Σε ηλικία 61 ετών έφυγε από τη ζωή ο Ιταλός αρχιτέκτονας, Τζονάτα Ρίτσι, ειδικός σε θέματα διαμόρφωσης και προστασίας μνημείων και αρχαιολογικών χώρων και μακροχρόνιος συνεργάτης του Τμήματος Αρχαιοτήτων της Κύπρου.
Η σχέση του Τμήματος Αρχαιοτήτων με τον εκλιπόντα ξεκίνησε πριν από χρόνια, μέσα από την κοινή συμμετοχή σε συναντήσεις οργανισμών όπως το ICCROM (International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property), το ICCM (International Committee for the Conservation of Mosaics) και το Mosaikon. Το 2014 συμμετείχε ως ειδικός εμπειρογνώμονας και διδάσκων στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τη διαχείριση αρχαιολογικών χώρων με ψηφιδωτά που διοργάνωσε το Τμήμα Αρχαιοτήτων μαζί με το Getty Conservation Institute, το Mosaikon και το Πανεπιστήμιο Κύπρου στον αρχαιολογικό χώρο της Νέας Πάφου.
Επίσης, το αρχιτεκτονικό του γραφείο, Studio Gionata Rizzi, ήταν ανάμεσα στα έξι γραφεία που επιλέγηκαν στη δεύτερη και τελική φάση του διεθνούς διαγωνισμού που ξεκίνησε το 2019 και έληξε τον Αύγουστο του 2022, για τη δημιουργία στεγάστρων για τα ψηφιδωτά του αρχαιολογικού χώρου της Νέας Πάφου.
«Μέσα από αυτή την πιο πρόσφατη συνεργασία είχαμε την τύχη να ανταλλάξουμε για ακόμη μια φορά απόψεις, με πυρήνα τις ιδέες του για τη διαμόρφωση του αρχαιολογικού χώρου, λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες συνθήκες και πιθανές απειλές εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και άλλων παραγόντων» αναφέρει ανακοίνωση του Τμήματος Αρχαιοτήτων. «Οι ιδέες του, πάντα πρωτοποριακές, αλλά ταυτόχρονα βασισμένες στις θεμελιώδεις αρχές της διατήρησης της αυθεντικότητας και ακεραιότητας του χώρου, των ερειπίων και του φυσικού τοπίου. Ο άξονας αυτός, η πρωτοπορία και ο σεβασμός στην αυθεντικότητα, είναι η επιτομή του έργου του Τζονάτα».
Ο εκλιπών γεννήθηκε στο Μιλάνο το 1961. Αποφοίτησε από την Αρχιτεκτονική Σχολή του Πολυτεχνείου του Μιλάνου και το ICCROM, και ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στον τομέα της Αναστήλωσης Μνημείων στο Πανεπιστήμιο του Γιορκ.
Στην ανακοίνωσή του, το Τμήμα Αρχαιοτήτων εκφράζει τη βαθύτατη θλίψη του και σημειώνει πως ο Τζονάτα Ρίτσι αφήνει πίσω του ένα έργο τεράστιο στον τομέα της διατήρησης μνημείων και διαμόρφωσης αρχαιολογικών χώρων, όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και στην Ασία, την Αφρική και την Αμερική.
Ξεκίνησε την πορεία του στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς με εργασίες σε μνημεία στην Ινδία και το Μπαχρέιν. Συμμετείχε επίσης σε πολυάριθμα προγράμματα συντήρησης μνημείων, σε χώρες όπως η Συρία, η Ιορδανία, το Πακιστάν, το Ιράκ, ο Λίβανος, καθώς και σε ευρωπαϊκές χώρες, όπως Ιταλία, Γαλλία, Ρουμανία. Κατά τη διάρκεια του πολέμου στις περιοχές της πρώην Γιουγκοσλαβίας διοργάνωσε πρόγραμμα συντήρησης για τη διάσωση των εικονογραφημένων μνημείων του Ντουμπρόβνικ. Σημαντικό μέρος του έργου του περιλαμβάνουν μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, όπως η μονή του Μουντέχαρ στη Γουαδελούπη, μνημεία της Βενετίας, οι αρχαιολογικοί χώροι της Πομπηίας και του Ερκολάνο, με έμφαση στη στέγαση μνημείων, η Villa del Casale στην Piazza Armerina, ο καθεδρικός ναός της Πάρμα κ.ά Τα τελευταία χρόνια εργαζόταν για την αποκατάσταση του αρχαιολογικού χώρου της Bulla Regia στην Τυνησία.
Το έργο του δεν περιορίζεται στην τεχνική αποκατάσταση και συντήρηση του υλικού πολιτισμού. Μετέφερε τη γνώση και τον ενθουσιασμό του για την πολιτιστική και φυσική κληρονομιά στη νέα γενιά επιστημόνων, διδάσκοντας στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου, τα Πανεπιστήμια της Γένοβα, της Πενσυλβανίας, του Χάρβαρντ και συμμετέχοντας σε διάφορα διεθνή σεμινάρια. Διετέλεσε επίσης σύμβουλος του Ιδρύματος Getty και της UNESCO.
«Ένας homo universalis, που πάλεψε μέχρι τέλους για τις πανανθρώπινες αξίες στις οποίες πίστευε, με μια ξεχωριστή αγάπη προς τον άνθρωπο και τον πολιτισμό του, παρελθοντικό και σύγχρονο, χωρίς στεγανά και προκαταλήψεις, αλλά με καθαρή ματιά για εξεύρεση των καλύτερων δυνατών λύσεων στις υφιστάμενες προκλήσεις» αναφέρει η ανακοίνωση του Τμήματος. «Δείχνοντάς μας, μέσα από το παράδειγμά του, το δρόμο για τη χάραξη της πορείας του μέλλοντος στη βάση των πολιτισμικών αξιών που οφείλουμε να διατηρήσουμε. Με αγάπη και πείσμα για τη ζωή. Για όλα αυτά τον ευχαριστούμε. Θα τον θυμόμαστε, όχι μόνο μέσα από το έργο του, αλλά και για το χαμόγελό του και την ευγενή του φυσιογνωμία».
