Από τον φόβο του Brexit περάσαμε στον εφιάλτη

Φαίνεται σαν να πέρασε αρκετός καιρός, αλλά πριν από μερικούς μήνες ο προβληματισμός και οι ανησυχίες του πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου ήταν οι συνέπειες του Brexit στην Κύπρο και αν θα είναι μεγάλες ή μικρές. Και δεν προλαβαίναμε από αναλύσεις, εκθέσεις και ενημερώσεις για το θέμα από τους ειδικούς. Η εποχή του Brexit φάνταζε κάτι τρομερό και μετρούσαμε πόσες θα είναι οι συνέπειες στον τουρισμό, στο εμπόριο ή ακόμη και στους φοιτητές. Μια συζήτηση που ξεκίνησε για πάνω από ένα χρόνο και πήγαινε- πήγαινε. Μάλιστα δεν ήταν θέμα που απασχολούσε μόνο την Κύπρο αλλά και όλη την Ευρώπη. Μέχρι τον Ιανουάριο ήταν το υπ’ αριθμό ένα θέμα συζήτησης στην Ευρώπη και πώς θα κινηθεί η στερλίνα και πόσες εταιρείες θα αναζητήσουν αλλού έδρα και διάφορα άλλα. Φάνηκε από την ιστορία ότι ήταν ένα ανώδυνο πρόβλημα και οι προεκτάσεις του Brexit προσπεράστηκαν από σοβαρά γεγονότα. Και τότε ήρθε η μεγαλύτερη κρίση μιας τουλάχιστον ολόκληρης γενιάς και ίσως και μετά τον πόλεμο, με τους ανθρώπους να αναγκάζονται να αυτοπεριοριστούν, αλλιώς θα ήταν αντιμέτωποι με τον θάνατο, μια σοβαρή νόσο ή να τη μεταδώσουν σε κάποιον άλλον που θα νοσούσε βαριά. Το Brexit ξεχάστηκε και μαζί με αυτό και οι αρνητικές συνέπειες. Μπήκε η λέξη κορωνοϊός στη ζωή των πολιτών, των επιχειρήσεων, των γιατρών, των ψυχολόγων και ολόκληρης της κοινωνίας. Και τότε καταλάβαμε στο πετσί μας ότι ο κορωνοϊός ήρθε για να αλλάξει τη ζωή μας προς το χειρότερο. Όλοι γνωρίζουμε ότι οι περιστάσεις είναι εντελώς καινούργιες. Δεν μπορούμε να αναφερθούμε σε προηγούμενες έρευνες σχετικά με τον τύπο των συνεπειών ή των αλλαγών που μπορεί να προκαλέσει μια πανδημία στον πληθυσμό. Και ανατρέχοντας πίσω στο παρελθόν βλέπουμε ότι αυτά που πέρασαν οι οικονομίες και οι κοινωνίες ήταν τόσο μικρά. Ας θυμηθούμε την κρίση του 2008. Η παγκόσμια οικονομική κρίση προκάλεσε κυβερνήσεις σχεδόν σε όλο τον κόσμο να προχωρήσουν στη διάσωση των τραπεζών. Ποιες ήταν οι συνέπειες αυτής της απόφασης; Οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και οι φτωχοί προσπάθησαν να επιβιώσουν σε πολύ χειρότερες συνθήκες. Και έφθασε και στην Κύπρο η κρίση η οποία δεν ήταν δημοσιονομική αλλά τραπεζική με τα γνωστό κούρεμα των καταθέσεων στις δυο τράπεζες και το πρώτο δυνατό σοκ που δέχθηκε η οικονομία. Στις προηγούμενες κρίσεις όλος ο κόσμος ήξερε τα ονόματα των τραπεζιτών, των επιχειρηματιών και άλλων οικονομικών παραγόντων. Τώρα έμαθε τα ονόματα γιατρών, επιδημιολόγων και λοιμοξιολόγων και οι γνώσεις ενισχύθηκαν με ιατρικές ορολογίες και άλλα σχετικά που συνοδεύουν την πανδημία. Μετά από επτά χρόνια, το 2013 αν συγκριθεί με την εποχή του κορωνοϊού, φαντάζει ως κάτι απλό. Ακόμη και με το κούρεμα των μισθών πριν από επτά χρόνια, το εργασιακό περιβάλλον φαντάζει ειδυλλιακό. Σήμερα, στην εποχή του COVID-19, διακρίνουμε τους εργαζόμενους σε αυτούς που οδηγήθηκαν αναγκαστικά σε παύση εργασίας, σε όσους οδηγήθηκαν σε τηλεργασία και όσους συνεχίζουν να εργάζονται στην πρώτη γραμμή σε ένα δύσκολο εργασιακό καθεστώς.

Η κρίση του κορωνοϊού θα περάσει, αλλά μέχρι να ξαναπάρουν μπροστά ζωτικοί τομείς της οικονομίας, όπως τουρισμός, κατασκευές, θα χρειαστεί κάποιο χρονικό διάστημα. Γιατί δεν εξαρτάται μόνο από εμάς αλλά και από τους άλλους. Πόσο γρήγορα τα άλλα κράτη θα επανέλθουν για να αρχίσει ο πληθυσμός να μετακινείται. Ό,τι δεν μας σκοτώνει μας κάνει πιο δυνατούς, όπως λέει και η φράση του Νίτσε. Είναι επίκαιρη περισσότερο από κάθε άλλη φορά, μας δίνει κουράγιο να συνεχίσουμε. Δεν ξέρουμε αν θα βγούμε πιο δυνατοί από την κρίση. Αυτό θα φανεί όταν όλα θα έχουν πια περάσει και θα δούμε από πιο σημείο ξαναρχίζει η ζωή μας, των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα και των επιχειρήσεων.