Η Φανί Αρντάν μέσα από τα μάτια του Γιώργου Κουμεντάκη

Ο διακεκριμένος συνθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής μιλά για μια καλλιτεχνική γνωριμία που εξελίχθηκε σε συνεργασία κι έγινε σχέση φιλίας και συνομιλίας.

Η πρώτη τους συνάντηση έγινε στο Παρίσι, με αφορμή μια παράσταση της «Κασσάνδρας» του Μικαέλ Ζαρέλ. Ο Γιώργος Κουμεντάκης είχε πάει να δει την Φανί Αρντάν επί σκηνής και βρέθηκε λίγο αργότερα να της προτείνει να σκηνοθετήσει όπερα στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Η πρόταση θα οδηγούσε στη «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ», την πρώτη σκηνοθεσία όπερας της Αρντάν το 2019 και αργότερα στον «Αλέκο» του Ραχμάνινοφ. Από τότε έχει μεσολαβήσει χρόνος, συνεργασίες και πολλές κουβέντες. Πέρα από τη μεγάλη Γαλλίδα ντίβα που όλοι γνωρίζουμε, φαίνεται πως αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι η γυναίκα πίσω από τον μύθο: η προσωπικότητα, η τόλμη, η αντισυμβατικότητα κι η ιδιαίτερη ακτινοβολία που δεν περιορίζεται στη σκηνή. Με αφορμή την έλευση της σπουδαίας ηθοποιού στην Κύπρο με την «Κασσάνδρα», ο πολυδιάστατος δημιουργός κι από τις πιο δραστήριες προσωπικότητες του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, περιγράφει μια σχέση που βασίζεται στην αλήθεια, την τόλμη και τον θαυμασμό.

–Τι είναι αυτό που κάνει τη Φανί Αρντάν να ξεχωρίζει από τις μεγάλες ηθοποιούς της γενιάς της; H Φανί Αρντάν είναι πολύ περισσότερα από το αδιαμφησβήτητο ταλέντο της στην υποκριτική. Είναι πάνω απ’ όλα μια μοναδική προσωπικότητα που ακτινοβολεί πάνω και πέρα από τα όρια του σινεμά και του θεάτρου. Είναι μια σπουδαία γυναίκα που όχι μόνο δεν δίστασε να εκφράζει τη γνώμη της, αλλά πολλές φορές τόλμησε να είναι αληθινή και ειλικρινής ακόμα και κόντρα στη φήμη της. Αν θα έπρεπε να το πω σε μια φράση, θα έλεγα ότι η Φανί Αρντάν είναι ένας απολύτως μοναδικός συνδυασμός ομορφιάς, ταλέντου, σκέψης, τόλμης, αντισυμβατικότητας, ευγένειας, σεμνότητας και μοναδικής λάμψης.

–Τι κουβαλά μαζί της στη σκηνή μια ηθοποιός που έχει αφήσει τόσο έντονο αποτύπωμα στον κινηματογράφο; Η Φανί Αρντάν κουβαλά στη σκηνή μια σπάνια λάμψη, μια μοναδική φυσικότητα που συνομιλεί με μια αξεπέραστη εκφραστικότητα. Η γνώμη μου είναι ότι φέρει επίσης επί σκηνής το μοναδικό της θάρρος, τις απρόσμενες επιλογές της, την τόσο ήσυχη αντισυμβατικότητά της και τα μάτια αυτά που τη μια στιγμή μπορούν να βγάλουν φλόγες και την άλλη να καίγονται από έρωτα.

–Τι υπερισχύει για εσάς: η ηθοποιός, η προσωπικότητα ή ο μύθος που έχει δημιουργηθεί γύρω της; Σε προσωπικό επίπεδο, η Φανί δεν κουβαλά κανένα μύθο και δεν είναι ποτέ η σταρ του σινεμά. Είναι μια σπάνια περίπτωση μιας απόλυτα γοητευτικής γυναίκας με κοφτερό λόγο, βαθύ βλέμμα και απίστευτη τόλμη. Η Φανί δεν διστάζει ποτέ και σε καμία περίπτωση να πάρει το μέρος του κάθε αδυνάτου, να υπερασπιστεί όποιον βάλλεται. Είναι μια σπουδαία γυναίκα με μια γοητεία που συναρπάζει, αλλά πάνω απ’ όλα με μια προσωπικότητα που τα σαρώνει όλα στο πέρασμά της.

-Υπήρξε ταυτόχρονα σταρ και αντισυμβατική καλλιτέχνις. Πώς συνυπάρχουν αυτά τα δύο; Μόνο όταν και τα δύο είναι αληθινά και τίποτα από τα δύο δεν είναι πόζα. Πράγματι, η Φανί είναι η μεγαλύτερη σταρ του Γαλλικού σινεμά, αλλά στην καθημερινή της ζωή είναι απολύτως αντισυμβατική και θα τολμούσα να πω συναρπαστική, τόσο για τις επιλογές της όσο και για τη φιλοσοφία της ζωής της.

–Πότε ένας σπουδαίος καλλιτέχνης γίνεται φορέας μιας ολόκληρης εποχής; Δύσκολο ν’ απαντηθεί κάτι τέτοιο τόσο γενικά. Σε ότι αφορά τη Φανί, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην ουσία είναι ένα φαινόμενο στην τέχνη. Αρκεί να δει κανείς τις επιλογές που έχει κάνει και τον τρόπο που έχει χειριστεί την πορεία και τη ζωή της για να πειστεί.

–Τι αναζητάτε εσείς σ’ έναν καλλιτέχνη με τον οποίο θέλετε να συνομιλήσετε; Πάνω από όλα μ’ ενδιαφέρει η αλήθεια και το πηγαίο ταλέντο. Και συνήθως έχω τη δυνατότητα να τα αναγνωρίζω και τα δύο από την πρώτη μου κιόλας συνάντηση μ’ έναν καλλιτέχνη. Όταν μιλήσαμε για πρώτη φορά με τη Φανί για να διερευνήσουμε τη δυνατότητα να σκηνοθετήσει όπερα στην Εθνική Λυρική Σκηνή, γνώριζα βέβαια όχι μόνο τη σπουδαία καριέρα και τη ζωή της, αλλά κυρίως όλα αυτά που είχε κάνει με μοναδική ποιότητα για την Μαρία Κάλλας (σ.σ. τόσο στο θεατρικό «Master Class» του Τέρενς ΜακΝάλι όσο και στην ταινία «Callas Forever» του Φράνκο Τζεφιρέλι). Φυσικά, τίποτα απ’ όλα αυτά δεν μπορούσε να με προετοιμάσει για τη γοητεία της προσωπικότητάς της. Είμαι ευτυχής που μπορώ να θεωρώ τον εαυτό μου φίλο και συνομιλητή της.

–Πιστεύετε ότι η Ελλάδα συνομιλεί σήμερα ισότιμα με τον ευρωπαϊκό πολιτιστικό χώρο ή εξακολουθεί να αισθάνεται την ανάγκη να αποδεικνύει ότι ανήκει σ’ αυτόν; Η Ελλάδα είναι ισότιμος συνομιλητής στην Ευρώπη κι όχι μόνο, σε ό,τι αφορά τον πολιτισμό. Η Εθνική Λυρική Σκηνή συγκεκριμένα, συνεργάζεται πλέον με τους μεγαλύτερους φορείς της όπερας παγκοσμίως (μεταξύ άλλων, με τη Μετροπόλιταν Όπερα, τις Όπερες του Λονδίνου, των Παρισίων, του Μονάχου, τα Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ, του Μπάντεν- Μπάντεν, της Εξ Αν Προβάνς κ.λπ), τους κορυφαίους καλλιτέχνες της όπερας και του μπαλέτου, ενώ αναγνωρίζεται από το διεθνές κοινό ως ένα από τα πιο δημιουργικά λυρικά θέατρα της Ευρώπης.

–Πόσο δύσκολο είναι ν’ αλλάζεις το κοινό χωρίς να χαμηλώνεις τον πήχη για να το κερδίσεις; Για εμάς κάτι τέτοιο δεν ήταν ποτέ ούτε επιλογή, ούτε καν σκέψη. Η ΕΛΣ τα τελευταία 9 χρόνια, από τότε που μετεγκαταστάθηκε στο ΚΠΙΣΝ, έχει διευρύνει εντυπωσιακά το κοινό της μέσα από τη νέα καλλιτεχνική ταυτότητα που έχτισε βήμα- βήμα. Μια ταυτότητα που έχει ως πυλώνες τη διεύρυνση του ρεπερτορίου, τις διεθνείς συνεργασίες, τη συνομιλία της όπερας με τα εικαστικά και το σινεμά, τις αναθέσεις νέων έργων, τις απρόβλεπτες παραγωγές, τα φεστιβάλ εντός και εκτός των τειχών, τις περιοδείες σε Ελλάδα και εξωτερικό και φυσικά τα δεκάδες κοινωνικά και εκπαιδευτικά προγράμματα.

–Τι σας ανησυχεί περισσότερο για το μέλλον της τέχνης: η έλλειψη ρίσκου ή ο υπερβολικός ζήλος για εντυπωσιασμό; Όσο υπάρχουν καλλιτέχνες που προσπαθούν, εργάζονται και δημιουργούν δεν με ανησυχεί τίποτα.

–Τι σας έχει απογοητεύσει περισσότερο από τον χώρο της τέχνης και τι εξακολουθεί να σας εκπλήσσει; Με εκπλήσσει κάθε νέα προσπάθεια που έχει από πίσω της πολύ δουλειά, αφιέρωση, ταλέντο και στόχευση. Με συγκινεί να ανακαλύπτω νέους καλλιτέχνες, αλλά και να εξακολουθώ να εκπλήσσομαι από τους ήδη φθασμένους. Με εντυπωσιάζει η τόσο μεγάλη παραγωγή πολιτισμού, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Αν κάτι με απογοητεύει καμιά φορά είναι η έλλειψη τόλμης και ο συντηρητισμός.

• INFO: Η «Κασσάνδρα» με την Φανί Αρντάν παρουσιάζεται την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, 8μ.μ. στο Παττίχειο Θέατρο Λεμεσού. Θα προηγηθεί κοκτέιλ- συζήτηση την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου, 2.30μ.μ. στο Crowne Plaza Limassol. Εισιτήρια: SoldOut Tickets

Ελεύθερα, 20.9.2026