Για άλλη μια φορά, μπροστά στο τραύμα εκείνου του φοβερού Ιούλη …και ξαναδιαβάζω αυτές τις μέρες το βιβλίο που εξέδωσε πριν δέκα χρόνια η συνάδελφος Άννα Ανδρέου «Ραντεβού με τους Στρατηγούς» – μια αποκαλυπτική μαρτυρία για τον άδειο εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου που δολοφονεί αδιάκριτα συνανθρώπους του και δεν μετανιώνει, ούτε έχει τύψεις, ούτε νιώθει πως έκανε κάτι κακό, αφού απλώς… «εκτελούσε διαταγές τιμώντας το πατριωτικό του “καθήκον:».
Όπως επεσήμανε η συγγραφέας αναφερόμενη στις συνεντεύξεις που πήρε από περίπου δέκα Τούρκους αξιωματικούς που συμμετείχαν στην εισβολή στην Κύπρο το 1974, «στη διάρκεια των συνεντεύξεων άκουσα πολλές φορές τη φράση “πράξαμε το καθήκον μας”».
Της είπε ο τότε υπολοχαγός Μεσούτ Γκιουνσέβ ότι «στη μάχη σε πρώτο πλάνο, είναι το καθήκον, το οποίο σου έχουν αναθέσει. Κι επειδή έχεις εκπαιδευτεί επαγγελματικά, θα κάνεις αυτό που πρέπει, θα ακολουθήσεις τη διαταγή που σου δόθηκε». Σε αυτό το πλαίσιο κινήθηκαν πάνω κάτω οι τοποθετήσεις όλων των άλλων πρωταγωνιστών της εισβολής, που, βέβαια, δεν παραδέχτηκαν τη διάπραξη οποιωνδήποτε εγκλημάτων και ισχυρίστηκαν ότι «δεν έκαναν κάτι σοβαρό που να τους προκαλέσει τύψεις».
Αναφέρονταν σε μια πολεμική επιχείρηση που προκάλεσε εθνοκάθαρση και προσφυγοποίησε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους. Σε μια στρατιωτική μηχανή που βομβάρδισε μαζικά και δολοφόνησε αδιακρίτως άμαχο πληθυσμό, υποβάλλοντας σε μύριες κακουχίες χιλιάδες αιχμαλώτους και εγκλωβισμένους, περιλαμβανομένων άγριων βιασμών εκατοντάδων γυναικών και ανήλικων κοριτσιών.
Όπως είπε στην Άννα Ανδρέου ο πλοίαρχος Νεσέτ Ικίζ, «εγώ το έφερε η μοίρα και συμμετείχα στο πρώτο κύμα της “ειρηνευτικής επιχείρησης” στην Κύπρο, αναλαμβάνοντας μεγάλες ευθύνες. Η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι να υπηρετήσεις την πατρίδα σου με καθαρή συνείδηση». Η συγγραφέας ρώτησε τον υποστράτηγο Ερσέλ Καγιάν, τότε υπολοχαγό του τουρκικού στρατού εισβολής, αν αισθάνεται τύψεις μετά από 40 χρόνια. «Είμαστε», της είπε «υπηρέτες της συνείδησής μας και προσπαθήσαμε να εκτελέσουμε τα καθήκοντα που μας ανατέθηκαν».
Σκέφτηκα αναπόφευκτα την …αγόρευση του ναζιστή εγκληματία πολέμου, Άντολφ Άιχμαν (Adolf Eichmann), αρχιτέκτονα του Ολοκαυτώματος και οργανωτή της μεταφοράς και της μαζικής εξολόθρευσης των Εβραίων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως την περίγραψε η Εβραία φιλόσοφος, Χάνα Άρεντ (Hannah Arendt, 1906-1975), αναφερόμενη στην «κοινοτοπία του κακού»,τη διάπραξη φοβερών εγκλημάτων από «καλούς» και «συνηθισμένους ανθρώπους της διπλανής πόρτας», ενσαρκωμένη από αυτό τον συνηθισμένο Γερμανό …πατριώτη. Ο Άιχμαν υποστήριζε ένθερμα στη δίκη του, μιλώντας μέσα από το γυάλινο αλεξίσφαιρο κλουβί του στην Ιερουσαλήμ το 1962, πριν καταδικαστεί από τους Ισραηλινούς σε θάνατο διά απαγχονισμού, ότι είναι καλός άνθρωπος και ότι στον πόλεμο «έκανε απλώς… το καθήκον του απέναντι στην πατρίδα του, εκτελώντας διαταγές και ακολουθώντας τους κανόνες…».
