Το τέλος μιας εποχής

Δε θα έλεγα της αθωότητας, τολμώ όμως να γράψω το τέλος μιας αμφισβήτησης του ποιοι, πού και πώς είμαστε και πού στο καλό πάμε.

Το τέλος μιας εποχής ανεπανάληπτης – γιατί είχε ουσία και νεύρο – δεν ήταν χλιαρή ούτε νερόβραστη, όπως η σημερινή που καταλιέται στο ξεπούλημα και στην «ψευδοανάπτυξη» για χάριν τρίτων και ελέω παχυλών ενοικίων, ενώ τα γραφεία του Νεοπτόλεμου Μιχαηλίδη καταρρέουν στην Περικλέους και η πόλη σαπίζει πίσω από φανταχτερές εξωτερικές επιφάνειες και επιμένει για λόγους ανεξήγητους να διαταράσσει – στο όνομα της ανάπλασης – ακόμα και τα ελάχιστα εναπομείναντα τεμάχια ηρεμίας και μνήμης, βλέπε τον Δημοτικό κήπο της νιότης μας!

Στην αποικιοκρατία παρόμοιες πράξεις έφεραν έναν πομπώδη τίτλο για τους ιθαγενείς, λεγόταν «embetterment».

Τον καιρό της νιότης του Φτωχόπουλου, και ημών, υπήρχε ένας διάχυτος και πηγαίος αναβρασμός για τα πέριξ, ένας ταυτόχρονος ενθουσιασμός και μια χαρμολύπη για την πόλη και τους ανθρώπους της, κυρίως όμως για εκείνο το άλλο το ωραιότερο μισό. Υπήρχε τότε κάτι που σήμερα έχει εκλείψει παντελώς.

Η έγνοια και η συνείδηση ευθύνης από ανθρώπους που έχουν ακόμη αίμα που ρέει στις φλέβες τους και δεν σιωπούν, ούτε υποτάσσονται, ούτε έρπουν.

Ο Βάσος Φτωχόπουλος ήταν ένας από αυτούς. Δε μασούσε ούτε δάφνη, ούτε τα λόγια του. Πίστευε σε ένα Θεό και μια Ένωση, αυτά πρέσβευε, αυτά πίστευε, αυτά προσκυνούσε και όποιος δεν καταλαβαίνει δεν ξέρει που πατά και που πηγαίνει, θα έλεγε ο φίλος του ο Διονύσης.

Το αν αυτό ήταν αρεστό ή απορριπτέο ουδόλως τον ενδιέφερε, αυτός συνέχισε απτόητος και ειλικρινής στηριζόμενος στα δικά του πιστεύω. Άνοιξε το Ενωτικόν Οινοπνευματικόν Αιγαίον, κυκλοφόρησε την εφημερίδα Ένωση, ήταν ο αρχισυντάκτης του Παραθύρου του Πολίτη, έβγαλε τις εκδόσεις Αιγαίον!

Ο Φτωχόπουλος δεν περνούσε απαρατήρητος, είχε μια ικανότητα να γοητεύει, να προκαλεί και να θυμώνει τους πέριξ! Στην είσοδο του Αιγαίου η ελληνική σημαία καλωσόριζε τους πάντες, δεξιούς, αριστερούς, κεντρώους, πεινασμένους για εξουσία και φαγητό, καλή μουσική, κουβέντες, τρικούβερτους καυγάδες, συζητήσεις ατέρμονες, ο Πασιαρδής ήταν ο τελευταίος που έφευγε και έκλεινε την πόρτα πίσω του.   

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να ταυτίστηκε περισσότερο με τούτη τη χαμένη σήμερα, τότε αυθεντική και ερωτιάρα εντός των τειχών πόλη, παρόλο που η Γιαλού του, η Γιαλούσα του ήταν ο πόθος του ο μεγάλος.

Αυτός ο πρόσφυγας ερωτεύτηκε την πόλη, αυτή σιγά-σιγά τον υιοθέτησε, δεν τον ημέρεψε, παρέμεινε αυτός που ήταν ένας αμετανόητος Γιαλουσίτης με νάμι! Σε όποιον αρέσει, για τους άλλους δε θα μπορέσει, όπως λέει το άσμα.

Έλεγε τα πράγματα με το όνομά τους, η εφημερίδα του η «Ένωση», η φυλλάδα του όπως την αποκαλούσαν οι λογής – λογής εχθροί του ήταν χώρος ελεύθερης έκφρασης φτάνει να συμφωνούσες μαζί του! Ανάγιωσε γενιές ο Φτωχόπουλος με τις ιστορίες και το βιβλιοπωλείο, όχι μόνο του Ταχτακαλά που άρχισε να παίρνει τα πάνω του με την Πύλη, το Θέατρο ΕΝΑ, το Εργαστήρι που έγινε Μελίνα Μερκούρη.

Η πόλη φώτιζε ψυχές τα βράδια. Μαζί με την πόλη ο Βάσος φώτιζε τους θαμώνες του, αγαπούσε τα παιδιά, οι ιστορίες με τα λιονταρούθκια της Έκτορος ανάγιωσαν και τα δικά μου παιδιά.

Μάζεψε γύρω του ρομαντικούς και αγνούς Κυπραίους, που είχαν ανάγκη επιβεβαίωσης για τους ανεκπλήρωτους πόθους τους, στέγασε άστεγους λογοτέχνες και καλλιτέχνες, αιθεροβάμονες και wannabe πολιτικούς και έγραψε στα παλαιότερα των υποδημάτων του τη σοβαροφάνεια της κοινωνίας και τις εκάστοτε εξουσίες, ενώ αυτοί όλοι σπρώχνονταν στην ουρά για να κάνουν την είσοδό τους στο Αιγαίο.

Γιατί το Αιγαίο τότε δεν ήταν ένα ακριβό και μοδάτο φαγάδικο για καλοντυμένους επιχειρηματίες και αναπτυξιομανείς. Ήταν ένας χώρος συνάθροισης, προκλητικός, συναρπαστικός και πληθωρικός, πηγαίος και σε μόνιμη εγρήγορση, αντανάκλασή του. Υποδεχόταν τους θαμώνες έτοιμος και ετοιμόλογος, καυστικός στις ατάκες του και συνάμα απολαυστικός!

Μάζευε στο Αιγαίο τους πάντες ενωτικούς, τουρκολάγνους και τουρκοπατημένους, προδότες και επαναπροσεγγιστές, απροσάρμοστους και προσαρμοσμένους, περιθωριακούς, νικητές και ηττημένους! Η αυλή του ήταν μια βιβλιοθήκη ανθρώπων μιας εποχής που τελείωσε.

Ο Φτωχόπουλος για όλους που τον έζησαν ακόμη στο υπόγειο Αιγαίο, με τις ελιές πάνω στις φουκούδες, παρέα με τον Αρκόσαββα, τον Λάζαρο, τον Πίγγουρα, την μονίμως ρεμπέτισσα Ελένη της Άλωνας, τον Μάικ τον γιατρό, τον Πρόδρομο, τον Ζουράρι, τον Σαββόπουλο με την Άσπα, τον Γιανναρά με την Τατιάνα, μαζί με το άνοιγμα της Πύλης, τον Λέλλο, τον Ταχτακαλά, την κυρία Μαρία και την κυρία Αναστασία, όλοι εξέπεμπαν μιαν αγάπη και μιαν έγνοια μοναδική για τον τόπο μας.

Ο Φτωχόπουλος ήταν, και θα είναι, μια σπάνια και βαθιά φωνή πατρίδας, αυθεντική και ανεπανάληπτη. Με τα όλα του, τα υπέροχα, τα στραβά και τα ανάποδα, τις διαφωνίες, με όλο το βρισίδι που άπλωνε απλόχερα σε όλους που απεμπόλησαν την Ένωση και τη Γιαλούσα.

Μια ηχώ υπενθύμισης αγάπης και ευθύνης θα είναι πάντα για τούτο τον τόπο που έχει χάσει τη λαλιά και τον χαρακτήρα του, που είναι μονίμως FOR SALE, που φοβάται τον ίσκιο του, που δε θέλει, ούτε αγαπά τίποτα άλλο παρά μόνο την πρόσκαιρη και άτιμη ευδαιμονία του.

Στο καλό Βάσο Φτωχόπουλε, η Έκτορος, ο Ταχτακαλάς, εμείς όλοι οι φίλοι σου και η αληθινή πόλη θα σε αποθυμήσει.

Φωτογραφία: Ευχαριστώ Πασχάλη Νικολαΐδη

Ελεύθερα, 13.09.2026