Την απάντηση τη δίνουν τα απανωτά χακαρίσματα των τελευταίων ημερών, μεγάλων, μάλιστα, οργανισμών όπως το Πανεπιστήμιο και το Κτηματολόγιο, αλλά και οι ηλεκτρονικές απάτες. Υπηρεσίες δεν μπορούν για μέρες να λειτουργήσουν επαρκώς λόγω κακόβουλης παρέμβασης στο ηλεκτρονικό σύστημα, ενώ το taxisnet πριν το εμπεδώσουμε (δεν ήταν και εύκολο) μεταλλάσσεται σε tax for all κι αρχίζουμε ταχύρρυθμα μαθήματα για να είμαστε σε θέση να συμπληρώσουμε τη φορολογική μας δήλωση. Όσο για το αν ο φόρος θα τσιμπά όλους, όπως υπονοεί ο τίτλος του νέου συστήματος (tax for all), μάλλον σηκώνει συζήτηση αλλά ας μην προτρέχουμε.
Κι ενώ οι κρατικές υπηρεσίες παλεύουν να βρουν τον τρόπο ηλεκτρονικής λειτουργίας, οι πολίτες οφείλουμε να είμαστε σαΐνια, ανεξάρτητα από ηλικία, μόρφωση, ταλέντο ή ικανότητα. Κι αν δεν είμαστε, αν δεν τα καταφέρνουμε –για παράδειγμα– να πληρώνουμε τους διάφορους λογαριασμούς μας ηλεκτρονικά, θα τιμωρούμαστε καταβάλλοντας το ανάλογο αντίτιμο στις τράπεζες για να κάνουν αυτές τη δουλειά. Άσχετο αν θα ωφεληθούν από την εν λόγω πράξη.
Θα πρέπει, στα 85 ή στα 90, να μπορείς να κάνεις απόσυρση χρημάτων από ΑΤΜ, κατάθεση επιταγής και ότι άλλη τραπεζική διεκπεραίωση αφού οι τετ-α-τετ επαφές δεν είναι επιθυμητές. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να θυμάσαι, ή να έχεις κάπου καταχωρημένους, ένα σωρό κωδικούς. Ακόμα και για να μαθαίνεις την κατανάλωση του νερού που κάνεις, θα πρέπει να έχεις ηλεκτρονικό υπολογιστή, τάπλετ ή κινητό. Ενδεχομένως να μοιάζει αδιανόητο να μην έχεις έστω κινητό, αλλά μάλλον στην εξίσωση δεν λαμβάνουμε υπόψιν ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που γεννήθηκαν σε εποχές που δεν υπήρχε καν τηλεόραση ή ίσως και ηλεκτρισμός και τρεχούμενο νερό στο σπίτι. Οπόταν, όσο κι αν θες να είσαι ανεξάρτητος, να μην εξαρτάσαι από τα παιδιά σου ή τα εγγόνια ή οποιονδήποτε άλλο, δύσκολο να μπορείς. Όταν λες πλέον για κάποιον ηλικιωμένο πως αυτοεξυπηρετείται, δεν είναι μόνο να μπορεί να πλένεται και να κάνει ένα πιάτο φαΐ, αλλά και να μπορεί να εισπράττει τη σύνταξη του η οποία εμβάζεται απευθείας σε κάποιο λογαριασμό. Να μπορεί να πληρώνει τους λογαριασμούς του, να έχει πρόσβαση στον προσωπικό του φάκελο υγείας κι ένα σωρό αλλά ζητήματα που σε αποξενώνουν από τον σύγχρονο τρόπο ζωής.
Αλλά και οι κάπως νεότεροι, έχουν φτάσει πια στο σημείο να μην μπορούν να παραγγείλουν μία πίτα σουβλάκια, αφού οι παραγγελίες μόνο μέσω πλατφόρμας μπορούν να γίνουν, για τις οποίες πρέπει να κατεβάσεις application και λοιπά και λοιπά. Να μην μπορείς να κλείσεις αεροπορικό εισιτήριο για ταξίδι ή ακόμα και εισιτήριο για θέατρο ή συναυλία αν δεν παίζεις στα δάκτυλα την τεχνολογία.
