Σε συναγερμό παραμένουν οι αγορές ενέργειας μετά τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αφού οι ανησυχίες κυβερνήσεων, επενδυτών και πολιτών εντείνονται μετά τη νέα αναταραχή, ως αποτέλεσμα της αναζωπύρωσης της διένεξης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και Ιράν.
Οι εξελίξεις των τελευταίων ωρών δείχνουν πως η κρίση όχι μόνο δεν έχει τελειώσει, αλλά αντίθετα η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν μπαίνει σε μια νέα επικίνδυνη φάση (προειδοποίησε για σκληρό κτύπημα στο Ιράν χθες βράδυ ο Τραμπ), με τα στενά του Ορμούζ να παραμένουν στο επίκεντρο της ανησυχίας και τους επενδυτές να προσπαθούν να εκτιμήσουν πόσο μακριά μπορεί να φτάσει αυτή η νέα ανάφλεξη.
Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν χθες σημαντικά, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες καταγράφουν κέρδη στα χρηματιστήρια, ενώ οι υπόλοιπες αγορές εμφανίζονται νευρικές, αφού ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να επηρεάσει τον πληθωρισμό, τα επιτόκια και να φέρει νέες αυξήσεις σε όλα τα προϊόντα. Και όλα αυτά, ενώ οι περισσότεροι ήλπιζαν πως είχαμε φτάσει αισίως σε αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και ότι σιγά σιγά θα μειωνόταν η αβεβαιότητα.
Η δήλωση Τραμπ
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έριξε χθες λάδι στη φωτιά, καθώς με νέες δηλώσεις ανέτρεψε το κλίμα που είχε διαμορφωθεί τις τελευταίες ημέρες. Δήλωσε σε γενικές γραμμές, στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, ότι ο τερματισμός της σύγκρουσης με το Ιράν δεν προχωρά βάσει των προσδοκιών και -ακόμα χειρότερα- πως η εκεχειρία δεν υπάρχει πλέον.
Οι δηλώσεις έθεσαν σε συναγερμό τους επενδυτές και η ανησυχία μεταδόθηκε στις αγορές, απογοητεύοντάς τις, αφού έως πριν λίγες ημέρες ισχυροί επενδυτές αλλά και αναλυτές θεωρούσαν πως η πορεία προς αποκλιμάκωση ήταν χωρίς επιστροφή.
Η ενδιάμεση συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχε δημιουργήσει την εντύπωση πως οι ροές πετρελαίου στην περιοχή θα μπορούσαν να ομαλοποιηθούν μεσοπρόθεσμα, αλλά η αιφνίδια ανάφλεξη των τελευταίων 24ωρων όχι απλά διέψευσαν τις προσδοκίες αλλά ασκούν πίεση στις τιμές του πετρελαίου.
Οι δηλώσεις Τραμπ φανερώνουν πως οι ΗΠΑ δεν θεωρούν δεδομένη μια τελική συμφωνία με το Ιράν, επαναφέροντας τις ανησυχίες ότι αυτή η σύγκρουση μπορεί να έχει μακρά συνέχεια.
Στο κόκκινο τα Στενά του Ορμούζ
Η μεγαλύτερη ανησυχία κυβερνήσεων και αγορών αφορά και πάλι τα Στενά του Ορμούζ. Πρόκειται για ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο, αφού από εκεί περνά περίπου το 20% του πετρελαίου και σημαντικό μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου που κατευθύνεται προς τις διεθνείς αγορές.
Σύμφωνα με τα όσα μεταδίδει το Reuters, οι ΗΠΑ προχώρησαν την Τρίτη το βράδυ σε νέα πλήγματα κατά ιρανικών στόχων, μετά από ιρανικές επιθέσεις σε τρία εμπορικά πλοία που περνούσαν από την περιοχή του Ορμούζ. Από την πλευρά του, το Ιράν ανακοίνωσε ότι στόχευσε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ.
Προς το παρόν, αν και τα Στενά δεν έχουν κλείσει, η ναυσιπλοϊα δεν διεξάγεται ομαλά. Αντίθετα, η ανησυχία των πλοιοκτητών και των ναυτιλιακών κολοσσών για την ασφάλεια των δεξαμενόπλοιων έχει εκτοξευτεί ξανά και τουλάχιστον τέσσερα πετρελαιοφόρα και πλοία μεταφοράς LNG φέρονται να έχουν διακόψει την πορεία τους, αποφεύγοντας τη διέλευση από τα Στενά. Σε περίπτωση που δεν καταστεί δυνατό να συνεχιστούν ανεμπόδιστα οι κινήσεις πλοίων από τα Στενά και την ευρύτερη περιοχή τότε είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποφευχθεί ένα νέο ενεργειακό σοκ διεθνώς.
Η διαταραχή στα Στενά δεν επηρεάζει μόνο τις χώρες της περιοχής, αλλά όλο τον πλανήτη, την παγκόσμια οικονομία και κατ’ επέκταση την Κύπρο. Πέρα από τη μείωση των ποσοτήτων πετρελαίου και φυσικού αερίου που διακινείται από τα Στενά, τα ασφάλιστρα πλοίων και φορτίων αυξάνονται και οι ναυτιλιακές εταιρείες αποφεύγουν την περιοχή, κάτι που αυξάνει για όλους το κόστος.
Πέρασε στην τιμή η ανησυχία
Οι τελευταίες αρνητικές εξελίξεις άφησαν ήδη το αποτύπωμά τους στις τιμές του αργού πετρελαίου, διακόπτοντας, άγνωστο για πόσο, την καθοδική πορεία τους.
Το Brent κατέγραψε την Τετάρτη άνοδο πάνω από 5%, φτάνοντας κοντά στα 78,4 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κινήθηκε κοντά στα 74,3 δολάρια.
Οι δύο δείκτες βρέθηκαν στα υψηλότερα επίπεδα από τις 22 Ιουνίου. Είχε προηγηθεί άνοδος περίπου 3% την προηγούμενη ημέρα, μετά την απόφαση των ΗΠΑ να ανακαλέσουν την άδεια που επέτρεπε πωλήσεις ιρανικού αργού. Να σημειωθεί πως τις προηγούμενες ημέρες το πετρέλαιο είχε πέσει κάτω από τα 72 δολάρια το βαρέλι.
Ουσιαστικά, αυτό δείχνει πως η αγορά ενέργειας έφυγε πλέον από την προσδοκία αποκλιμάκωσης και πέρασε στον φόβο νέας κρίσης και η επιδείνωση συνέδεσε ξανά τις τιμές των ενεργειακών προϊόντων με το γεωπολιτικό ρίσκο και τις πολεμικές αναταράξεις.
Κέρδη για πετρελαϊκές
Από όλη αυτή την αναταραχή υπάρχουν φυσικά και κάποιοι που βγαίνουν κερδισμένοι, αφού σημαντικά κέρδη κατέγραφαν χθες στα χρηματιστήρια οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες. Η ExxonMobil ενισχύθηκε περίπου 3,8%, η Chevron γύρω στο 3,5%, ενώ η Shell είχε άνοδο μετοχής κοντά στο 5%. Ανοδικά κινήθηκε και η BP, με κέρδη λίγο πάνω από 3%.
Ψάχνονται οι επενδυτές
Αντίθετα, άλλες ισχυρές μετοχές είχαν πτώση, καθώς οι αγορές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές, φοβούμενες ότι η άνοδος του πετρελαίου μπορεί να φέρει νέο γύρο πληθωρισμού και να διαταράξει τα σχέδια των κεντρικών τραπεζών για σταθεροποίηση ή και μείωση επιτοκίων.
Οι επενδυτές βρίσκονται ξανά μπροστά σε ένα δίλημμα. Από τη μία, η ένταση στη Μέση Ανατολή μπορεί να ανεβάσει κι άλλο το ενεργειακό κόστος και να πλήξει ευρύτερα τις εφοδιαστικές αλυσίδες, ενώ από την άλλη, μια ενδεχόμενη επιστροφή στις διαπραγματεύσεις και παράκαμψης της νέας έντασης θα μπορούσε να ρίξει ξανά τις τιμές.
Αυτό εξηγεί τη νευρικότητα στις αγορές, αφού οι τιμές δεν κινούνται μόνο με βάση την προσφορά και τη ζήτηση, αλλά και με βάση τις δηλώσεις, τις στρατιωτικές κινήσεις, τις απειλές, τη γενικότερη ανησυχία και τις εκτιμήσεις για την επόμενη μέρα στα Στενά του Ορμούζ.
Παράδοξο παρατηρείται στις τιμές του χρυσού, αφού, αν και διαχρονικά θεωρείται «ασφαλές καταφύγιο» σε περιόδους κρίσης, εντούτοις, τη δεδομένη στιγμή δέχεται πιέσεις, αφού η αύξηση στην τιμή του αργού πετρελαίου αυξάνει τους φόβους για αύξηση του πληθωρισμού και πρόκληση πιέσεων στις κεντρικές τράπεζες.
Χθες, ο δείκτης S&P 500 είχε πτώση περίπου -0,7% και ο Dow Jones Industrial Average περίπου -1,0%.
Ο τεχνολογικός δείκτης Nasdaq-100 είχε επίσης πτώση περίπου -1,1%, ενώ ο FTSE 100 (Λονδίνο) έχασε περίπου -1,0%. Χειρότερη η κατάσταση στον δείκτη KOSPI στη Νότια Κορέα, με βύθιση αξιών περίπου -5,4%.
Δυσκολίες και απώλειες είχαν χθες οι αεροπορικές εταιρείες στις ΗΠΑ, καθώς υποχώρησαν περίπου 2%-4%, υπό τον φόβο των επενδυτών ότι η άνοδος της τιμής του πετρελαίου αυξάνει το κόστος καυσίμων και μειώνει τα κέρδη των εταιρειών.
