Η βόρεια Ευρώπη καίγεται κάτω από έναν ανελέητο και πρωτόγνωρο καύσωνα λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, φαινόμενο που οι μεγάλες δυνάμεις εξακολουθούν να αγνοούν αφού προτεραιότητά τους παραμένει η συσσώρευση πλούτου και οι πόλεμοι. Ως εκ παραδόξου, το καλοκαιράκι στην Ελλάδα και την Κύπρο παραμένει απολαυστικό και δροσερό, τουλάχιστον μέχρι και τις 30 Ιουνίου, που γράφεται αυτό το αλλιώτικο κείμενο, μια ωδή στη μουσική ως την τέχνη που ενώνει λαούς και πολιτισμούς, απελευθερώνοντας και λυτρώνοντας τον άνθρωπο.
Ο καθένας έχει τα δικά του μουσικά γούστα, ακούσματα και βιώματα. Καμιά μουσική δεν έχει λάθος, δεν είναι άσχημη, έστω κι αν δεν συνάδει με τις δικές μας προτιμήσεις. Από τη στιγμή που ενέπνευσε τον συνθέτη, τον στιχουργό, τον τραγουδιστή και τους συγκεκριμένους ακροατές, δεν μπορεί παρά να ακούγεται μεγαλειώδης στα δικά τους αυτιά. Οι φαν της κλασσικής μουσικής ή ας πούμε των Nick Cave and the Bad Seeds, αυτής της γοτθικής ροκ μπάντας, έχουν ένα εντελώς διαφορετικό μουσικό κοινό από αυτό της Άννας Βίσση και παρόλο που εμείς ανήκουμε στους πρώτους, δεν αμφισβητούμε με τίποτα το μεγαλείο της Αννούλας.
Οι πάλαι ποτέ θαυμαστές των Nick Cave and the Bad Seeds βρεθήκαμε σ’ ένα από τα μεγαλύτερα μουσικά φεστιβάλ της Ελλάδας, το Release Athens, που γίνεται εδώ και μια δεκαετία στον απόλυτο συναυλιακό προορισμό της Αθήνας, στην Πλατεία Νερού, στο Φάληρο. Με θέα το απέραντο γαλάζιο, το ηλιοβασίλεμα και τη θαλασσινή αύρα να φτιάχνουν ήδη την τέλεια ατμόσφαιρα, ο Nick Cave «κολύμπησε» με το μαύρο ατσαλάκωτο του κοστούμι, στην Πλατεία Νερού, σε μια ανθρώπινη θάλασσα, περπατώντας πάνω στα χέρια των οπαδών του. Το διαπεραστικό του βλέμμα και η φωνή περιείχαν ταυτόχρονα την τρυφερότητα και την απειλή.
Τραγούδησε μεταξύ άλλων για την απώλεια και την απουσία των δύο παιδιών του, “Everybody ’s losing someone” αλλά μέσα από το σκοτάδι του πένθους που βίωσε διαφαίνονται πλέον χαραμάδες φωτός και το δικαίωμα της αναζήτησης της χαράς και της ελπίδας. Με κάθε τραγούδι ανοίγει ένα διάλογο με το κοινό, επικοινωνώντας μαζί του και απελευθερώνοντάς το, ενώ μαζί λυτρώνεται κι ο ίδιος, πάντα στο πλευρό του Warren Ellis, του alter ego του, ο οποίος άναψε φωτιά με το βιολί και τους αυτοσχεδιασμούς του. Η χορωδία με τις gospel τραγουδίστριες προσέδιδαν στα τραγούδια μια λειτουργική διάσταση, απογειώνοντας τη μουσική του σε κάτι εκστατικό.
Πέντε μέρες μετά τη ροκ συναυλία βρεθήκαμε έξω από το Ηρώδειο να αναζητούμε εισιτήρια στην προ πολλού sold out «Oγδόη Συμφωνία» του Gustav Mahler, γνωστή και ως «Συμφωνία των Χιλίων». Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ανέβαζε ένα από τα πιο επιβλητικά έργα της κλασικής μουσικής, λόγω των τεράστιων μουσικών και χορωδιακών δυνάμεων που αυτό απαιτεί. Η «Ογδόη Συμφωνία» είναι μια αναζήτηση του φωτός μέσα από το σκοτάδι, μια αναζήτηση της υπέρβασης και της λύτρωσης στην οποία καταλήγει εκστατικά.
Η παρουσία του Θείου επικρατούσε και στις δύο συναυλίες, ενώ στην περίπτωση του Cave το βίαιο γοτθικό ροκ έχει μετατοπιστεί στην αναζήτηση της πνευματικής υπέρβασης, με τους στίχους γεμάτους βιβλικές εικόνες από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Στη συναυλία του Mahler η χορωδία μπαίνει σχεδόν ψιθυριστά (pianississimo), δημιουργώντας μια απόκοσμη, αιθέρια και άκρως κατάνυκτική ατμόσφαιρα. Έπειτα η μουσική αρχίζει να χτίζεται σταδιακά σε έναν τεράστιο ηχητικό όγκο. Στην τελική ευθεία ενώνονται οι διπλές μικτές χορωδίες, η παιδική χορωδία, οι σολίστ και ολόκληρη η γιγαντιαία ορχήστρα.
Η συναυλία κλείνει με το Chorus Mysticus, χτίζοντας τη μουσική από έναν ανεπαίσθητο ψίθυρο σε μια συγκλονιστική, θριαμβευτική έκρηξη χάλκινων πνευστών, εκκλησιαστικού οργάνου και φωνών, έναν από τους πιο μεγαλειώδεις, εκστατικούς και ισχυρούς επιλόγους στην ιστορία της κλασικής μουσικής. Το έργο ολοκληρώνεται μέσα από τη σταδιακή κορύφωση του δεύτερου μέρους, το οποίο βασίζεται στην τελική σκηνή του Faust του Goethe, εστιάζοντας στη θεία χάρη και την πνευματική ανάταση.
Η ανάκληση της διάσημη φράσης για το «Αιώνιο Θηλυκό» αντιπροσωπεύει την αγνή, ανιδιοτελή αγάπη, τη συμπόνια και τη θηλυκή αρχή ενσαρκωμένη από την Παναγία. Αυτή η ανώτερη δύναμη δεν τιμωρεί, αλλά μαγνητίζει και τραβά την ανθρωπότητα προς τα πάνω, προς τη θεϊκή φώτιση.
Οι στίχοι μιλούν για την παροδικότητα του κόσμου, πως το γήινο και το φθαρτό είναι απλώς ένα σύμβολο, μια αντανάκλαση μιας ανώτερης, πνευματικής πραγματικότητας. Όσα στα εγκόσμια φαίνονται αδύνατα ή ανεπαρκή, στον ουρανό εκπληρώνονται και γίνονται πραγματικότητα. Η ψυχή του Faust σώζεται από την κόλαση. Όχι μόνο επειδή «Όποιος αγωνίζεται, μπορεί να λυτρωθεί» αλλά κυρίως μέσω της Θείας Χάριτος.
«Η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα, σαν ταξιδάκι αναψυχής μ’ ένα κρυμμένο τραύμα» για να κλείσουμε με τις δικές μας Άλκηστη Πρωτοψάλτη και Λίνα Νικολακοπούλου. Καλό δροσερό καλοκαίρι. Ας ψάξουμε «Μια παραλία ερημική και ν’ απλώνουμε εκεί της ζωής μας το βήμα…». Καλό καλοκαίρι!
dena.toumazi@gmail.com
