Φοβούνται το επιχειρείν; Καλά κάνουν

Ένα από αυτά, το οποίο μου κίνησε περισσότερο το ενδιαφέρον, είναι το συμπέρασμα πως η αυτοπεποίθηση των Κυπρίων για να ξεκινήσουν μία δική τους επιχείρηση μειώνεται διαρκώς. Από 52.4% στην έρευνα του 2016/2017, σε 45.9% την περίοδο 2018/2019. Αντίστοιχα, αυξήθηκε το επίπεδο του φόβου για αποτυχία, αφού ένας στους δύο Κύπριους, φοβάται το συγκεκριμένο ενδεχόμενο. 

Μα τι καλά νέα! Έστω κι αν οι ειδικοί που συνέταξαν την έκθεση θεωρούν πως αυτό είναι πρόβλημα, να μου επιτρέψουν να εκφράσω τη διαφωνία μου, αφού έχω μία διαφορετική αντίληψη για το πώς διαχρονικά οι Κύπριοι εκλαμβάνουν την επιχειρηματικότητα: καιροσκοπισμός, προχειρότητα, ζήλια, αρπαχτή, μη ύπαρξη επιχειρηματικών πλάνων, τα λεφτά του μπαμπά, υποθήκευση οικίας, υποθήκευση ζωής. 

Αλήθεια, μήπως αυτή η τάση που κορυφώθηκε κατά την πρώτη δεκαετία το 00’, κατά την οποία όλοι θέλησαν να γίνουν επιχειρηματίες, δεν ήταν και ένας από τους βασικούς παράγοντες της κρίσης χρέους που κτύπησε την χώρα; Γκαρσόνια που έγιναν εστιάτορες, κτίστες που έγιναν developers, υπάλληλοι που έγιναν περιπτεράδες, γκαρσόνια που έγιναν ιδιοκτήτες καφετέριας, δημοσιογράφοι που έγιναν εκδότες. Για να μην πούμε για δικηγόρους και λογιστές που αποφάσισαν ότι δημιουργώντας το δικό τους γραφείο και ενεργώντας ως «απάτσι» θα έβγαζαν πολύ περισσότερα λεφτά. Και όντως έβγαλαν, αλλά το κόστος για όλους εμάς τους υπόλοιπους και την ίδια την χώρα ήταν τεράστιο και ακόμα το πληρώνουμε. 

Με όλο τον σεβασμό λοιπόν στους ειδικούς που προφανώς έχουν απείρως περισσότερες γνώσεις από εμένα, η προσωπική μου άποψη είναι πως στην Κύπρο δεν πρέπει να προωθούμε την επιχειρηματικότητα. Ακόμα δεν διορθώθηκαν οι στρεβλώσεις των προηγούμενων ετών, που δημιουργήθηκαν λόγω ακριβώς αυτής της τάσης προς την επιχειρηματικότητα. Άρα ας μην πιέσουμε τις καταστάσεις. 
Και να σας πω κι ένα μυστικό με βάση την προσωπική μου τριβή με τον κόσμο των επιχειρήσεων μέχρι σήμερα; Το να στήσεις και να λειτουργήσεις μία επιχείρηση, δεν είναι εύκολο. Ναι, όπως το ακούτε. Για να είναι μία επιχείρηση σωστά δομημένη και να λειτουργεί με βέλτιστο και βιώσιμο τρόπο, είναι πολλές οι παράμετροι που χρειάζονται: προϊόν, μάρκετινγκ, κανάλια διανομής, προώθηση, πωλήσεις, εισπράξεις, πληρωμές, εργαζόμενοι, ποιότητα. 

Αλλά δεν είναι μόνο αυτά. Είναι και θέμα πρακτικότητας. Σωστά αναφέρεται στην έρευνα πως η επιχειρηματικότητα πρέπει να αρχίσει να διδάσκεται στα παιδιά από νεαρή ηλικία ώστε να αντιληφθούν περί τίνος πρόκειται. Στην περίπτωση της Κύπρου, συνήθως το μοτίβο προβλέπει: σχολείο μέχρι τα 18, ανώτερη εκπαίδευση μέχρι τα 30 παρά κάτι και μετά μία καλή δουλειά. Συγνώμη, αλλά αν κάποιος εργαστεί για πρώτη φορά στα 30 του, δύσκολα θα προλάβει να αποκτήσει την απαιτούμενη εμπειρία και τα εχέγγυα, οικονομικά κι άλλα για να ξεκινήσει μία δική του επιχείρηση. Από ποιους αποτελείται λοιπόν, η πλειοψηφία των νέων επιχειρηματιών στην Κύπρο; Ποιοι είναι οι millennial entrepreneurs μας; Κατά κύριο λόγο είναι τα παιδιά ή τα εγγόνια ήδη φτασμένων επιχειρηματιών, που καλά κάνουν και ασχολούνται με την οικογενειακή επιχείρηση και μαγκιά τους αν καταφέρουν να την εξελίξουν και να την ανεβάσουν επίπεδο. Οι συγκεκριμένοι όμως δεν λογίζονται ως entrepreneurs αλλά ως επιχειρηματίες ή έστω στελέχη. Δεν είναι αυτή η έννοια της λέξης entrepreneur και δυστυχώς δεν γνωρίζω να υπάρχει αντίστοιχή της στην πλούσια, κατά τ’ άλλα, ελληνική γλώσσα. Οι πραγματικοί entrepreneurs στην Κύπρο δυστυχώς είναι λίγοι, τουλάχιστον αυτοί που καταφέρνουν να δημιουργήσουν κάτι δικό τους, από το μηδέν και βιώσιμο. Αυτοί που είναι πολλοί, είναι οι εν δυνάμει entrepreneurs, οι οποίοι όμως στην πορεία αποτυγχάνουν να υλοποιήσουν τα σχέδια τους για πολλούς διαφορετικούς λόγους. 

Ειλικρινά πιστεύω πως αυτό που χρειάζεται σήμερα η χώρα δεν είναι entrepreneurs ή κι άλλους επιχειρηματίες. Αυτό που χρειάζεται είναι εργαζόμενους με όρεξη και καλές συνθήκες απασχόλησης. Εξειδικευμένο και άρτια εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό σε όλους τους τομείς έχει ανάγκη η χώρα, κι όχι επιχειρηματίες. 

*Διευθυντής Σύνταξης Οικονομικού Τμήματος, Ο Φιλελεύθερος