Την Τρίτη, 17 Μαΐου 2022, ακριβώς ένα χρόνο μετά τη μεγάλη απεργία των εκπαιδευτικών στα Απογευματινά και Βραδινά Προγράμματα του ΥΠΠΑΝ, ανακοινώθηκε η νέα και πολυαναμενόμενη προκήρυξη διαγωνισμού του υπουργείου για πρόσληψη προσοντούχων εκπαιδευτικών στο πρόγραμμα ΜΟΥΣΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. Ο φετινός διαγωνισμός ανακοινώθηκε ξανά με τη μορφή της αγοράς υπηρεσιών και ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη διάλογος στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας μεταξύ των αρμοδίων τμημάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και των συντεχνιών ΣΕΚ και ΠΕΟ, που εκπροσωπούν τους εργαζόμενους, σχετικά με την επαναφορά της μισθωτής εργασίας στα εν λόγω προγράμματα. Ως αποτέλεσμα του εν εξελίξει διαλόγου, στην προγραμματισμένη προκήρυξη του διαγωνισμού για τα Μουσικά Σχολεία προστέθηκε η παράγραφος 4.1.2. με τη σημείωση ότι, «[…] το καθεστώτος εργοδότησης δύναται να διαφοροποιηθεί αν και εφόσον προκύψει συμφωνία μεταξύ των αρμοδίων τμημάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και των συντεχνιών που αντιπροσωπεύουν τους αναδόχους». Οι συντεχνίες, από την πλευρά τους, εκλαμβάνουν τη συμπερίληψη της πρόνοιας αυτής ως θετική εξέλιξη προς την κατεύθυνση της οριστικής επίλυσης του ζητήματος, με άμεση ισχύ, και αναμένει καθορισμό συνάντησης από το ΥΠΠΑΝ για συνέχιση της διαβούλευσης εντός των ημερών. Παράλληλα, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας αναμένει τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων μέχρι την Τρίτη, 7 Ιουνίου 2022, ημερομηνία συνέχισης της συζήτησης ενώπιον της.  

Η αναλυτική περιγραφή του αντικειμένου της συμβάσης στα Μ.Σ. αναφέρει ότι, «[…] Ο θεσμός, αφενός δίνει τη δυνατότητα σε χαρισματικούς και ταλαντούχους μαθητές που επιθυμούν να ακολουθήσουν την επαγγελματική κατεύθυνση της Μουσικής να προετοιμαστούν κατάλληλα χωρίς να υστερούν σε γενική παιδεία και, αφετέρου, προσφέρει γνώσεις και εμπειρίες στους νέους μέσα από την καλλιέργεια της μουσικής τους παιδείας. Τα Μ.Σ. έχουν σχεδιαστεί μέσα στο πλαίσιο του υφιστάμενου εκπαιδευτικού συστήματος με τη μορφή του Εξατάξιου Ολοήμερου Σχολείου. […] Τα μαθήματα της πρωινής ζώνης διδάσκονται αποκλειστικά από το μόνιμο προσωπικό που διορίζει το ΥΠΠΑΝ. […]».

Συνεπώς, τα σύνολα της χορωδίας και της παραδοσιακής μουσικής που αφορούν στους μαθητές των Μ.Σ. θα διδάσκονται πλέον αποκλειστικά από μόνιμο προσωπικό του πρωινού κύκλου, με αποτέλεσμα τον άμεσο και αυτόματο αποκλεισμό εργαζομένων του απογευματινού κύκλου, κάποιοι από τους οποίους υπηρετούν τον θεσμό αυτό μέχρι και δεκαέξι χρόνια. Επιπλέον, η ανάθεση των εν λόγω μαθημάτων αποκλειστικά σε μόνιμο προσωπικό του πρωινού, έχει ως συνεπακόλουθο τη μείωση των παρεχόμενων ωρών, με ό,τι και αν αυτό συνεπάγεται σε σχέση με τις γνώσεις και τις εμπειρίες που τελικά αποκομίζουν οι μαθητές των Μ.Σ. Η άποψη αυτή, βεβαίως, δεν αποτελεί μομφή προς τους μόνιμους συναδέλφους, οι οποίοι θα κληθούν να αναλάβουν τη διδασκαλία των μαθημάτων αυτών, νοουμένου ότι έχουν εξειδίκευση στις συγκεκριμένες ειδικότητες. Αντιθέτως, τα τεκταινόμενα παρατίθενται για σοβαρό προβληματισμό και για ενίσχυση της θέσης ότι, η γραμμή που καταγράφεται αυτή τη δεδομένη στιγμή στα Μ.Σ. ενδεχομένως να προδιαγράφει την πορεία που θα ακολουθήσει η ευρύτερη διαχείριση των όποιων εξατάξιων ολοήμερων σχολείων λειτουργήσουν στο προσεχές μέλλον ως υποχρεωτικά. Διαχείριση η οποία πιθανώς να βασίζεται σε ένα ερμαφρόδιτο σύστημα εργοδότησης, που στην τελική θα αδικεί ακόμα και το μόνιμο προσωπικό, επιφορτίζοντάς το με περαιτέρω ευθύνες και οδηγώντας το στην εξάντληση, με πρόφαση την ανάγκη για περαιτέρω εξοικονομήσεις και περικοπές. Με απλά λόγια, το τι βιώνουν σήμερα παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικοί στα Μ.Σ. ίσως να αποτελεί προάγγελο των εκπτωτικών εξατάξιων ολοήμερων σχολείων που σχεδιάζονται ως υποχρεωτικά στη δημόσια παιδεία του αύριο: διπλά σχολεία στην τιμή τους ενός.

 

Επιστημονική και κοινωνική διάσταση

Οι ενδιαφερόμενοι για διδασκαλία στα Μ.Σ. υποβάλλουν αίτηση για διεκδίκηση θέσης στα μητρώα ειδικοτήτων και μοριοδοτούνται με βάση μετρήσιμα κριτήρια, όπως τα ακαδημαϊκά τους προσόντα, την εκπαιδευτική τους προϋπηρεσία, την ικανότητα τους στη διδασκαλία και στην εκτέλεση μουσικού οργάνου η οποία αξιολογείται σε ζωντανή ακρόαση και μικροδιδασκαλία μπροστά από τριμελή επιτροπή, την εμπλοκή τους σε σεμινάρια/συνέδρια/ημερίδες, την ευρύτερη καλλιτεχνική τους δράση, καθώς και τις βραβεύσεις τους σε διαγωνισμούς. Εν ολίγοις, τα Μ.Σ. από ιδρύσεως τους, εργοδοτουν εκπαιδευτικούς ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ανθρώπους οι οποίοι από το 2006 προσφέρουν στην αναβάθμιση των σχολείων αυτών μέσα από την εμπειρογνωμοσύνη τους, την συνεχή επιμόρφωση τους, και την αδιάκοπη καλλιτεχνική τους δράση. 

Παρατηρείται όμως το εξής παράδοξο φαινόμενο: ενώ το ΥΠΠΑΝ επιδιώκει την πρόσληψη εκπαιδευτικών με καλλιτεχνικό υπόβαθρο, έτσι όπως αποδεικνύει ο πολύ συγκεκριμένος προαναφερθέντας τρόπος μοριοδοτησης, εντούτοις εργάζεται και προς την σταδιακή κατάργηση των συγκεκριμένων μητρώων, με ταυτόχρονες προσλήψεις από τον κατάλογο διοριστέων και διορισίμων. Οι προσλήψεις αυτές αφορούν σε μόνιμο προσωπικό της πρωινής ζώνης, το οποίο μετακυλίεται αργότερα για κάποιες ώρες στην απογευματινή ζώνη, στελεχώνοντας έτσι πρωινά και Μ.Σ. παράλληλα. Αυτό σημαίνει ότι, σε βάθος χρόνου, τα Μ.Σ. θα στελεχώνονται εξολοκλήρου από μόνιμους εκπαιδευτικούς της πρωινής ζώνης, οι οποίοι θα διορίζονται είτε μέσα από τον κατάλογο διοριστέων, είτε μέσα από τον κατάλογο διορισίμων. Ο κατάλογος διοριστέων δεν προϋποθέτει καμία εξέταση, ούτε γραπτή ούτε άλλη, ενώ ο κατάλογος διορισίμων προϋποθέτει γραπτές εξετάσεις με βαθμολογία σε ψηλή κατάταξη, ώστε να υπάρξει σοβαρή πιθανότητα διορισμού.

Και η ουσία του προβλήματος καταγράφεται σε αυτό ακριβώς το σημείο: στο ότι το περιεχόμενο της εξέτασης διορισίμων στις οποίες καλούνται να παρακαθήσουν οι εκπαιδευτικοί που τώρα στελεχώνουν τα Μ.Σ., είναι σχεδιασμένο ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες των μαθητών της μέσης γενικής μουσικής εκπαίδευσης και όχι τις ανάγκες των μαθητών στα Μ.Σ. Με απλά λόγια, οι εξετάσεις αυτές δεν έχουν καμία απολύτως σχέση ούτε με τις ειδικότητες των εκπαιδευτικών στα Μ.Σ., ούτε με τη φιλοσοφία κατάταξής τους στα μητρώα ειδικοτήτων.

Και αυτό είναι ένα μόνο από τα κάκιστα σημεία της διαδικασίας αυτής: το γεγονός δηλαδή, ότι ακόμα και οι υφιστάμενοι εκπαιδευτικοί των Μ.Σ. μετά από χρόνια προϋπηρεσίας, αξιολογήσεων, προσλήψεων, επιτυχιών και επαναπροσληψεων, καλούνται, από τη μια, να παρακαθήσουν σε μια άσχετη με το αντικείμενο τους εξέταση, η όποια ακυρώνει πλήρως την καλλιτεχνική τους ιδιότητα, και από την άλλη, να ανταγωνιστούν εκατοντάδες άλλους υποψηφίους θεωρητικών και άλλων μαθημάτων μουσικής, οι οποίοι μέσα από την ίδια εξέταση διεκδικούν μια θέση στη μέση γενική μουσική εκπαίδευση και όχι στα Μ.Σ. Όλοι αυτοί οι υποψήφιοι κατατάσσονται στον ίδιο κατάλογο διορισίμων και συγκρούονται μεταξύ τους, αλλά και μεταξύ των υποψηφίων στον κατάλογο διοριστέων, παρόλο που διεκδικούν θέσεις εργασίας σε δυο εντελώς διαφορετικά προγράμματα εκπαίδευσης, επηρεάζοντας ο ένας τις πιθανότητες του άλλου για διορισμό στα δημόσια σχολεία και βάζοντας τους εκπαιδευτικούς που εργάζονται στα Μ.Σ. σε δυσμενέστερη θέση, αφού ακόμα και μια ενδεχόμενη επιτυχία τους στις, ακατάλληλες για αυτούς, εξετάσεις διορισίμων, δεν μπορεί να τους διασφαλίσει τη θέση τους στα Μ.Σ. Τα πρώτα κρούσματα του φαινομένου αυτού έχουν δυστυχώς καταγραφεί ήδη.

Η εκπαίδευση και ο πολιτισμός βρίσκονται σε αποσύνθεση. Το 2023, είναι καθοριστικό.

* Σολίστ και καθηγήτρια πιάνου στο Μουσικό Σχολείο Λευκωσίας