Ενώ αύριο Δευτέρα αναμένεται να συνεχισθεί κεκλεισμένων των θυρών η δικαστική διαδικασία σε βάρος ψυχολόγου που το Μόνιμο Κακουργιοδικείο Λεμεσού έκρινε στις 28 Μαϊου 2026 ένοχο για σεξουαλική κακοποίηση ανήλικης θεραπευόμενης του, η εγγεγραμμένη συμβουλευτική ψυχολόγος Λουίζα Θεοφάνους (B.Sc. Hons, M.Sc.) τονίζει με παρέμβαση της στη στήλη ότι «πρέπει να διερευνηθεί επίσης η ενδεχόμενη διάπραξη επιπρόσθετου ποινικού αδικήματος, αυτού της αντιποίησης επαγγέλματος, σε περίπτωση που ο καταδικασθείς ισχυρίζεται πως είναι ειδικός ψυχολόγος χωρίς να διαθέτει τα ανάλογα προσόντα». Σημειώνεται ότι στην αυριανή δικάσιμο αναμένεται να αγορεύσει ο δικηγόρος του κατηγορούμενου για μετριασμό της ποινής του.
Ολόκληρο το κείμενο της παρέμβασης της Λουίζας Θεοφάνους που είναι πρόεδρος της Ψυχολογικής Ένωσης Κύπρου, έχει ως εξής: «Το περιστατικό που είδε το φως της δημοσιότητας είναι θλιβερό, διότι αφορά όχι μόνο σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκου, αλλά και εκμετάλλευση από άτομο εμπιστοσύνης, υπεύθυνο για την ευημερία του. Άρα το αδίκημα είναι διπλής φύσης, διπλά τραυματικό και ως τέτοιο θεωρώ ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί από τη δικαιοσύνη. Θα πρέπει να διερευνηθεί επίσης η ενδεχόμενη διάπραξη επιπρόσθετου ποινικού αδικήματος, αυτού της αντιποίησης επαγγέλματος, σε περίπτωση που ο καταδικασθείς ισχυρίζεται πως είναι ειδικός ψυχολόγος χωρίς να διαθέτει τα ανάλογα προσόντα.
Στην Κύπρο δυστυχώς η νομοθεσία προνοεί για δύο μητρώα, αυτό των πτυχιούχων (μόνο πτυχίο ψυχολογίας) κι αυτό των εγγεγραμμένων ψυχολόγων (πτυχίο και μεταπτυχιακό σε κλάδο της εφαρμοσμένης ψυχολογίας). Παρόλο που απαγορεύεται στους πτυχιούχους να εφαρμόζουν θεραπείες, η νομική κατοχύρωσή τους και οι σχετικές διατυπώσεις επιτρέπουν καταχρήσεις και παραπλάνηση του κοινού. Ο ψυχολόγος είναι ειδικός για ψυχολογικές θεραπείες μόνο όταν διαθέτει πτυχίο ψυχολογίας και μεταπτυχιακό στη συμβουλευτική ή κλινική ψυχολογία.
Όλοι οι επαγγελματίες υγείας οφείλουμε να ακολουθούμε δεοντολογικούς κώδικες που καθορίζουν το πλαίσιο εργασίας μας. Δυστυχώς για τους ψυχολόγους δεν υπάρχει νομικά κατοχυρωμένος ενιαίος κώδικας κι αυτό επιτρέπει παρεκκλίσεις και την ατιμωρησία τους σε πειθαρχικό επίπεδο. Το κοινό μπορεί όμως να αξιοποιεί υφιστάμενους κώδικες διαφόρων σωματείων, που σε γενικές γραμμές είναι παρόμοιοι και θέτουν το πλαίσιο.
Όσον αφορά την υπό αναφορά περίπτωση, είναι εμφανές από τις δημοσιογραφικές αναφορές ότι παραβιάστηκαν κατά συρροή δεοντολογικές αρχές. Ο καταδικασθείς έπαιρνε με το αυτοκίνητο του την ανήλικη, την έπαιρνε στο σπίτι του, αγόραζε πίνακές της και στο τέλος την κακοποίησε σεξουαλικά. Αυτή είναι η τυπική πορεία μιας σεξουαλικής κακοποίησης από άτομο με θέση ισχύος έναντι του θύματος, όπως γονέας, δάσκαλος ή θεραπευτής.
Δεν γίνεται συνήθως με βίαιο εξαναγκασμό, αλλά με αποπλάνηση και χειριστικότητα, όπου το θύμα εξαναγκάζεται ή πείθεται ότι πρέπει να συμμετάσχει σε τέτοιες πράξεις που δεν επέλεξε το ίδιο. Βιώνει εσωτερική σύγχυση: Εμπιστεύεται τον θύτη του που το φροντίζει και το στηρίζει, του δείχνει ενδιαφέρον και εκτίμηση. Παράλληλα, το ίδιο ακριβώς άτομο παραβιάζει τη σωματική του αυτοκυριαρχία και το εξαναγκάζει σε σεξουαλικές πράξεις μαζί του, οι οποίες ακόμα κι αν δεν προκαλέσουν πόνο, μολύνσεις και άλλα, προκαλούν επιβλαβή συναισθήματα όπως φόβο, στρες, θλίψη, αηδία, ντροπή και ενοχές που διαρκούν χρόνια και δύσκολα ξεπερνιούνται.
Είναι πολύ δύσκολο για τα θύματα να μιλήσουν κι όταν το κάνουν μπορεί να αισθανθούν ότι προδίδουν τον φροντιστή – κακοποιητή. Γι’ αυτό πρέπει τόσο η δικαιοσύνη, όσο και οι κοινωνικές υπηρεσίες του κράτους να είναι αυστηροί προς τον θύτη και πολύ υποστηρικτικοί προς το θύμα.
Τι θα μπορούσε να προσέξει κοινό για να προφυλαχθεί:
1. Να γνωρίζετε τα προσόντα του ειδικού, μην αποτείνεστε σε άτομα μόνο με θεωρητικό πτυχίο.
2. Μην επισκέπτεστε ειδικούς στο σπίτι τους, μην τους φέρνετε στα δικά σας αν δε συντρέχει σοβαρός λόγος και γενικά μην έχετε και μην ανταποκρίνεστε σε κοινωνικές σχέσεις μαζί τους.
3. Αν έχετε υποψίες ή ενημέρωση για προηγούμενες καταγγελίες και καταδίκες σεξουαλικής εκμετάλλευσης, αποφύγετε το συγκεκριμένο άτομο. Υπάρχουν κι άλλοι ειδικοί.
4. Νεαρές και ευάλωτες κοπέλες χωρίς υποστηρικτικό δίκτυο, θα ήταν προτιμότερο να ζητούν βοήθεια από γυναίκα ψυχολόγο, χωρίς να αποκλείονται βέβαια οι πιθανότητες για άλλων μορφών εκμετάλλευση ή βία.
5. Αν έχετε αμφιβολίες για κάποιον ειδικό που βλέπετε, ρωτήστε συναδέλφους του, τον γιατρό σας, ή άλλους ενήλικες που εμπιστεύεστε».
