε. «Παύει να είναι ζωή. Γίνεται επιβίωση, και εξαρτάσαι από τις τελετουργίες που σε καταστρέφουν».

Εγκλωβισμένος σε ένα μυαλό σε πόλεμο

Ο Γεωργίου είπε πως δεν έμαθε το όνομα της διαταραχής του παρά μόνο στα 21 του, παρότι ζούσε μαζί της όλη του τη ζωή. Πίστευε το ίδιο στερεότυπο με όλους τους άλλους. «Νόμιζα πως το OCD αφορούσε την τάξη και το πλύσιμο των χεριών», είπε. «Ζούσα με μια εξουθενωτική μορφή της διαταραχής, ενώ πίστευα πως η ΙΨΔ ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό».

Όταν διάβασε τα συμπτώματα της διαταραχής για πρώτη φορά, περιγράφει πώς άλλαξαν τα πράγματα. «Έκανα έρευνα, διάβασα τα πραγματικά συμπτώματα, και ήμουν εκεί, σε κάθε σελίδα», είπε.

Αργότερα ανακάλυψε πως ο αγαπημένος του καλλιτέχνης, ο Αμερικανός μουσικός NF, με τα τραγούδια του οποίου είχε συσχετιστεί για χρόνια αφού μιλούσαν για ενοχλητικές σκέψεις και άγχος, ζει κι εκείνος με ΙΨΔ. «Αποδεικνύει», είπε, ότι «η ΙΨΔ κρύβεται μπροστά στα μάτια μας, ακόμη κι από όσους την έχουν».

Η πειθαρχία ως τρόπος αντίστασης

Καθώς τα συμπτώματά του επιδεινώνονταν, ο Γεωργίου είπε πως η διαταραχή άρχισε να του στερεί πράγματα, ένα προς ένα, όπως την ικανότητά του να μελετά, παρότι ήταν πάντα άριστος μαθητής. «Στις εξετάσεις άφηνα απαντήσεις κενές, γιατί το μυαλό μου μου έλεγε πως αν τις έγραφα, θα συνέβαινε κάτι τρομερό», είπε.

Οι πολεμικές τέχνες έγιναν το μοναδικό μέρος όπου σιωπούσε η βουή μέσα στο μυαλό του, είπε. «Οι πολεμικές τέχνες με έμαθαν πως η πειθαρχία του σώματος μπορεί να γίνει πειθαρχία του μυαλού», είπε. «Κάθε προπόνηση ήταν ένα μέρος όπου προσπαθούσα να αντιμετωπίσω αυτούς τους δαίμονες και να τους εξαλείψω».

Απέδωσε τιμή απευθείας στον προπονητή του, Μάριο Κοκονά. «Αν δεν ήταν οι πολεμικές τέχνες και ο προπονητής μου Μάριος Κοκονάς, που με έμαθε πώς να παλεύω και πώς να ελέγχω τον εαυτό μου, ειλικρινά δεν ξέρω αν θα ήμουν εδώ σήμερα», είπε.

Σπάζοντας το ταμπού στην Κύπρο

Ο Γεωργίου είπε πως η ευαισθητοποίηση για την ψυχική υγεία στην Κύπρο παραμένει ανεπαρκής, και πως όσοι μιλούν ανοιχτά για τους αγώνες τους συχνά αγνοούνται, τους λένε «απλώς σταμάτα να το σκέφτεσαι τόσο πολύ», ή τους «χαρακτηρίζουν “τρελούς” στα κρυφά».

Ανέφερε τη στρατιωτική του θητεία ως παράδειγμα, περιγράφοντάς την ως τη χειρότερη εμπειρία της ζωής του, με αϋπνίες και ενοχλητικές σκέψεις που δυνάμωναν συνεχώς. Είπε πως οι νεοσύλλεκτοι περνούν πλήρη ιατρική εξέταση την πρώτη μέρα, όμως κανείς δεν τους ρωτά για την ψυχική τους υγεία, και υποστήριξε πως κάθε νεοσύλλεκτος θα έπρεπε να συναντά ψυχολόγο πριν ξεκινήσει τη θητεία του.

Είπε πως οργανισμοί όπως ο Σύνδεσμος Προστασίας της Ψυχικής Υγείας Λευκωσίας, υπό την Μύρια Αντωνιάδου, αγωνίζονταν για την ευαισθητοποίηση πολύ πριν αρχίσει ο ίδιος να μιλά δημόσια, και πως είναι περήφανος που το βιβλίο του έγινε μέρος αυτής της προσπάθειας.

Ένα μήνυμα σε όσους ακόμη παλεύουν

Ερωτηθείς τι συμβουλή θα έδινε σε κάποιον που παλεύει σιωπηλά με την ίδια διαταραχή, ο Γεωργίου έστρεψε τον λόγο στην αποδοχή. «Το να αποδεχτείς πως έχεις ένα πρόβλημα δεν είναι αδυναμία ούτε κάτι για το οποίο πρέπει να ντρέπεσαι. Είναι προνόμιο», είπε. «Η αποδοχή είναι η πόρτα. Τίποτα άλλο δεν μπορεί να ξεκινήσει αν δεν περάσεις μέσα από αυτήν».

Είπε πως η διαδικασία αντιμετώπισης του προβλήματος τελικά αλλάζει έναν άνθρωπο προς το καλύτερο. «Θα θαυμάζεις τον εαυτό σου περισσότερο από ποτέ. Θα ωριμάσεις, θα γίνεις πιο ανθεκτικός και θα παραμείνεις ταπεινός», είπε.

Το βιβλίο

Το πρώτο βιβλίο του Γεωργίου, με τίτλο «I Was My Own Enemy: My War Against OCD and the Fight for Peace», κυκλοφόρησε τον Μάιο και έφτασε στο Νο.1 στις νέες κυκλοφορίες της κατηγορίας του στο Amazon. Έχει επίσης εξαντληθεί αρκετές φορές στο βιβλιοπωλείο Σολώνειον στη Λευκωσία.

Ο Γεωργίου, ωστόσο, είπε πως αυτό που τον έχει συγκινήσει περισσότερο από τους αριθμούς πωλήσεων είναι η ανταπόκριση των αναγνωστών. «Αυτό που μένει μαζί μου είναι τα μηνύματα, οι κριτικές και τα τηλεφωνήματα», είπε. Γονείς του είπαν πως επιτέλους κατάλαβαν τι περνούσαν τα παιδιά τους, όπως ανέφερε, ενώ άνθρωποι που γνωρίζει χρόνια παραδέχτηκαν πως κι εκείνο περνούσαν δύσκολα με την ψυχική τους υγεία. «Συνειδητοποίησα πόσοι άνθρωποι γύρω μας δίνουν μάχες που δεν γνωρίζουμε καν», είπε.

«Πιστεύω πραγματικά πως αυτό είναι ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσει ο καθένας», είπε. «Όχι επειδή είναι δικό μου, αλλά επειδή είναι αληθινό. Δεν έχει φίλτρο».

«Για χρόνια έδινα αυτόν τον πόλεμο μόνος, στη σιωπή, πεπεισμένος πως κανείς δεν θα με καταλάβαινε ποτέ», είπε. «Σήμερα, αυτός ο ίδιος πόλεμος είναι ο λόγος που άγνωστοι σταματούν να νιώθουν μόνοι».

Ο Γεωργίου είπε πως σκέφτεται ακόμη το παιδί που ήταν κάποτε. «Αυτό το βιβλίο είναι για εκείνον και για όποιον κάθεται ακόμη σε εκείνο το σκοτεινό δωμάτιο», είπε. «Η πόρτα ανοίγει».