Το 2020 εκτυλίχθηκε μια έκρυθμη κατάσταση στην Ελλάδα όταν πλήθος οικονομικών μεταναστών με παρότρυνση της Τουρκίας συγκεντρώθηκαν στον Έβρο, με σκοπό να περάσουν τα ελληνικά σύνορα και να πατήσουν ευρωπαϊκό έδαφος.
Έκτοτε δεν έχουν σταματήσει οι αμέτρητες ροές μεταναστών, που επηρεάζουν άμεσα την Κύπρο. Έρχονται από την ξηρά, έρχονται απο τη θάλασσα, έρχονται, έρχονται…
Και αφού η ιστορία διδάσκει ας δούμε την προηγούμενη μαζική μετανάστευση και τις συνέπειες της. Πότε ξανά έγιναν μαζικές μετακινήσεις οικονομικών μεταναστών και ποιές οι συνέπειες;
Πρώτος ο Kaniewski (et al, 2011) πρόσεξε ότι περίπου την ίδια εποχή καταστράφηκε η Τροία (1190-1180 π.Χ.), οι Μυκήνες (1210-1200 π.Χ.), το λιμάνι της Συρίας Ugarit (1192-1175 π.Χ.) και άλλες πόλεις. Σε έρευνες του ο Kaniewski στη Συρία (Tell Tweini, 2011) διαπίστωσε πολύχρονη ανομβρία. Το 2013 έκαμε ανάλογες ανασκαφές στο Χαλά Σουλτάν Τεκκέ (Λάρνακα) και απέδειξε ότι υπήρχαν κλιματικές αλλαγές (1200-850 π.Χ.) με πτώση της μέσης θερμοκρασίας της θάλασσας και ελάχιστη βροχή. Ερευνες στη Νεκρά Θάλασσα και στη θάλασσα της Γαλιλαίας (Langgut, Finkelstein, Litt, 2013) κατέδειξαν μεγάλη ξηρασία (1250-1100 π.Χ.).
Ας πάμε στην ύστερη εποχή του χαλκού (1700-1200 π.Χ.). Περίοδος στην οποία έζησε η γυναίκα φαραώ Hatshepsut (1507-1458 π.Χ.), ο Τουταγχαμών (βασίλευσε 1332-1323 π.Χ.), ο Ραμσής Β’ ο Μέγας (1304-1214 π.Χ.), ο φαραώ της Εξόδου των Ισραηλιτών υπό τον Μωυσή και ο Τρωϊκός πόλεμος (1260-1180 π.Χ).
Το έτος 1186 π.Χ. απέχουμε ήδη αρκετά απο την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας που έγινε το 1628 π.Χ.. Οι πιο σημαντικοί λαοί της εποχής ήταν: οι Αιγύπτιοι, οι Κύπριοι, οι Ασσύριοι, οι Βαβυλώνιοι, οι Χετταίοι (1430-1178 π.Χ. Μικρά Ασία και Συρία), οι Mitanni (1475-1275 π.Χ. Μεσοποταμία), οι Καναανίτες (Εγγύς Ανατολή), οι Μίνωες (Κνωσσός, Κρήτη) και οι Μυκηναίοι (1600-1100 π.Χ.). Η Κύπρος ευημερούσε την εποχή εκείνη με την επεξεργασία και το εμπόριο χαλκού.
Πριν 3.200 χρόνια, η περιοχή της Μεσογείου έσφιζε απο ζωή. Υπήρχε η τρομερή αυτοκρατορία των Χετταίων, η Αίγυπτος ευημερούσε κάτω από το φαραώ Ραμσή το Β’, στην Ελλάδα η χλιδή των Μυκηνών ήταν αξιοθαύμαστη, το λιμάνι της Συρίας, Ugarit, ήταν πάντα γεμάτο κόσμο.
Υπήρχε παγκοσμοιοποίηση του αρχαίου κόσμου, αλληλοεξάρτηση, αμοιβαιότητα, εμπορικές συναλλαγές και διπλωματία μεταξύ τους. Φαίνεται να υπήρχαν καθιερωμένοι εμπορικοί δρόμοι. Η κατάρρευση ενός βασιλείου επηρέαζε τα άλλα.
Αποτέλεσμα της ανομβρίας και ξηρασίας ήταν η πείνα. Σε αρχεία που βρέθηκαν στην Ugarit (1185 π.Χ.) αναφέρεται ότι: «όλοι θα πεθάνουμε της πείνας». Ο βασιλιάς της πόλης κατέγραψε ότι «ο κόσμος πεινά και πεθαίνει». Τα ίδια αναφέρει και ο βασιλιάς των Χετταίων.
Ο καθηγητής ανθρωπολογίας Eric Cline, του Πανεπιστημίου George Washington, ισχυρίζεται ότι η εξήγηση είναι πιο πολύπλοκη. Εκτός της ξηρασίας που προκάλεσε πείνα, συνέβαλαν και άλλοι παράγοντες όπως σεισμοί και επιδρομές ή εσωτερικές επαναστάσεις.
Λόγω των γνωστών ρηγμάτων αναφέρονται πολλοί σεισμοί στη Μεσόγειο την εποχή εκείνη (Μυκήνες, Τροία, Ugarit κ.ά). Ως συνέπεια, διακόπησαν οι διεθνείς εμπορικοί δρόμοι. Άρχισε ομαδική μετανάστευση.
Καταγράφονται επιδρομές εναντίον της Αιγύπτου και προέκυψε χάος. Μια επιγραφή στο νεκρικό ναό του Ραμσή Γ’ στο Medinet Habu αναφέρει ότι: «…οι ξένες χώρες συνομώτησαν εναντίον της Αιγύπτου… έγινε εισβολή… έρχονταν από την Κύπρο, τη Συρία, τη Μικρά Ασία… απο ανατολική Μεσόγειο… κτυπούσαν και σκόρπιζαν τον όλεθρο…». Στο ίδιο μνημείο απεικονίζονται άνθρωποι να μεταναστεύουν μαζικά με τις οικογένειες τους.
Ο Kaniewski (et al, 2011) καταγράφει πλήθος επιδρομών στην περιοχή της Μεσογείου την εποχή εκείνη. Σε επιγραφή ο βασιλιάς της Ugarit γράφει στο βασιλιά της Κύπρου ότι έφτασαν τα πλοία του εχθρού και κατάστρεψαν την πόλη.
Η παγκοσμιοποίηση, η κλιματική αλλαγή (ανομβρία), οι σεισμοί και οι συνεπαγόμενες επιδρομές κατάστρεψαν τους αρχαίους πολιτισμούς. Οι οικονομικοί μετανάστες, που προκάλεσαν την κατάρρευση των πολιτισμών της εποχής, ήταν το σύμπτωμα, όχι η αιτία. Ήταν εκτός απο επιδρομείς και αυτοί θύματα της κατάστασης.
Συμπέρασμα: Μεταξύ 15ου-13ου αιώνα π.Χ. έχουμε πολιτισμούς που ανθούν στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο κάθε λαός ήταν ανεξάρτητος αλλά υπήρχε αλληλεπίδραση μέσω των διεθνών εμπορικών οδών. Γύρω στο 1200 π.Χ. καταστράφηκαν.
Σήμερα έχουμε κλιματική αλλαγή, σεισμούς και πολέμους που δημιουργούν οικονομικούς μετανάστες, συντρέχουν παρόμοιοι αποσταθεροποιητικοί παράγοντες.
Οι εκτιμήσεις του Frontex τρομάζουν. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2022 καταγράφηκε ο μεγαλύτερος αριθμός από το 2016 παράτυπων διελεύσεων. Από τα 7.005 άτομα που εισήλθαν παράτυπα στην Ανατολική Μεσόγειο, τα 5.100 (κυρίως άντρες) μπήκαν απο τα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι περισσότεροι από Νιγηρία, Συρία, Κονγκό και Αφγανιστάν.
Όλοι αυτοί οι μετανάστες μετακινούνται όχι γιατί κινδυνεύει η ζωή τους, αλλά για να βελτιώσουν τον τρόπο ζωής τους.
Η κυπριακή κοινωνία παρακολουθεί με ανησυχία τις μεταναστευτικές ροές μουσουλμάνων ανδρών, που σε περίπτωση πολέμου θα αποτελέσουν την πέμπτη φάλαγγα στις ελεύθερες περιοχές. Αλλά και σε περίοδο ειρήνης η κυπριακή κοινωνία νιώθει τρομερή ανασφάλεια ενώ ταυτόχρονα γίνεται δημογραφική αλλαγή.
Η βάρκα της Κύπρου βουλιάζει κάτω από το βάρος όλων αυτών των μεταναστών, χρειάζεται να ληφθούν άμεσα μέτρα αντιμετώπισης πριν πνιγούμε όλοι.
