Η υπόθεση του «Κράτους Μαφία» δεν είναι μια οποιαδήποτε ποινική διερεύνηση. Είναι ίσως η σοβαρότερη δοκιμασία που καλείται να περάσει η κυπριακή Δικαιοσύνη τα τελευταία χρόνια. Ακριβώς γι’ αυτό, η έρευνα πρέπει να γίνει με τρόπο που να μην αφήνει ούτε την παραμικρή σκιά αμφισβήτησης. Δυστυχώς, ο Γενικός Εισαγγελέας δείχνει ότι ακόμη δεν έχει αντιληφθεί ή δεν θέλει να αντιληφθεί το μέγεθος αυτού του προβλήματος.
Η σημερινή του τοποθέτηση στη Βουλή, ότι ο διορισμός ιδιώτη δημόσιου κατήγορου θα εξεταστεί μόνο στο τέλος της ποινικής έρευνας, εφόσον προκύψουν ποινικές διώξεις, δεν καθησυχάζει κανέναν. Αντίθετα, ενισχύει την ανησυχία ότι η σημαντικότερη ίσως ποινική διερεύνηση των τελευταίων ετών θα διεξάγεται επί μήνες -ή ακόμη και χρόνια- υπό καθεστώς δυσπιστίας.
Ας υποθέσουμε ότι η έρευνα θα διαρκέσει δύο χρόνια, όσο δηλαδή διάρκεσε και η έρευνα της Αρχής κατά της Διαφθοράς. Δύο χρόνια κατά τα οποία κάθε διαδικαστική απόφαση, κάθε οδηγία προς τους ποινικούς ανακριτές, κάθε νομική αξιολόγηση και κάθε κρίσιμο βήμα θα συνοδεύεται από το ίδιο ερώτημα: Πόσο πραγματικά ανεξάρτητη είναι η διαδικασία;
Δεν πρόκειται για πρόβλημα το οποίο δημιουργούν όσοι ασκούν κριτική. Πρόκειται για πρόβλημα το οποίο όφειλε να προλάβει η ίδια η Νομική Υπηρεσία. Ο ίδιος ο Γενικός Εισαγγελέας (και ο Βοηθός του) είπε ότι εξαιρέθηκε από τη διαδικασία για λόγους αντικειμενικής αμεροληψίας. Πολύ σωστά. Η αντικειμενική αμεροληψία επιβάλλει όχι μόνο να είσαι ανεπηρέαστος, αλλά και να φαίνεσαι ανεπηρέαστος.
Αν αυτό το οποίο παραδέχτηκε με την αυτοεξαίρεσή του ότι ισχύει για τον ίδιο, ισχύει για ολόκληρη τη διαδικασία της έρευνας. Από την αρχή μέχρι το τέλος. Από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο που θα έχει μικρό ή μεγάλο ρόλο στην ποινική έρευνα. Ξεκάθαρα, λοιπόν, ισχύει και για τον δημόσιο κατήγορο που θα κληθεί να αξιολογήσει το αποτέλεσμα της έρευνας.
Ως εκ τούτου, η στοιχειώδης λογική λέει ότι η ανεξαρτησία στην εν λόγω διαδικασία δεν μπορεί να ενεργοποιείται μόνο στο τελευταίο κεφάλαιο μιας τόσο σοβαρής υπόθεσης. Πρέπει να διασφαλίζεται από την πρώτη ημέρα.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά πολιτικά κόμματα, αλλά και σημαντική μερίδα του νομικού κόσμου, ζητούν παραίτηση της ηγεσίας της Νομικής Υπηρεσίας ή τουλάχιστον, τον άμεσο διορισμό ανεξάρτητου δημόσιου κατήγορου. Δεν το πράττουν επειδή προεξοφλούν ενοχές ή σκοπιμότητες, αλλά επειδή αντιλαμβάνονται πως σε υποθέσεις τέτοιου βεληνεκούς η εμπιστοσύνη των πολιτών είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη νομιμότητα της διαδικασίας.
Η επίκληση της προσωπικής ακεραιότητας από τον Γενικό Εισαγγελέα δεν απαντά στο πραγματικό ζήτημα. Κανείς δεν μπορεί να ζητά από τους πολίτες να εμπιστευθούν εν λευκώ τη διαβεβαίωση ότι «μπορώ να χειριστώ την υπόθεση αμερόληπτα ακόμη και αν αφορά συγγενή μου». Τα κράτη δικαίου δεν οικοδομούνται πάνω στις προσωπικές διαβεβαιώσεις των αξιωματούχων. Οικοδομούνται πάνω σε θεσμικές εγγυήσεις που αποκλείουν κάθε εύλογη υποψία.
Δυστυχώς, κύριε Σαββίδη, όπως πλειστάκις υποδείξαμε αλλά δεν λες να χωνέψεις, μετά το διορισμό εσάς και του Βοηθού σας, η καχυποψία έπνιξε τη Νομική Υπηρεσία. Η συγκεκριμένη υπόθεση κουβαλά ήδη ένα τεράστιο φορτίο καχυποψίας λόγω της δημόσιας συζήτησης που έχει προηγηθεί για τις σχέσεις της ηγεσίας της Νομικής Υπηρεσίας με την προηγούμενη διακυβέρνηση. Όταν υπάρχουν τέτοιες σχέσεις, που προκαλούν τεράστια καχυποψία, οι θεσμοί οφείλουν να τις αντιμετωπίζουν με πράξεις και όχι με δηλώσεις.
Η Δικαιοσύνη δεν πρέπει μόνο να αποδίδεται με αδέκαστο τρόπο. Πρέπει και να φαίνεται ότι αποδίδεται έτσι. Πρόκειται για μία από τις πιο θεμελιώδεις αρχές κάθε δημοκρατικού κράτους. Αν, λοιπόν, όλοι αναγνωρίζουν ότι χρειάζεται ανεξάρτητος δημόσιος κατήγορος στο τέλος της διαδικασίας, τότε το ερώτημα είναι εύλογο και απλό: Γιατί όχι από την αρχή; Τι φοβάσαι κύριε Σαββίδη;
Γιατί να επιλεγεί μια διαδρομή, που θα επιτρέπει επί μήνες να αιωρείται η σκιά της αμφιβολίας πάνω από μια έρευνα, η οποία έπρεπε να αποτελεί υπόδειγμα θεσμικής αξιοπιστίας; Μέχρι το τέλος η καχυποψία θα έχει πνίξει το όποιο αποτέλεσμα!
Η μεγαλύτερη ζημιά που μπορεί να προκληθεί στην υπόθεση του «Κράτους Μαφία» δεν είναι μόνο να μη βρεθούν οι υπεύθυνοι, αν υπάρχουν. Είναι να ολοκληρωθεί η διαδικασία και ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας να συνεχίσει να πιστεύει ότι ποτέ δεν έμαθε όλη την αλήθεια. Αυτή η ζημιά δεν διορθώνεται στο τέλος. Προλαμβάνεται από την αρχή.
