Δανείζομαι τον τίτλο από το σχεδόν άγνωστο αφήγημα του Hermann Hesse «Ευχάριστες στιγμές στον κήπο» που περιλαμβάνει πεζά, ποιήματα, σκίτσα και ακουαρέλες ή φωτογραφίες του συγγραφέα με σκηνές από τη φύση, από άνθη και δέντρα που τόσο αγαπούσε. Το θυμήθηκα μετά την πρωινή μου επίσκεψη στην Ειρήνη, τώρα που έκλεισαν τα σχολεία και δεν εργάζεται. «Πέρνα για καφέ» μου είπε κι εγώ πέρασα. Ένα πέρασμα ανάμεσα στην οδική ζούγκλα, την άσφαλτο και τα κτίρια που άχνιζαν από τη ζέστη, σ’ ένα μικρό μυστικό κήπο. Ο παράδεισος δεν χρειάζεται να είναι μεγάλος, αρκεί τα δέντρα και τα άνθη να είναι φυτεμένα με αγάπη και να τα περιποιείται κανείς με μεράκι.

«Μέτριο όπως πάντα», μου λέει χαμογελαστή και πάει να μου τον ψήσει. Το μόνο πράγμα που δεν άλλαξε στη ζωή μου όλα αυτά τα χρόνια που πίνουμε μαζί καφέδες είναι η ζάχαρη στον καφέ μου. Έτσι τον έπινε κι η μάμμα οπόταν και θέλω να κρατήσω αυτή τη συγκεκριμένη γεύση του ελληνικού καφέ. Μόλις βγήκαν από τον φούρνο και τα ψωμάκια που ζύμωσε πρωί-πρωί, οπόταν και κάναμε βουττίν στον καφέ μας μαζί με σχέδια για το καλοκαίρι. Πρώτα απ’ όλα ποιο πρωινό θα κάνουμε την πρώτη μας βουτιά μαζί στη θάλασσα.

Μιλήσαμε για το επικείμενο ταξίδι της στο εξωτερικό, το πρόβλημα που αντιμετώπιζε με τη φοινικιά της, το αθεόφοβο το σκαθάρι που της κατέστρεφε υπόκωφα τις ρίζες. Θυμηθήκαμε τα Σκαθάρια, τους Beatles των εφηβικών μας χρόνων που τραγουδούσαμε σε εκδρομές ή μέσα στην τάξη με την αγαπημένη μας καθηγήτρια, Λία Vickers, η οποία παρακάμπτοντας το πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας, μας μάθαινε αγγλικά μέσω της μουσικής.

Μου έκοψε την τελευταία γαρδένια του καλοκαιριού κι εγώ της είπα τον πόνο μου για το γιασεμί της αυλής μου που μαραζώνει, ενώ σε όλα τα σπίτια της πόλης είναι στις δόξες του κάθε Ιούλη.

Συμπτωματικά ή συνειδητά; Γιατί και τα δέντρα και τα φυτά έχουν συνείδηση. Με το που φτάνει η 9η Ιουλίου, μαραίνονται τα γιασεμιά στο μπαλκόνι, αντί να ανοίγουν και να μοσχοβολούν κάθε σούρουπο. Είναι ο Ιούλης φορτωμένος από αβάσταχτες μνήμες, τα θύματα του Μαρί, το πραξικόπημα, η τουρκική εισβολή, πόσα ν’ αντέξει ένα γιασεμί;

Σε κάθε μας συνάντηση με την Ειρήνη μιλούμε για την ηλικιωμένη μητέρα της, τα παιδιά μας, για πεζά και τετριμμένα. «Εν η εποχή των ανθών και της κερασόπιττας». Η χαρά και η ανεκτίμητη αξία των απλών και καθημερινών ιεροτελεστιών που έχουν τη θεία χάρη να μας σώζουν και να μας ανυψώνουν λίγο μακρύτερα από τη φθορά και τη σήψη που αναδύεται στο μικρό μας νησί, καλά κρυμμένες και καμουφλαρισμένες για χρόνια. Οι άνθρωποι κουράστηκαν να εξαπατώνται και να εξαναγκάζονται να φάνε κουτόχορτο ή hamburger, δυσκολοχώνευτο κι αυτό, όπως και μια σειρά ατασθαλιών που απλά σκεπάζονται κάτω από το χαλί, φέρνοντας στην επιφάνεια ένα νέο σκάνδαλο για να ξεχαστούν τα προηγούμενα. Άλλοτε είχαμε ήρωες και ινδάλματα, μα η εγχώριά μας αντιστοιχία για τον «άνθρωπο με το γαρύφαλλο» είναι «ο άνθρωπος με το τριαντάφυλλο» και τους τρεις αδιάφθορους κουμπάρους του. Χαρά στην τύχη τού γαμπρού!

Μόνο η πρωινή δροσιά του κήπου, το ψωμί στο τραπέζι και ο καφές μάς δίνουν παρηγοριά κι ένα καταφύγιο από την κόλαση του Ιούλη. Στους δρόμους εκνευρισμένοι οδηγοί μιλούν στα κινητά τους ή στέλνουν μηνύματα οδηγώντας και καταλήγοντας να τουμπάρουν στο προπορευόμενο όχημα, ακινητοποιώντας την κυκλοφορία μέχρι να φτάσει η ασφάλεια. Νιώθουμε μεγάλη ανασφάλεια εκεί έξω, ας μείνουμε στη σιγουριά της αυλής μας, με το αγιόκλημα και τα νυχτολούλουδα με τα οποία ζούμε εν ειρήνη.

Κλείνω με ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο του Hermann Hesse. «Όταν ακούω τα δέντρα να θροΐζουν στον βραδινό αέρα, μια λαχτάρα για περιπλάνηση μου ραγίζει την καρδιά… Δεν είναι η επιθυμία να το βάλει κανείς στα πόδια μπροστά στον πόνο, όπως φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Είναι η λαχτάρα για πατρίδα, η λαχτάρα να ξαναφέρουμε στη μνήμη μας τη μητέρα, η λαχτάρα για καινούριες παραβολές της ζωής… Κάθε δρόμος οδηγεί στο σπίτι, κάθε βήμα είναι γέννηση, κάθε βήμα είναι θάνατος… Τα δέντρα σκέφτονται πολύ, αναλυτικά και ήρεμα… Είναι σοφότερα από μας, αλλά εμείς δεν τα ακούμε. Αν όμως μάθουμε να αφουγκραζόμαστε τα δέντρα, τότε η συντομία, η ταχύτητα και η παιδιάστικη βιασύνη των σκέψεών μας αποκτούν μιαν ευχαρίστηση που όμοια της δεν υπάρχει.

Όποιος μάθει να ακούει τα δέντρα, δεν λαχταρά παρά να είναι αυτό που είναι. Αυτό θα πει πατρίδα! Αυτό θα πει ευτυχία…».

dena.toumazi@gmail.com