Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η Κύπρος έβαλε τέλος στην εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών συστημάτων με το παραδοσιακό «netmetering». Αντικαθίσταται από ένα υβριδικό σύστημα ιδιοκατανάλωσης, που συνδυάζει στοιχεία «net metering» και «net billing».
Η αλλαγή αυτή στοχεύει σε μια δικαιότερη αγορά ηλεκτρισμού για τους καταναλωτές.
Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται στη διαχείριση της πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας. Στο παλιό «net metering», μετά τον συμψηφισμό, τα πλεονάσματα μεταφέρονταν απλώς στην επόμενη διμηνία. Στο νέο υβριδικό μοντέλο, η πλεονάζουσα ενέργεια -μετά τον συμψηφισμό της διμηνίας- θα αποζημιώνεται στη χονδρική τιμή (11 σεντ/kWh), ενώ τα ελλείμματα θα εξακολουθήσουν να χρεώνονται στη λιανική (30 σεντ/kWh). Έτσι, το δίκτυο παύει να λειτουργεί ως «δωρεάν αποθήκη» απεριόριστης χρήσης, με τρόπο που να διασφαλίζεται δικαιότερη αγορά ηλεκτρισμού.
Το παραδοσιακό «net metering» σχεδιάστηκε για να υποστηρίζει την ιδιοκατανάλωση και όχι για εμπορική εκμετάλλευση. Η δημιουργία μεγάλων πλεονασμάτων υποδηλώνει υπερδιαστασιολόγηση του συστήματος και δεν αντικατοπτρίζει τον αρχικό στόχο.
Παρόλα αυτά, όσοι ενδιαφέρονται να διαθέτουν την πλεονάζουσα ενέργεια μπορούν να το κάνουν μέσω της Απόφασης ΡΑΕΚ 02/2024. Η Απόφαση επιτρέπει στους κατόχους να γίνουν «ενεργοί πελάτες» και να διαθέτουν τα πλεονάσματά τους στο πλαίσιο της λειτουργίας τηςανταγωνιστικής
αγοράς ηλεκτρισμού.
Το σύστημα λειτουργεί ως «δωρεάν μπαταρία» απεριόριστης χρήσης για τους
κατόχους «net metering», με αποτέλεσμα σταυροειδή επιδότηση: οι κάτοχοι δίνουν
φθηνή ενέργεια το πρωί και παίρνουν ακριβή το βράδυ, ενώ η πλειονότητα των
καταναλωτών πληρώνει την διαφορά μέσωυψηλότερων τιμολογίων.
Μελέτη του ΤΕΠΑΚ δείχνει ότι η κατανάλωση για τους κατόχους «net metering» αυξήθηκε
κατά >50%μετά την εγκατάσταση, ενισχύοντας την ανάγκη για το νέο υβριδικό σύστημα. Παράλληλα, η πλήρης απόσβεση των επενδύσεων γίνεται σε μόλις 3-4 χρόνια, με σχεδόν δωρεάν ηλεκτρισμό στη συνέχεια.
Τον Μάρτιο 2026, η ΑΗΚ Προμήθεια μηδένισε τα πλεονάσματα όλων των συστημάτων «net metering» χωρίς αποζημίωση, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις.
Η Βουλή ψήφισε ομόφωνα νόμο για αποζημίωση, αλλά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον ανέπεμψε ως αντισυνταγματικό. Ο Γενικός Εισαγγελέας τόνισε ότι η νομοθετική εξουσία δεν μπορεί να επιβάλλει δαπάνες στον κρατικό προϋπολογισμό, αφήνοντας το ζήτημα εκκρεμές και να αναζητεί λύση. Η Βουλή ψήφισε νέο νόμο την Πέμπτη, αναθέτοντας την εξουσία για διαγραφή των πλεονασμάτων στο Υπουργικό Συμβούλιο. Δεν είναι γνωστό αν ο Πρόεδρος θα υπογράψει τον νέο νόμο.
Για μια βιώσιμη διευθέτηση προτείνονται τρεις βασικές ενέργειες:
– ανάκληση του μηδενισμού για τους κατόχους, σεβασμός στις πρόνοιες κάθε σύμβασης και διαφανής αποζημίωση μόνο όταν προβλέπεται ρητά. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται λύση που να ικανοποιεί όλους τους εμπλεκόμενους.
Παρά την προβλεπόμενη μετάβαση σε υβριδικό σύστημα ιδιοκατανάλωσης, τα φωτοβολταϊκά συστήματα παραμένουν μια από τις πιο επικερδείς επενδύσεις για κυπριακά νοικοκυριά, με απόσβεση σε 3-5 χρόνια και σημαντική οικονομική ωφέλεια. Η μετεξέλιξη του «net metering» αποτελεί αναγκαίο βήμα για εκσυγχρονισμό με στόχο μια δικαιότερη αγορά ηλεκτρισμού.
– Ηλεκτρολόγος μηχανικός, με πολυετή πείρα στη λειτουργία του Ηλεκτρικού Συστήματος
