Η βία δεν είναι ένα καινούργιο φαινόμενο. Συνόδευε τον άνθρωπο από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής του. Στην αρχή ήταν μέσο επιβίωσης. Ο άνθρωπος κυνηγούσε για να εξασφαλίσει την τροφή του, πολεμούσε για να προστατεύσει τον εαυτό του, την οικογένειά του ή τη φυλή του. Στην πορεία της ιστορίας εμφανίστηκαν οι πόλεμοι, οι αντιζηλίες,η δίψα για εξουσία και η αδικία. Η βία υπήρχε πάντοτε.

Σήμερα όμως ζούμε σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται ως η πιο πολιτισμένη και η πιο προοδευμένη στην ιστορία της ανθρωπότητας. Κι όμως, η βία όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά φαίνεται να έχει εισχωρήσει σε κάθε πτυχή της καθημερινής μας ζωής. Τη συναντούμε μέσα στην οικογένεια, στα σχολεία, στα γήπεδα, στους δρόμους, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο πολλές φορές επικοινωνούμε μεταξύ μας.

Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του ένα μιμητικό ον. Μαθαίνει παρατηρώντας, αντιγράφοντας και ταυτιζόμενος με όσα βλέπει γύρω του. Όταν λοιπόν μεγαλώνει μέσα σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχεί η βία, είναι πολύ πιθανό να θεωρήσει ότι αυτή αποτελεί τον φυσιολογικό τρόπο συμπεριφοράς.

Αρκεί να παρατηρήσουμε τι προβάλλουν καθημερινά οι τηλεοπτικές οθόνες. Πολέμους, εγκλήματα, δολοφονίες, απάτες, ληστείες, τροχαία δυστυχήματα, οικογενειακές τραγωδίες και ατελείωτες συγκρούσεις. Οι κινηματογραφικές ταινίες και οι τηλεοπτικές σειρές έχουν ως βασικό τους θέμα τη βία, την εκδίκηση και την εγκληματικότητα. Αντίθετα, σπάνια προβάλλονται ιστορίες που αναδεικνύουν τη φιλανθρωπία, την αλληλεγγύη, τον εθελοντισμό, την καλοσύνη, τον σεβασμό και την αγάπη προς τον συνάνθρωπο.

Και όχι μόνο αυτό. Αν υποστηρίξεις το ήθος, την παράδοση της πατρίδας σου, την οικογένεια, κατηγορήσε πολλές φορές από «προοδευτικούς» σαν εξτρεμιστής , σαν φασίστας.

Ένα παιδί ή ένας νέος που βομβαρδίζεται καθημερινά από τέτοιες εικόνες αρχίζει σταδιακά να πιστεύει ότι έτσι είναι ο κόσμος. Ταυτίζεται με όσα βλέπει. Θεωρεί φυσιολογική τη βία και πολλές φορές την αντιγράφει, γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα που του παρουσιάζεται.

Το ίδιο συμβαίνει και μέσα στην οικογένεια. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε ένα σπίτι όπου οι γονείς λύνουν τις διαφορές τους με φωνές, προσβολές ή ακόμη και με ξυλοδαρμούς, δύσκολα θα μάθει έναν διαφορετικό τρόπο επίλυσης των συγκρούσεων. Μεγαλώνει πιστεύοντας ότι η δύναμη και η επιβολή αποτελούν φυσιολογικές συμπεριφορές. Αργότερα μεταφέρει αυτά τα πρότυπα στο σχολείο, στις φιλίες του και στην κοινωνία.

Το σχολείο έχει επίσης τεράστια ευθύνη. Δεν αρκεί να μεταδίδει γνώσεις. Οφείλει να καλλιεργεί τον σεβασμό, τη συνεργασία, την κατανόηση της διαφορετικότητας και την ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων. Η παιδεία δεν είναι μόνο μαθήματα. Είναι κυρίως διαμόρφωση χαρακτήρων. Αφιερώνει το σχολείο χρόνο για εκμάθηση διαλόγου;

Παράλληλα, σε ολόκληρο τον κόσμο οι άνθρωποι μεγαλώνουν μέσα σε ένα κλίμα ανασφάλειας. Βλέπουν πολέμους, οικονομικές κρίσεις, φτώχεια, προσφυγιά, κοινωνικές ανισότητες και, πολλές φορές, αισθάνονται ότι δεν υπάρχει δικαιοσύνη. Όταν ένας άνθρωπος νιώθει διαρκώς αδικημένος, καταπιεσμένος ή εγκαταλελειμμένος, γίνεται πιο εύθραυστος ψυχικά. Κάποιοι κατορθώνουν να αντέξουν αυτή την πίεση. Άλλοι όμως ξεσπούν με τρόπο βίαιο.

Για εμάς τους Κυπρίους υπάρχει ακόμη μία διάσταση, που συχνά υποτιμούμε. Η τουρκική εισβολή του 1974 και η συνεχιζόμενη κατοχή μεγάλου μέρους της πατρίδας μας δεν αποτελούν μόνο ένα πολιτικό πρόβλημα. Είναι και μια καθημερινή ψυχολογική πληγή. Χιλιάδες άνθρωποι στερήθηκαν τα σπίτια τους, τις περιουσίες τους, τις γειτονιές όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν. Για περισσότερο από μισό αιώνα ζουν με την αίσθηση της απώλειας, της αδικίας και της ανασφάλειας.

Όσο μια κοινωνία κουβαλά ανοιχτές πληγές, όσο αισθάνεται ότι η δικαιοσύνη δεν αποκαθίσταται και όσο ο φόβος παραμένει μέρος της καθημερινότητάς της, τόσο δυσκολότερο γίνεται να οικοδομηθεί μια κοινωνία πραγματικά ειρηνική. Δεν υποστηρίζω ότι η κατοχή είναι η μοναδική αιτία της βίας στην Κύπρο. Πιστεύω όμως ότι αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που επιβαρύνει το συλλογικό μας αίσθημα ασφάλειας και επηρεάζει βαθιά την κοινωνική μας συμπεριφορά.

Αν πραγματικά θέλουμε να περιορίσουμε τη βία, δεν αρκεί να αυξήσουμε τις ποινές ούτε να γεμίσουμε τους δρόμους με περισσότερη αστυνόμευση. Πρέπει να αναζητήσουμε τις αιτίες της. Να επενδύσουμε στην οικογένεια, στο σχολείο και σε μέσα ενημέρωσης που θα προβάλλουν περισσότερο τα θετικά πρότυπα ζωής. Να διδάξουμε στα παιδιά τον σεβασμό, την προσφορά, την αλληλεγγύη και τον διάλογο.

Και, παράλληλα, οφείλουμε να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για μια πραγματικά δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, που θα αποκαθιστά τα δικαιώματα των νόμιμων κατοίκων αυτού του τόπου και θα επιτρέπει στους ανθρώπους να ζουν χωρίς φόβο και ανασφάλεια. Μόνο όταν μια κοινωνία αισθάνεται ασφαλής και δίκαιη μπορεί να μεγαλώσει πολίτες που θα απορρίπτουν τη βία.

Η βία δεν αντιμετωπίζεται με περισσότερη βία. Αντιμετωπίζεται με παιδεία, δικαιοσύνη, ελπίδα και ανθρωπιά. Μόνο τότε θα σπάσει ο φαύλος κύκλος που επί αιώνες ταλαιπωρεί την ανθρωπότητα.

Σκηνοθέτης