Ο φόβος του άγνωστου και η απαιτούμενη ψυχραιμία

Το 2013 και πάλι ήταν γνωστό το τι χάθηκε. Υπήρχε βέβαια το άγνωστο της επόμενης μέρας και της αντίδρασης των πολιτών, αλλά το κόστος της καταιγίδας που προηγήθηκε το γνωρίζαμε.

Στην περίπτωση του κορωνοϊού, δεν υπάρχουν ξεκάθαρα δεδομένα για τις επιπτώσεις. Μπορούν να γίνονται μόνο εκτιμήσεις και αναβαθμίσεις των προβλέψεων σε καθημερινό επίπεδο. Το ζήτημα βέβαια δεν είναι απλώς να γίνονται εκτιμήσεις και να προσπαθούμε να έχουμε εικόνα του πόσο άσχημα θα εξελιχθεί η κατάσταση για την οικονομία. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο και μέχρι πότε μπορεί το κράτος να ενεργεί υποστηρικτικά προς την οικονομία. Και δυστυχώς τα περιθώρια δεν είναι μεγάλα. Τα δημόσια οικονομικά κάθε άλλο παρά σε θέση να στηρίξουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την οικονομία βρίσκονται. 

Την ίδια ώρα, ο ιδιωτικός τομέας, παρά την ανάπτυξη που σημείωσε η οικονομία τα τελευταία χρόνια, έχει το μαύρο του το χάλι με ελάχιστες εξαιρέσεις. Ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα χρέους, ιδιαίτερα χαμηλοί δείκτες ρευστότητας. Οι περισσότερες επιχειρήσεις και ειδικά οι πιο μικρές, εργάζονται με το cash-flow της ημέρας ή έστω της βδομάδας. Τι θα συμβεί σε μία παρατεταμένη περίοδο μεγάλης μείωσης της κατανάλωσης; Κάτι τέτοιο το 2013 δεν είχε συμβεί παρά μόνο για μερικές μέρες. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να προμηθευτούν προϊόντα, να πληρώσουν το προσωπικό τους, να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους. Αν δεν εξυπηρετούν τα δάνειά τους, η κρίση θα μεταδοθεί στις τράπεζες, οι οποίες επίσης δεν είναι και στην καλύτερη κατάσταση. Και όλοι ζήσαμε από πρώτο χέρι τι σημαίνουν η αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, οι απαιτήσεις για προβλέψεις, η ανάγκη κεφαλαίων. Αν μη τι άλλο, βέβαια, αυτή τη φορά οι τράπεζες έχουν σημαντική υπερβάλλουσα ρευστότητα. 

Στόχος του άρθρου δεν είναι να πανικοβάλει αλλά να δώσει μία εικόνα για το χείριστο σενάριο, το οποίο, για να επαληθευτεί, θα πρέπει να βάλουμε όλοι το χεράκι μας (όχι στο στόμα μας). Η ζωή και η κατανάλωση θα πρέπει να συνεχίσουν όπως και προηγουμένως, έστω με περιορισμένες μετακινήσεις, έστω υπό ειδικές συνθήκες υγιεινής και επικοινωνίας. Το ζητούμενο είναι να μη σπάσει ο κύκλος της ροής του χρήματος. Θεωρούμε δεδομένο ότι θα επηρεαστούν σε μεγάλο βαθμό ο τουρισμός και συναφείς κλάδοι, κάτι το οποίο όμως δεν πρέπει να παραλύσει τα πάντα. 

Δύσκολη η εξίσωση, το αναγνωρίζω. Ειδικά όταν ένας από τους παράγοντες είναι η ψυχολογία, πάντα το αποτέλεσμα είναι αστάθμητο. Ωστόσο, εδώ είναι που ως κοινωνία πρέπει να δείξουμε για ακόμα μία φορά ότι στα δύσκολα μπορούμε και κάνουμε αυτό που πρέπει. Όπως το 1974, όπως το 2013. Τα καλά νέα είναι πως στην Κίνα άρχισε να περιορίζεται η επέκταση, σχεδόν μηδενίστηκε, άρα έχουμε ένα πρώτο θετικό δείγμα βέλτιστης διαχείρισης της πτυχής της υγείας. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε πως πρόκειται για έναν ιό που δεν είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος, ούτε καν για τις λεγόμενες ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. 
Υπομονή, ψυχραιμία, καλή υγιεινή και θα το περάσουμε κι αυτό.