Πόσο αξίζει ο χορός σου Κωνσταντίνα Σκαλιώντα;

Με μία χειμαρρώδη απάντηση που αποτέλεσε και την έμπνευσή της για την  παράσταση «All of Y(our) time», η γνωστή χορεύτρια και χορογράφος εξηγεί γιατί αξίζει να ξεκινήσουμε από την τέχνη για να βρούμε νέους τρόπους να υπάρχουμε.

Προσεγγίζοντας την περφόρμανς ως έναν δυναμικό τόπο εμφάνισης και πολιτικής έκφρασης, εξερευνώντας κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις της ταυτότητας, της ευαλωτότητας και της συνύπαρξης, σε διάλογο με τη δραματουργό Ροδιά Βόμβολου, η Κωνσταντίνα Σκαλιώντα παρουσιάζει την παράσταση «All of Y(our) time», που βασίζεται στο παράδοξο γεγονός πως οι χορευτές είναι ορατοί μόνο στη σκηνή και αόρατοι στο κοινωνικό πλαίσιο. Αναδεικνύεται έτσι το ερώτημα, «Πόσο αξίζει ο χορός μου/ μας στο εδώ και τώρα;». Μια παράσταση εμπνευσμένη μέσα από την τριβή της μέσα από τις συλλογικές διεκδικήσεις για τα εργασιακά μας δικαιώματα μέσα από την Νέα Κίνηση Χορού, Χορευτών και Χορογράφων Κύπρου αλλά και μέσα από τη Στέγη Χορού Λεμεσού. «Στην Κύπρο δεν μπορείς απλά να κάνεις την τέχνη σου. Πρέπει να διεκδικείς και τις συνθήκες για να μπορεί(ς) να υπάρξει(ς)», δηλώνει.

–Ο τίτλος «All of (y)our time» μοιάζει να παίζει ανάμεσα στον «δικό μας» και τον «δικό σου» χρόνο. Τι είναι τελικά αυτός ο χρόνος που διεκδικείται μέσα από την παράσταση; Ο τίτλος είναι μια προσωπική απάντηση στο ερώτημα της παράστασης «Πόσο αξίζει ο χορός μου;» και απαντά με το ότι ναι, αξίζει ο χρόνος, ο κόπος, το ρίσκο, η αφοσίωση και η αγάπη προς την τέχνη, και ειδικά αυτήν του χορού. Αξίζει να χορεύουμε για εμάς, να χορεύουμε για εσάς που μας βλέπετε, μαζί κάνουμε αυτό το χορό να συμβεί. Αξίζει ο συλλογικός χρόνος που προκύπτει μέσα από την παραστατική συνθήκη. Αξίζει ο χρόνος που χρειάζεται ώστε αυτή η συνθήκη να υπάρξει. Αξίζει να υπάρχουν πόροι, υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό που απαιτείται για να μπορεί να υπάρχει. Αξίζει η καλλιτεχνική εργασία να αναγνωρίζεται ως καλλιτεχνική εργασία και πόσο μάλλον να πληρώνεται. Αξίζει η πολιτεία να ξοδέψει χρόνο και κόπο για να την κατοχυρώσει. Αξίζει η πολιτεία μαζί με τους εργάτες της τέχνης να βρει τρόπους ώστε αυτή να υπάρχει στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου, να είναι παρούσα σε μια πόλη, σε ένα χωριό, σε μια κοινότητα. Να μπορεί μια μέρα (η τέχνη) να σε αισθανθεί, να σε παρηγορήσει, να σε «θεραπεύσει», να σου δώσει δύναμη, να σε κινητοποιήσει, να σε συνταράξει, να σε αμφισβητήσει, να σε ανατρέψει, να σε ρωτήσει κατάματα: «Tωρά; Τι σημαίνει ανθρωπιά;» Αξίζει να ξεκινήσουμε από την τέχνη για να βρούμε νέους τρόπους να είμαστε.

-Η αφετηρία του έργου είναι ένα αρκετά σκληρό ερώτημα: «Πόσο αξίζει ο χορός μου/μας στο εδώ και τώρα;». Πότε άρχισες εσύ να θέτεις στον εαυτό σου αυτό το ερώτημα; Είναι ένα ερώτημα που προκύπτει από τη σκληρή πραγματικότητα του να είσαι επαγγελματίας γενικά και ειδικά στην Κύπρο. Προκύπτει μέσα από μια διαπραγμάτευση με τις εργασιακές συνθήκες, τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες του να χορεύεις και πόσο μάλλον να υπάρχεις στην Κύπρο ως καλλιτέχνης. Είναι ένα ερώτημα που επανέρχεται στη ζωή μου, σαν να θέλει να εξασφαλίσει ένα καινούργιο συμβόλαιο με το ίδιο μου τον εαυτό: «Ποιο είναι το προσωπικό κόστος αυτής της πραγματικότητας;» άρα «Με ποιο τρόπο αξίζει να χορεύω;» H διερώτηση αυτή έρχεται μέσα από μια βαθιά ανάγκη για αυτοφροντίδα σε ένα σύστημα που δεν φροντίζει τους ανθρώπους του πολιτισμού. «Ποια η κρατική ευθύνη ως προς τους καλλιτέχνες και στον πολιτισμό γενικότερα;» Είναι μια ερώτηση που διαδέχεται τις προηγούμενες. Η αγωνία για το πως μπορούμε να συνεχίσουμε να υπάρχουμε ως επαγγελματίες καλλιτέχνες, είναι μια αγωνία που έχω ζήσει όντας μέρος της χορευτικής κοινότητας στη Κύπρο τα τελευταία 7 χρόνια.

–Πώς βλέπεις σήμερα το οικοσύστημα του σύγχρονου χορού στην Κύπρο; Είναι ένα ευάλωτο μεν, ανθεκτικό δε οικοσύστημα που η φωνή του δυναμώνει χρόνο με τον χρόνο. Παράγει ένα αξιόλογο καλλιτεχνικό έργο παρ’ όλες τις δυσκολίες που φέρνει η επισφάλεια του επαγγέλματος μας λόγω έλλειψης ουσιαστικής κρατικής υποστήριξης. Έμαθε να προσαρμόζεται και να λειτουργεί με μεγάλους περιορισμούς σε πόρους, ανθρώπινο δυναμικό, χώρους εργασίας, και παρουσίασης των έργων μας. Καταφέρνει να φέρνει στην κυπριακή κοινότητα το σύγχρονο χορό με όση αγάπη για την τέχνη του διαθέτει, ειλικρίνεια και αξιοπρέπεια παρά τις σημαντικές δυσκολίες. Το ερώτημα όμως είναι για πόσο ακόμα;  Σήμερα, η κοινότητα του χορού βιώνει κόπους χρόνων εθελοντικής εργασίας και κρατικού διαλόγου να ισοπεδώνονται από την πολιτική και διεύθυνση του Υφυπουργείου Πολιτισμού. Σημειώνονται καταστροφικές αργοπορίες στην ανακοίνωση σημαντικών προγραμμάτων όπως αυτό της Πλατφόρμας Σύγχρονου Χορού, του Προγράμματος Τερψιχόρη και του Προγράμματος Πολιτισμού, αλλά και μεταρρυθμίσεις που στόχο έχουν να εντυπωσιάσουν παρά να εγγυηθούν κάτι το ουσιαστικό. Ο αντίκτυπος στο οικοσύστημα αυτό που δεν αποτελείται μόνο από εργάτες του χορού, αλλά και φωτιστές, μουσικούς, δραματουργούς, σκηνογράφους κ.ά. είναι καταστροφικός. Το σύστημα αυτό βασίζεται πολύ στο ότι είμαστε ανθεκτικοί, ότι βρίσκουμε τους τρόπους να υπάρχουμε, ότι αγαπάμε βαθιά αυτό που κάνουμε. Αλλά και πάλι: για πόσο ακόμα; Είναι μέρος του οικοσυστήματός μας το Υφυπουργείο Πολιτισμού;

–Τι σημαίνει για σένα «πολιτικό σώμα» πάνω στη σκηνή; Σημαίνει ένα σώμα που βλέπει προς τα μέσα (τον ίδιο του τον εαυτό) αλλά ταυτόχρονα προς τα έξω (ό,τι το περιβάλλει), ένα σώμα ορατό με κάποιο τρόπο το οποίο φωτίζει και άλλα σώματα γύρω του. Είναι ένα σώμα που επίσης γνωρίζει ότι κάθε πράξη ή απραξία έχει αντίκτυπο σε ότι το περιβάλλει, σε ό,τι το ίδιο διαμορφώνεται και συνδιαμορφώνει. Είναι ένα δυναμικό σώμα, που τοποθετείται, που θέτει ερωτήματα, που ακούει την πολυφωνία, που έχει την αίσθηση της ευθύνης, που υποστηρίζει και υποστηρίζεται, που κινητοποιείται, που φροντίζει και δημιουργεί πλαίσια για να συνυπάρξει, που νιώθει άλλα σώματα γύρω του και ψάχνει γνωστούς και άγνωστους τρόπους να συνδέσει και να συνδεθεί χωρίς επιβολή ή κάποια ιεράρχηση.

–Πόσο προσωπικό είναι το «All of (y)our time»; Υπάρχουν μέσα του εμπειρίες που ξεκινούν από τη δική σου ζωή ως χορεύτρια και δημιουργός; Η παράσταση σίγουρα είναι εμπνευσμένη μέσα από την τριβή μου μέσα από τις συλλογικές διεκδικήσεις για τα εργασιακά μας δικαιώματα μέσα από την Νέα Κίνηση Χορού, Χορευτών και Χορογράφων Κύπρου αλλά και μέσα από την Στέγη Χορού Λεμεσού. Στην Κύπρο δεν μπορείς απλά να κάνεις την τέχνη σου. Πρέπει να διεκδικείς και τις συνθήκες για να μπορεί να υπάρξει(ς). Η παράσταση βασίζεται στο εξής παράδοξο του να είσαι χορευτής/τρια: το ότι επί σκηνής είμαστε ορατοί/ες αλλά στο κοινωνικό πλαίσιο, πέρα από τα φώτα του θεάτρου στο κοινωνικό πλαίσιο, παραμένουμε αόρατοι/ες. Υπάρχει Υφυπουργείο Πολιτισμού, αλλά δεν υπάρχει καθεστώς καλλιτέχνη ακόμα. Δεν υπάρχουμε ως επάγγελμα χορευτής/χορογράφος στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις.  Προσωπικές εμπειρίες διεκδικήσεις, επισφάλειας, ευαλωτότητας και έκθεσης έχουν σίγουρα εμπνεύσει την χορογραφία του έργου, που μαζί με τον δραματουργικό φακό της συνεργάτιδάς μου Ροδιάς Βόμβολου, αποτελούν πλαίσιο μέσα στο οποίο φωτίζονται άλλα πέντε σώματα επί σκηνής τα οποία και ξεδιπλώνουν το ερώτημα για να απαντήσουν ποια είναι η αξία του δικού τους χορού: του Πέτρου Κονναρή, της Αριάνας Μαρκουλίδου, της Μπελίντας Παπαβασιλείου, της Μαρίας Παπαγεωργίου και της Ελευθερίας Σωκράτους.

–Τα τελευταία χρόνια η έρευνά σου περιστρέφεται γύρω από τη γυναικεία ταυτότητα, το σώμα ως τοπίο και το τοπίο ως σώμα. Τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σε απασχολεί στο γυναικείο σώμα και στην ταυτότητα; Υπάρχει ένα έντονο αφήγημα για τη γυναικεία ταυτότητα και το σώμα, πώς και πότε είναι γυναικείο, πώς πρέπει να είναι και να φαίνεται, να νιώθει και να δικαιούται. Με ενδιαφέρει το πώς εγώ ως γυναίκα θέλω να αφηγούμαι το γυναικείο, και μέσα από αυτή την αφήγηση να αντιπαραβάλω το αφήγημα της γυναίκας. Επίσης με ενδιαφέρει το ποια άλλα σώματα είναι κοινωνικοπολιτικά αόρατα πέρα από το γυναικείο. Ποια άλλα σώματα είναι ευάλωτα και πολλές φορές αόρατα, κοινωνικά, πολιτικά πέρα από το γυναικείο.

–Ως γυναίκα και ως χορεύτρια, έχει αλλάξει με τα χρόνια ο τρόπος με τον οποίο βλέπεις το σώμα σου; Έχει αλλάξει το πώς νιώθω το σώμα μου. Έχει αλλάξει ο τρόπος που ακούω το σώμα μου. Άρα ναι, έχει αλλάξει ο τρόπος που αντικρίζω πλέον το σώμα μου. Με πιο πολλή αγάπη, συμφιλίωση και φροντίδα προς αυτό, ξέροντας ότι τελικά μόνο αυτό έχω πραγματικά.

–Κοιτάζοντας τη μέχρι σήμερα πορεία σου, αισθάνεσαι ότι έχεις βρει τον καλλιτεχνικό τόπο που θέλεις να βρίσκεσαι; Το σώμα είναι για μένα το κέντρο της πρακτικής μου, όλα συμβαίνουν μέσα από το σώμα ακόμα και όταν το μέσο δεν είναι πάντα ο χορός. Αυτός είναι ο τόπος μου. Επίσης, τόπος μου είναι η Λεμεσός μου. Θα ήθελα να μπορώ να συνεχίσω χωρίς να χρειαστεί να εκτοπιστώ ούτε από τη Λεμεσό, ούτε από την Κύπρο, ούτε από την ίδια μου την πορεία ως δημιουργός. Η αναζήτηση θα συμβαίνει και θα αποκαλύπτεται όσο μπορώ, όσο αξίζει να παραμένω στην πορεία αυτή.  

• ΙΝFO: Το «All of Y(our) time» παρουσιάζεται την Παρασκευή 23 και το Σάββατο 24 Οκτωβρίου στις 8.30μ.μ. στο Θέατρο Ριάλτο στο πλαίσιο του Προγράμματος Τερψιχόρη 2026 και την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου στις 7μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Λευκωσίας. Εισιτήρια: rialto.interticket.com, more.com

Ελεύθερα, 18.10.2026