Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΤο θεατρικό του Σαμ Σέπαρντ, «Ένα ψέμα του μυαλού», που ανεβαίνει στο Θέατρο Διόνυσος σε σκηνοθεσία Αιμίλιου Χαραλαμπίδη, αν και γράφτηκε το 1985, πραγματεύεται ζητήματα που σήμερα είναι πιο επίκαιρα παρά ποτέ.
Ο ηθοποιός Χρήστος Γκρόζος σχολιάζει πώς ο συγγραφέας κριτικάρει το κενό αμερικανικό όνειρο που στρέφει τους ανθρώπους στον εγωκεντρισμό και την απομόνωση, την πατριαρχία που τους ωθεί στη βία, και την πατροπαράδοτη πυρηνική οικογένεια την οποία διέπουν σχέσεις εξουσίας και καταπίεσης. «Οι θεματικές του έργου είναι δυστυχώς αρκετά οικείες για τις συντηρητικές κοινωνίες της Ελλάδας και της Κύπρου», λέει.
-Ο άνθρωπος δημιουργεί ψέματα στο μυαλό του για να επιβιώσει από τον πόνο; Τα τραύματά μας, από την παιδική ηλικία ακόμα, διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την προσωπικότητα και τις σχέσεις μας. Μεγαλώνοντας τρέφουμε αυταπάτες και κατασκευάζουμε «ψέματα του μυαλού», επιλέγουμε και υιοθετούμε κάποιον συγκεκριμένο ρόλο για να κρύψουμε τον πόνο κάτω απ’ το χαλί. Αυτό μας παρέχει την ασφάλεια του οικείου, αλλά μας κρατά παγιδευμένους. Γι’ αυτό και ο μόνος τρόπος να απεμπλακούμε είναι, όπως αναφέρεται και στο έργο, να δούμε την αλήθεια κατάματα, να αναγνωρίσουμε τα τραύματά μας και με δουλειά να κατευθυνθούμε στη θεραπεία. Αξίζει να πούμε ότι πέρα απ’ το προσωπικό τραύμα υπάρχει και το συλλογικό, στο επίπεδο ενός έθνους, μιας κοινωνίας, που είναι ένας άξονας πολύ σημαντικός και στο έργο του Σέπαρντ.
-Ποιo είναι το «ψέμα του μυαλού» που αναπτύσσει ο χαρακτήρας του Φράνκι τον οποίο υποδύεσαι; Ο Φράνκι είναι «ισορροπιστής» κι έχει το σύνδρομο του σωτήρα. Είναι εκεί για να κατευνάσει τα πνεύματα και να μαζέψει τα σπασμένα της βίαιης οικογένειάς του. Είναι άνθρωπος φροντιστικός, υπερασπίζεται το δίκαιο και βάζει τους άλλους πάνω από τον εαυτό του. Φοβάται και αποφεύγει τη σύγκρουση, θάβει τους πόθους και τα θέλω του προκειμένου να υπηρετήσει το «σωστό» και το δικό του «ψέμα» είναι αυτός ακριβώς ο ρόλος που υιοθετεί, επειδή πιστεύει πως έτσι θα καταφέρει να αξίζει την αγάπη και την αποδοχή. Αυτό είναι και το ψέμα που τον καταστρέφει. Στη ζωή, εξάλλου, η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Αν δεν σπάσεις αυγά δεν φτιάχνεις ομελέτα, κι αν διαρκώς συρρικνώνεσαι για να ικανοποιήσεις τους άλλους, οδηγείσαι στο αδιέξοδο και στην αυτοκαταστροφή.
-Τι είναι αυτό που σε συναρπάζει στο συγκεκριμένο έργο του Σέπαρντ; Το ότι οι χαρακτήρες είναι ωμά και βαθιά ανθρώπινοι, καθώς ο Σέπαρντ δεν κρύβει τις αντιφάσεις και τα σκοτάδια τους. Δεν υπάρχει ωραιοποίηση. Είναι συναρπαστικό το πόσο ο καθένας είναι εγκλωβισμένος στον κόσμο του χωρίς να επικοινωνεί ουσιαστικά με τους άλλους, αλλά και το ότι οι γυναικείοι χαρακτήρες βρίσκονται στη σκιά των εξουσιαστών ανδρών του έργου. Επίσης, το ότι η αθωότητα και η ευαισθησία κατακρεουργούνται, τόσο σε συμβολικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο.
-Το θεατρικό έχει αναφορές στην αμερικανική κοινωνία, όπου όλα είναι εκτός ισορροπίας. Πόσο κοντά είναι στην κυπριακή πραγματικότητα; Στο έργο εμφανίζεται ένας κακοποιητικός χαρακτήρας να φοράει δεμένη στους ώμους του την αμερικανική σημαία. Σε μια άλλη σκηνή, δυο χαρακτήρες διπλώνουν και τακτοποιούν επιμελώς μία αμερικανική σημαία, χωρίς να δίνουν σημασία στο ότι δίπλα τους επικρατεί στην κυριολεξία ένα τοπίο καταστροφής. Αυτό φυσικά δεν είναι τυχαίο. Ο Σέπαρντ κριτικάρει το κενό αμερικανικό όνειρο, που στρέφει τους ανθρώπους στον εγωκεντρισμό και την απομόνωση, την πατριαρχία που τους ωθεί στη βία, και την πατροπαράδοτη πυρηνική οικογένεια την οποία διέπουν σχέσεις εξουσίας και καταπίεσης. Το θέμα, προφανώς, δεν αφορά μόνο την Αμερική. Αν και το έργο γράφτηκε το 1985, σήμερα, 41 χρόνια μετά, εξακολουθεί να είναι επίκαιρο και οι θεματικές του, δυστυχώς, αρκετά οικείες για τις συντηρητικές κοινωνίες της Ελλάδας και της Κύπρου. Αρκεί να κοιτάξει κανείς τον δείκτη των εγκλημάτων ενδοοικογενειακής βίας και των γυναικοκτονιών στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια, για να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.
-Το θέατρο σε έχει κάνει να βλέπεις με μεγαλύτερη επιείκεια τους ανθρώπους; Σίγουρα έχει συμβάλει σε μεγάλο βαθμό, ναι. Πάντα είχα μέσα μου μια περιέργεια και μία ευαισθησία για τους ανθρώπους, όμως το θέατρο με βοηθάει να καταλαβαίνω καλύτερα και να συγχωρώ. Οι ρόλοι φέρουν τις δικές τους πληγές και, όταν είναι καλογραμμένοι, δεν υπάρχουν απλά ως καλοί ή κακοί. Έτσι είναι και στη ζωή. Ο καθένας κουβαλάει το φορτίο του, και για κάποιους λόγους υπάρχει και συμπεριφέρεται έτσι και όχι αλλιώς. Οπότε, το να δαιμονοποιούμε ή να εξιδανικεύουμε τους ανθρώπους είναι ρηχό και μάταιο. Είμαστε παράξενα και περίπλοκα πλάσματα.
-Ποια είναι η πρόκληση κάθε φορά που αναλαμβάνεις ένα νέο ρόλο; Να ανακαλύψω όλα όσα κρύβει πίσω από τις λέξεις του. Αυτά που δεν ομολογεί στους άλλους και καθορίζουν τα κίνητρα και τις δράσεις του μέσα στο έργο. Επίσης ψάχνω και τη δική μου προσωπική σύνδεση ως ηθοποιός με τον ρόλο, τους κοινούς μας τόπους, επειδή αυτός ο άνθρωπος που καλούμαι να υποδυθώ με αφορά άμεσα και μπορώ να τον υπερασπιστώ, αλλά ταυτόχρονα έτσι ανακαλύπτω κι εγώ ξανά κάθε φορά κάτι για τον εαυτό μου.
-Πηγαινοέρχεσαι μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Πώς βλέπεις τη θεατρική σκηνή στην Κύπρο σε σχέση με την Ελλάδα; Η Κύπρος είναι μικρότερος τόπος σε σχέση με την Ελλάδα, οπότε οι επιλογές και τα ερεθίσματα είναι πιο περιορισμένα. Παρ’ όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια το θέατρο στην Κύπρο μετατοπίζεται σταδιακά από τα κατάλοιπα του παρελθόντος, δοκιμάζει νέους τρόπους και αφηγήσεις και συχνά παράγει αρκετά αξιόλογο έργο. Επίσης διαθέτει ικανούς και ταλαντούχους επαγγελματίες και οι νέες γενιές που έρχονται στον χώρο, κόντρα στις δυσκολίες της εποχής, ανεβάζουν ακόμα περισσότερο τον πήχη και δίνουν στο θέατρο μια πολύ θετική ανάσα ανανέωσης. Μακάρι, βέβαια, οι συνθήκες να ήταν καλύτερες και να υπήρχε μεγαλύτερη στήριξη από το κράτος και την πολιτεία που, δυστυχώς, στην πράξη απαξιώνουν τις τέχνες και τον πολιτισμό. Αυτό βέβαια είναι κοινό φαινόμενο και στην Ελλάδα. Ο πολιτισμός αντιμετωπίζεται ως παράγοντας δευτερεύουσας σημασίας, και αν δεν αλλάξει αυτή η αντίληψη, οι κοινωνίες μας θα οδηγούνται όλο και πιο πολύ στην πνευματική ένδεια, τη βία και τον πόλεμο.
- Info Λευκωσία, Θέατρο Διόνυσος. Το έργο «Ένα ψέμα του μυαλού» του Σαμ Σέπαρντ, ανεβαίνει σε παγκύπρια πρώτη στις 20 Νοεμβρίου, 8:30μ.μ. και κάθε Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο 8.30 μ.μ. και Κυριακή στις 6.30 μ.μ. Εισιτήρια: Sold Out Tickets και καταστήματα Στεφανής. Περιοδεία σε Πάφο (17/12), Λεμεσό (21/12), Λάρνακα (30/12). 22818999 & 99621845
Ελεύθερα 15.11.2026