Στις 16 Ιουνίου 2022, στη σύνοδο του Συμβουλίου, οι υπουργοί Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων εξέδωσαν σύσταση για την υποστήριξη των αναγκών κατάρτισης των ατόμων, με στόχο την αύξηση του αριθμού των συμμετεχόντων στην εκπαίδευση και κατάρτιση ετησίως. Το Σύμβούλιο συνιστά στα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχομένο δημιουργίας ατομικών λογαριασμών μάθησης, σε εθνικό επίπεδο, ούτως ώστε να δοθεί η δυνατότητα σε άτομα να συμμετάσχουν σε κατάρτιση αξιοποιήσιμη στην αγορά εργασίας και να διευκολύνουν την πρόσβαση ή την παραμονή τους στην απασχόληση.
Οι ατομικοί λογαριασμοί μάθησης πρόκειται να παρέχουν στα άτομα που βρίσκονται σε ηλικία εργασίας έναν προϋπολογισμό για κατάρτιση, με σκοπό τη βελτίωση των δεξιοτήτων και της απασχολησιμότητάς τους καθ΄όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Ουσιαστικά, ο ατομικός λογαριασμός μάθησης αποτελεί μέθοδο παροχής ατομικών δικαιωμάτων κατάρτισης. Μέσω του ατομικού λογαριασμού μάθησης προσφέρεται στα άτομα η δυνατότητα να συσσωρεύουν και να διατηρούν τα δικαιώματά τους με την πάροδο του χρόνου για οποιαδήποτε επιλέξιμη ευκαιρία κατάρτισης, καθοδήγησης ή επικύρωσης σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες. Επίσης, ο λογαριασμός μάθησης παρέχει στο άτομο την πλήρη κυριότητα των δικαιωμάτων κατάρτισης του, ανεξάρτητα από την πηγή χρηματοδότησης.
Η επαρκής χρηματοδότηση αποτελεί ένα εκ των βασικών χαρακτηριστικών των επιτυχημένων συστημάτων ατομικών λογαριασμών μάθησης, η οποία μπορεί να στηριχθεί από ενωσιακά ταμεία, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, καθώς και ο μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Η επιτυχής εφαρμογή των ατομικών λογαριασμών μάθησης, όπως αναφέρεται στη σύσταση, θα πρέπει να στηρίζεται από το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο αναμένεται να περιλαμβάνει ποικίλες δράσεις για τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας υπηρεσιών επαγγελματικού προσανατολισμού και επικύρωσης. Παράλληλα, θα πρέπει δημιουργηθεί επικαιροποιημένο δημόσιο μητρώο κατάρτισης και να αναπτυχθεί εθνική ψηφιακή πύλη για την πρόσβαση στον λογαριασμό μάθησης.
Η σύσταση για τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης αποτελούν μοχλό ώθησης των κρατών μελών στο να επιτευχθούν οι φιλόδοξοι στόχοι που έχουν τεθεί, όπου μέχρι το 2030 το 60% όλων των ενηλίκων αναμένεται να συμμετέχουν σε κατάρτιση κάθε χρόνο. Σύμφωνα με τη σχετική σύσταση, η μάθηση ενηλίκων στην Ε.Ε. έχει παραμείνει στάσιμη κατά την τελευταία δεκαετία και η ένταξη των ατομικών λογαριασμών μάθησης αναμένεται να αποτελέσει ώθηση προς την επίτευξη των στόχων που έχουν τέθει. Η EUROSTAT έχει καταγράψει για το 2021 τον μέσο όρο ενηλίκων στην Ε.Ε. ηλικίας 25-64 που βρίσκονται στην εκπαίδευση και κατάρτιση να ανέρχεται μόλις στο 10.4% (αποτελέσματα Μαΐου 2022), ενώ ο δείκτης αναμένεται να καταγραφεί ξανά τον Μάιο 2023, με πρόβλεψη για ανοδική τάση.
Στη χώρα μας, οι ατομικοί λογαριασμοί μάθησης αναμένεται ότι θα συσχετιστούν με τις υφιστάμενες πρωτοβουλίες μάθησης. Η ένταξή τους στον τομέα της κατάρτισης θα πρέπει να συνδυαστεί με την εδώ και χρόνια αναμενόμενη λειτουργία της Εθνικής Αρχής Προσόντων, για να προωθήσει την αναγνώριση και την πιστοποίηση της μη-τυπικής και άτυπης μάθησης. Προς τούτο, αναμένεται επίσης κοινωνικός διάλογος για τις ρυθμίσεις που θα δίνουν τη δυνατότητα στους εργαζόμενους να συμμετέχουν στην κατάρτιση κατά τη διάρκεια των ωρών εργασίας, χρησιμοποιώντας τους ατομικούς τους λογαριασμούς μάθησης. Σε παράλληλο πλαίσιο, αναμένεται διαβούλευση και για την ένταξη του πλαισίου για τα μικροδιαπιστευτήρια.
Το μεγαλεπήβολο έργο διαμόρφωσης των πιο πάνω υποδομών απαιτεί «αποφασιστική δράση», ούτως ώστε να ενισχυθεί η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα της χώρας μας και κατ’ επέκταση της Ε.Ε. με πρακτικά λειτουργικό τρόπο και να στηριχθεί η ανάκαμψη από την πανδημία, εξασφαλίζοντας την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Η ΟΕΒ δηλώνει έτοιμη να συμβάλει στις διαβουλεύσεις που θα διαμορφώσουν το ρυθμιστικό πλαίσιο της αναγνώρισης και επικύρωσης όλων των μορφών μάθησης, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία της, ούτως ώστε να επιτευχθούν οι απαραίτητες ισορροπίες και οφέλη για τους εργοδότες και τους εργοδοτούμενους.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Κάποιοι θα εφαρμόσουν, κάποιοι όχι
Κατά τη συνεδρία της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Επαγγελματική Κατάρτιση, η οποία πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Ιούνιο στις Βρυξέλλες, στις διεργασίες της οποίας συμμετείχε η Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ), η Γαλλική Προεδρία ανέφερε ότι ορισμένες χώρες έχουν ήδη επιβεβαιώσει την πρόθεση εφαρμογής των ατομικών λογαριασμών μάθησης, μια εκ των οποίων είναι και η Κύπρος. Αντίστοιχα, αρκετά κράτη μέλη επιβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει άμεση πρόθεση εφαρμογής της σύστασης, καθώς το όφελος από την εφαρμογή των ατομικών λογαριασμών μάθησης καλύπτεται ήδη από τις υφιστάμενες δομές κατάρτισης σε εθνικό επίπεδο.
* Προϊστάμενη Υπηρεσίας Μελετών και Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων της ΟΕΒ
