Είναι πολύ σημαντικό για ένα κράτος να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες του σε θέματα ανθρώπινου δυναμικού μέσω μιας στρατηγικής που εφαρμόζεται και αποδεδειγμένα παράγει επαγγελματίες, oι οποίοι μπορούν να απορροφηθούν άμεσα από την αγορά εργασίας. Είναι, περαιτέρω, ευχής έργο οι ανάγκες να καλύπτονται από ημεδαπό προσωπικό, αφού τα οφέλη που προκύπτουν είναι πολλά και εμφανή.
Εξαντλώντας όλα τα περιθώρια για πλήρωση των θέσεων απασχόλησης με Κύπριους ή κοινοτικούς, οι επιχειρήσεις για να διασφαλίσουν την εύρυθμη λειτουργία τους δεν έχουν άλλη επιλογή από το να στραφούν στην αναζήτηση προσωπικού από τρίτες χώρες. Οι αλλοδαποί από τρίτες χώρες έχουν διαχρονικά καλύψει ανάγκες και προσφέρουν στην οικονομία και θα πρέπει να παραμείνει η ευχέρεια κάλυψης των αναγκών με αλλοδαπούς εργαζόμενους εκεί και όπου αποδεδειγμένα υπάρχουν.
Σύμφωνα με μελέτες που έγιναν σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι οποίες είχαν στόχο τον εντοπισμό των παραγόντων που οδηγούν σε ελλείψεις στην απασχόληση, τα συμπεράσματα καταδεικνύουν ότι έχει ξεκινήσει μια σταδιακή μείωση του ενεργού πληθυσμού, υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό αδρανών ανθρώπων σε ολόκληρη την ΕΕ και ότι έχει περιοριστεί σε σημαντικό βαθμό η κινητικότητα των εργαζομένων εντός της κοινότητας.
Η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ) έχει υποβάλει κατά καιρούς τις πιο κάτω εισηγήσεις, που αφορούν ενέργειες τόσο για τη βραχυπρόθεσμη λύση του προβλήματος και κάλυψη των υφιστάμενων αναγκών, όσο και λύσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, έτσι ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο της έλλειψης προσωπικού.
Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα θα πρέπει να επισπευσθούν οι διαδικασίες αδειοδότησης αλλοδαπών τρίτων χωρών και να διευρυνθούν παράλληλα τα επαγγέλματα και οι ειδικότητες στις οποίες επιτρέπεται να απασχολούνται οι αιτητές ασύλου και οι φοιτητές τρίτων χωρών. Με δεδομένο ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, θα πρέπει να δοθεί περαιτέρω υποστήριξη για την αποτελεσματική ένταξη των Ουκρανών προσφύγων στην αγορά εργασίας και να δοθεί περισσότερη έμφαση στη γλωσσική τους κατάρτιση.
Θα πρέπει, παράλληλα, το συνταίριασμα των αναγκών των επιχειρήσεων με τα δεδομένα της αγοράς εργασίας να γίνεται πιο αποτελεσματικά. Είναι επίσης σημαντικό να θεσπιστούν προγράμματα επανακατάρτισης των εγγεγραμμένων ανέργων σε δεξιότητες στη βάση των αναγκών των επιχειρήσεων και να διεξαχθεί μελέτη με σκοπό να εντοπιστούν οι λόγοι που προκαλούν το φαινόμενο της μακροχρόνιας ανεργίας, τα αποτελέσματα της οποίας θα πρέπει να αξιολογηθούν για να ληφθούν κατάλληλα μέτρα.
Πρακτικές που έφεραν με την εισαγωγή τους αποτελέσματα ως προς τη μείωση της ανεργίας και τη στήριξη της απασχόλησης όπως τα σχέδια επιδότησης της απασχόλησης που έχουν κατά καιρούς υλοποιήσει το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΑΝΑΔ), θα πρέπει να συνεχιστούν/επαναπροκηρυχθούν.
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, θα πρέπει να γίνει επικαιροποίηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, έτσι ώστε να συνάδουν με τις σημερινές πραγματικότητες αλλά και με τις προβλέψεις για το πώς θα εξελιχθεί η αγορά εργασίας το επόμενο διάστημα. Παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθούν τα Μεταλυκιακά Ινστιτούτα Εκπαίδευσης και Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΜΙΕΕΚ).
Είναι πολύ σημαντικό να επιτευχθεί βελτίωση του επαγγελματικού προσανατολισμού που παρέχεται σε μαθητές, άνεργους και άλλα πρόσωπα, έτσι ώστε περισσότερα άτομα να επιλέγουν την εκπαίδευση που οδηγεί σε ευκαιρίες απασχόλησης. Κατά συνέπεια θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι γνώσεις των Συμβούλων Επαγγελματικού Προσανατολισμού, μέσω εκπαίδευσής τους για τα πλεονεκτήματα και τις προοπτικές που προσφέρει ο κάθε κλάδος οικονομικής δραστηριότητας. Επιπλέον, θα πρέπει να βελτιωθεί η ελκυστικότητα ορισμένων τομέων και επαγγελμάτων μέσω της πραγματοποίησης επιτόπιων επισκέψεων σε επιχειρήσεις μαθητών και ανέργων, ενώ θα πρέπει να διενεργηθεί ενημερωτική εκστρατεία για προβολή των πλεονεκτημάτων και των προοπτικών απασχόλησης των νέων στα επαγγέλματα στα οποία υπάρχουν ελλείψεις και ειδικότερα σε τεχνικά επαγγέλματα της βιομηχανίας.
Καλές πρακτικές που έχουν εφαρμοστεί σε άλλες χώρες-μέλη και είχαν επιτυχία θα πρέπει εκεί που είναι εφικτό να εφαρμοστούν και στην χώρα μας. Στη Γαλλία, τον Σεπτέμβριο του 2021 η Κυβέρνηση υιοθέτησε Σχέδιο για τη μείωση των δυσκολιών πρόσληψης, με έμφαση στην κατάρτιση στην εργασία. Το πρόγραμμα στοχεύει στην ενίσχυση της ανάπτυξης δεξιοτήτων των εργαζομένων και στην απλοποίηση της διαδικασίας επικύρωσης της εργασιακής εμπειρίας. Η Γερμανία έχει συνάψει διμερείς συμφωνίες με τρίτες χώρες για να διευκολύνει την επιτυχή τοποθέτηση αλλοδαπών εργαζομένων στην αγορά εργασίας της χώρας, ενώ η Τσεχία προχώρησε στη σύσταση επιτροπής για να αξιολογήσει την κατάσταση και να συντονίσει διάφορες δραστηριότητες.
Τέλος, η επιχειρούμενη προώθηση του εκσυγχρονισμού του πλαισίου απασχόλησης αλλοδαπών από τρίτες χώρες, δεδομένου ότι η υφιστάμενη Στρατηγική Απασχόλησης Ξένου Εργατικού Δυναμικού υιοθετήθηκε το 2007, ενώ τα κριτήρια παραχώρησης αδειών απασχόλησης αλλοδαπών είναι σε ισχύ από το 1992, πολύ προτού η χώρα μας καταστεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να ολοκληρωθεί τάχιστα.
Είναι πολύ σημαντικό στους τομείς που προκύπτουν ανάγκες να μην δημιουργείται πρόβλημα και να αποτελεί τροχοπέδη το γεγονός ότι δεν μπορεί να εξευρεθεί ανθρώπινο δυναμικό. Η άμεση κάλυψη των σημερινών αναγκών, σε συνδυασμό με έναν ολοκληρωμένο μακροπρόθεσμο προγραμματισμό, θα διασφαλίσουν ότι το πρόβλημα της έγκαιρης και σωστής στελέχωσης των επιχειρήσεων θα αντιμετωπιστεί με επιτυχία.
* Λειτουργός, Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων και Κοινωνικής Πολιτικής, ΟΕΒ
