Υπάρχει μια παλιά πολιτική συνήθεια στην Κύπρο. Όταν οι πολίτες μοιράζουν χαστούκια, οι πολιτικοί κοιτάζουν τον καθρέφτη και πείθουν τον εαυτό τους ότι τους χάιδεψαν. Κάπως έτσι ξημέρωσε η επόμενη μέρα των βουλευτικών εκλογών για τα κόμματα του λεγόμενου κεντρώου χώρου. Η ΕΔΕΚ εκτός Βουλής. Οι Οικολόγοι εκτός Βουλής. Η ΔΗΠΑ εκτός Βουλής. Μόνο το ΔΗΚΟ κατάφερε να διασωθεί. Δεν πέτυχε, βεβαίως, κάποια θριαμβευτική νίκη, αλλά απέφυγε να παρασυρθεί μαζί με τους υπόλοιπους στο πολιτικό ναυάγιο.
Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που τα αποτελέσματα των εκλογών δεν επιδέχονται παρερμηνειών. Δεν χωρούν ωραιοποιήσεις, επικοινωνιακά τρικ και βολικές δικαιολογίες. Είναι η στιγμή που η κάλπη μιλά με τρόπο σκληρό, αδυσώπητο και ξεκάθαρο. Τα κόμματα του κεντρώου χώρου δεν υπέστησαν απλώς μια εκλογική ήττα. Υπέστησαν μια στρατηγική και υπαρξιακή ήττα. Μια ηχηρή προειδοποίηση ότι βρίσκονται σε πορεία πολιτικής συρρίκνωσης και ότι ο χρόνος δεν εργάζεται πλέον υπέρ τους.
Ποια ήταν η αντίδραση των ηγεσιών μετά τον εκλογικό κόλαφο; Ακριβώς η αναμενόμενη. Καμία έμπρακτη ανάληψη ευθύνης. Καμία αυτοκριτική ουσίας. Καμία συνειδητοποίηση ότι ο χώρος τους αργοπεθαίνει εδώ και χρόνια μπροστά στα μάτια τους.
Αντίθετα, οι πάντες συνεχίζουν να περιφέρονται γύρω από το πολιτικό κρεβάτι του ασθενούς συζητώντας για το χρώμα των κουρτινών, ενώ οι μηχανές στη μονάδα εντατικής θεραπείας χτυπούν συναγερμό.
Η ΕΔΕΚ αποκλείει συνεργασία με το ΔΗΚΟ επειδή, λέει, η συμπεριφορά του προέδρου του και του κόμματος προεκλογικά δεν αφήνει περιθώρια συνεργασίας. Συγκινητικό. Η κάλπη σε έβγαλε εκτός Βουλής, αλλά το πρόβλημα είναι οι κακοί τρόποι του γείτονα. Οι πολίτες σου έκλεισαν την πόρτα, αλλά εσύ εξακολουθείς να συζητάς ποιος σου μίλησε απότομα στο διάδρομο.
Οι Οικολόγοι, από την άλλη, θα αξιολογήσουν συλλογικά τα αποτελέσματα και στη συνέχεια θα ληφθούν αποφάσεις. Προφανώς, χρειάζεται βαθιά μελέτη για να καταλάβει κάποιος τι σημαίνει όταν ένα κόμμα μένει εκτός Βουλής. Ίσως απαιτηθούν επιτροπές, υποεπιτροπές, ομάδες εργασίας και δύο-τρεις πολιτικές νεκροψίες ακόμη για να διαπιστωθεί η αιτία θανάτου.
Μετά υπάρχει η περίπτωση της ΔΗΠΑ. Ο Μάριος Καρογιάν υπέβαλε, λέει, την παραίτησή του, αλλά αυτή δεν έγινε αποδεκτή. Εδώ αξίζει πραγματικά να σταθούμε. Τι ακριβώς σημαίνει «δεν έγινε αποδεκτή»; Από πότε η ανάληψη πολιτικής ευθύνης τελεί υπό αίρεση; Από πότε ένας ηγέτης που θεωρεί ότι απέτυχε περιμένει έγκριση για να φύγει; Η παραίτηση δεν είναι πολεοδομική άδεια.
Αν πιστεύεις ότι έχεις ευθύνη, φεύγεις. Τελεία. Οτιδήποτε άλλο είναι πολιτικός τακτικισμός μεταμφιεσμένος σε ευθιξία. Το επιχείρημα ότι «υπέβαλα την παραίτησή μου αλλά δεν έγινε αποδεκτή» αποτελεί μνημείο πολιτικής υποκρισίας. Εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα της κυπριακής πολιτικής ζωής. Η ευθύνη έγινε διακοσμητική λέξη. Τη χρησιμοποιούν όλοι. Δεν την εφαρμόζει σχεδόν κανείς.
Το είδαμε και στα μεγάλα κόμματα σε προηγούμενες βουλευτικές εκλογές. Ο ΔΗΣΥ έχασε 40.000 ψηφοφόρους. Το ΑΚΕΛ 50.000. Οι ηγεσίες, όμως, παρέμειναν στις θέσεις τους σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Το βλέπουμε τώρα και στα μικρότερα κόμματα του κέντρου. Η κάλπη ουρλιάζει και οι ηγεσίες φορούν ωτοασπίδες. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι αμείλικτη.
Το πρόβλημα δεν είναι αν η ΕΔΕΚ τα έχει με το ΔΗΚΟ. Δεν είναι αν οι Οικολόγοι χρειάζονται χρόνο για αξιολόγηση. Δεν είναι αν η παραίτηση του προέδρου της ΔΗΠΑ έγινε αποδεκτή ή όχι. Το πρόβλημα είναι ότι τρία κόμματα βρέθηκαν εκτός Βουλής. Συνεχίζουν, όμως, να συμπεριφέρονται σαν να πρόκειται για μια μικρή εκλογική ατυχία που θα διορθωθεί από μόνη της.
Ε, δεν θα διορθωθεί. Ο κεντρώος χώρος βρίσκεται μπροστά σε μια υπαρξιακή κρίση. Αν οι ηγεσίες των κομμάτων εξακολουθήσουν να λατρεύουν τους εγωισμούς τους περισσότερο από την πολιτική επιβίωση των κομμάτων τους, τότε οι επόμενες βουλευτικές δεν θα είναι η ευκαιρία της επιστροφής. Θα είναι η επισφράγιση της εξαφάνισης.
Γι’ αυτό και η μόνη σοβαρή συζήτηση που πρέπει να ανοίξει σήμερα αφορά την ενοποίησή τους. Σε μια κοινή πολιτική πλατφόρμα. Ένα ενιαίο ψηφοδέλτιο. Μια συμφωνημένη αναλογία εκπροσώπησης. Νέα ηγεσία, απαλλαγμένη από τα βαρίδια των τελευταίων δεκαετιών.
Ναι, θα πονέσει. Ναι, κάποιοι θα χρειαστεί να εγκαταλείψουν καρέκλες, αξιώματα και προσωπικές φιλοδοξίες. Αλλά η πολιτική αριθμητική είναι αδυσώπητη. Όταν δεν μπορείς να πείσεις μόνος σου την κοινωνία να σε κρατήσει στη Βουλή, κάποια στιγμή οφείλεις να παραδεχθείς ότι το πρόβλημα δεν είναι οι άλλοι. Είσαι εσύ.
Υπάρχει άραγε εναλλακτική; Η ΕΔΕΚ να επικαλείται αιωνίως την ιστορία της, την οποία οι ίδιοι οι διαχειριστές της έχουν τραυματίσει; Οι Οικολόγοι να μιλούν για περιβαλλοντική πολιτική ενώ η επιρροή τους συρρικνώνεται διαρκώς; Η ΔΗΠΑ να επαναλαμβάνει ότι ξέρει να νικά, την ώρα που οι κάλπες λένε ακριβώς το αντίθετο;
Ακόμη και το ΔΗΚΟ, που αυτή τη φορά επέζησε, θα ήταν λάθος να θεωρήσει ότι βρίσκεται εκτός κινδύνου. Η κρίση του κεντρώου χώρου δεν αφορά ένα κόμμα. Αφορά ολόκληρο το πολιτικό οικοδόμημα των τελευταίων δεκαετιών.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν το Κέντρο καταρρέει. Αυτό έχει ήδη συμβεί. Το ερώτημα είναι αν όσοι το οδήγησαν μέχρι εδώ θα βρουν το θάρρος να κάνουν στην άκρη ώστε να υπάρχει κάποια πιθανότητα να ξαναχτιστεί.
Αν όχι, ας σταματήσουν τουλάχιστον να παριστάνουν ότι δεν βλέπουν τον ελέφαντα στο δωμάτιο. Γιατί όταν ένα κόμμα βρίσκεται στην πολιτική μονάδα εντατικής θεραπείας, η άρνηση της διάγνωσης δεν αποτελεί θεραπεία. Αποτελεί, απλώς, το προοίμιο του πιστοποιητικού θανάτου.
