Ένα καλωσόρισμα το δικαιούται ο κάθε επισκέπτης, πόσο μάλλον ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Στο τέλος σχεδόν της δεκάχρονης θητείας του συνειδητοποίησε πως προλαμβαίνει μια τελευταία προσπάθεια. Προς τα πού;
Mε το καλό να έρθετε στην Κύπρο, κύριε Γενικέ. Θα το ξέρετε πως το νησί μας είναι άτυχο λόγω γεωγραφίας, κακής γειτονίας, αποικιακής προϊστορίας και μεταποικιακής καταπόνησης. Kι αν αυτά συνθέτουν το παρελθόν, είναι κι αυτά τα 52 χρόνια της κατοχής που προεκτείνουν το χτες, μολύνουν το παρόν και βαραίνουν το μέλλον. Σας το έγραψε, καλωσορίζοντάς σας με τη δική του γλαφυρότητα, ο συναγωνιστής Σενέρ Λεβέντ που, θα το ξέρετε, επανειλημμένα σύρθηκε στα κατοχικά “δικαστήρια” για τις ιδέες του και τη γραφή του…
Κύριε Γενικέ, ζήσαμε στην ίδια εποχή, σε μια απρόβλεπτα ταραχώδη διαδρομή, έξω από τα ευχολόγια και τις ελπίδες που συνόδευσαν το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου…
25 Απριλίου 1974. Ήταν, ακόμα, χούντα και φασισμός στην Ελλάδα όταν οι λογοκριμένες ειδήσεις δεν μπορούσαν να αποκρύψουν την πτώση της δικτατορίας στην πατρίδα σας. Ήταν η Επανάσταση των Γαρυφάλλων που κατήργησε την πενηντάχρονη δικτατορία του Σαλαζάρ και του Καετάνο. Εκείνα τα γαρύφαλλα έφεραν πολλή ελπίδα και ζωντάνεψαν την πεποίθηση πως “δεν μπορεί, όλες οι δικτατορίες θα πέσουν!”. Αλίμονο, όμως… Πενήντα χρόνια μετά (25 Απριλίου 2024), σε μια επετειακή εκδήλωση του ΟΗΕ, πολύ εύστοχα υπογραμμίσατε και τούτο: “To να βρίσκεσαι στην πλευρά της ελευθερίας και ενάντια στην καταπίεση, σημαίνει πως είσαι στη σωστή πλευρά της ιστορίας”. Είπατε κι άλλα σημαντικά σε εκείνη την εκδήλωση, χαρακτηρίσατε απαράδεκτο το αποικιακό παρελθόν της χώρας σας, μιλήσατε για τη συμβολή των απελευθερωτικών κινημάτων της Αφρικής στην πτώση της δικτατορίας. Υπογραμμίσατε πως η 25 Απρίλιου έπρεπε να είχε συμβεί μερικές δεκάδες χρόνια νωρίτερα. Ενταχθήκατε στο Σοσιαλιστικό κόμμα, γίνατε Γενικός Γραμματέας του (1992-2002) και πρωθυπουργός της Πορτογαλίας (1995-2002). Πριν εκλεγείτε το 2017 για δέκα χρόνια Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, είχατε διατελέσει Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (2005-2015), πολύ χρήσιμη εμπειρία για τον τωρινό σας ρόλο που σε έξι μήνες κλείνει τον κύκλο του. Σίγουρα έχετε πλήρη γνώση για τα δεινά που προκαλεί στους ανθρώπους και το περιβάλλον ο φασισμός, ο επεκτατισμός, η βία, ο αυταρχισμός και η υπεροψία…
Πέρασαν πενήντα δυο χρόνια… Η Πορτογαλία απελευθερωμένη από τη δικτατορία, η Κύπρος κατεχόμενη. Θα αντιγράψω μια αναφορά σας. Η απελευθέρωση της Κύπρου θα έπρεπε να είχε γίνει πολύ νωρίτερα! Κι όμως, ακόμα δεν είναι ορατή! Έχουν οι μεγάλες δυνάμεις τις ευθύνες τους, έχει κι ο ΟΗΕ τις δικές του. Κάποιοι προκάτοχοί σας ήταν απροκάλυπτα επηρεασμένοι από τους ισχυρούς. Ένας, μάλιστα, δάνεισε το όνομά του σε κάτι Σότους και Χάνηδες που έφτιαξαν ένα ρατσιστικό σχέδιο. Κάποιοι εκπρόσωποί σας, παρεπιδημούντες ή περιοδεύοντες, δεν προωθούσαν τις αποφάσεις του ΟΗΕ – όλα τα ψηφίσματα μέχρι το 186(1964) θα έπρεπε να ήταν το πλαίσιο λειτουργίας τους: Στήριξη της ακεραιότητας και ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων, επιστροφή των προσφύγων, καταδίκη του ψευδοκράτους και των αποσχιστικών ενεργειών, επιστροφή της Αμμοχώστου, καταδίκη των κατοχικών σχεδιασμών για το Βαρώσι. Νόμιζαν πως ήταν διαιτητές – κάποιοι έμοιαζαν να είναι “πιασμένοι”…
Κύριε Γκουτέρες, τώρα πια δεν έχετε ανάγκη οποιονδήποτε. Μόνο τον εαυτό σας, για να τιμήσει τον θεσμό και τον Οργανισμό! Θυμηθείτε την Υπάτη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες. Έστω κι αν δεν ταιριάζουν (για τους γραφειοκράτες που καθορίζουν το πρόγραμμα) με το ασαφές σύνολο που βαφτίστηκε “κοινωνία πολιτών”, ακούστε τους Πρόσφυγες. Αν δεν ανήκουν στην κοινωνία των πολιτών, μήπως ανήκουν στην κοινωνία των εξωγήϊνων; Εισηγηθείτε δυο σημαντικά ΜΟΕ: τον τερματισμό του σφετερισμού και του εποικισμού – το ξέρετε πως είναι εγκλήματα πολέμου, η Συνθήκη της Γενεύης (1949) είναι σαφής.
Στις 9 Οκτωβρίου 2023, δυο μέρες μετά την επίθεση της Χαμάς, είχατε την εντιμότητα και το θάρρος να μας θυμίσετε πως «Η πρόσφατη εκδήλωση βίας δεν προέκυψε εν κενώ αλλά είναι το αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης σύγκρουσης με 56χρονη κατοχή και χωρίς ορατό πολιτικό τερματισμό της». Όπως μιλήσατε για την “Κατεχόμενη Παλαιστινιακή Περιοχή”, μιλήστε για την “Κατεχόμενη Περιοχή της Κύπρου και μην διαβείτε το κατώφλι του κατοχικού “προεδρικού”, κτισμένου σε κλεμμένη ελληνοκυπριακή και αρμένικη γη… Θυμηθείτε το ψήφισμα για τις αποσχιστικές ενέργειες. Θυμίστε σε όλους τη σοφή (και ειλικρινή, πιστεύουμε) δέσμευση – ευχή σας για ένα Κανονικό Κράτος!
