215.540 πτυχιούχοι — Kαι ποιοι αποφασίζουν για το μέλλον της Κύπρου;

Η τραγωδία της Κύπρου δεν είναι μόνο η τουρκική εισβολή του 1974, η συνεχιζόμενη κατοχή και η σταδιακή δημογραφική, οικονομική και πολιτική ενσωμάτωση των κατεχομένων στην Τουρκία.

Υπάρχει και μια άλλη τραγωδία, για την οποία οφείλουμε κάποτε να μιλήσουμε ανοικτά:

η αδυναμία μας να αξιοποιήσουμε το τεράστιο επιστημονικό και πνευματικό δυναμικό που διαθέτει αυτός ο τόπος. Και ακόμη περισσότερο, η σταδιακή αυτοπεριθωριοποίηση ενός σημαντικού μέρους αυτού του δυναμικού, το οποίο παρακολουθεί επί δεκαετίες τις εξελίξεις χωρίς οργανωμένη και συλλογική παρέμβαση.

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΙΛΟΥΝ

Σύμφωνα με την Απογραφή Πληθυσμού του 2021, στην Κύπρο καταγράφηκαν:

154.180 άτομα με πρώτο πανεπιστημιακό πτυχίο, 55.667 με μεταπτυχιακό τίτλο και 5.693 με διδακτορικό.

Συνολικά: 215.540 άνθρωποι πανεπιστημιακού επιπέδου. Και αυτοί είναι μόνο όσοι καταγράφηκαν στην Κύπρο. Ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος έχει περισσότερα από 4.300 μέλη. Ο Παγκύπριος Ιατρικός Σύλλογος αναφέρει περισσότερα από 5.200 μέλη, ενώ στο Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου καταγράφονται 16.897 εγγραφές στους διάφορους κλάδους. Και σε αυτούς προστίθενται οικονομολόγοι, λογιστές, φυσικοί, χημικοί, μαθηματικοί, διεθνολόγοι, ιστορικοί, εκπαιδευτικοί, ερευνητές, πανεπιστημιακοί και επιστήμονες δεκάδων άλλων ειδικοτήτων. Πέρα από αυτούς υπάρχουν χιλιάδες Κύπριοι επιστήμονες στο εξωτερικό, καθώς και το τεράστιο επιστημονικό δυναμικό του απανταχού Ελληνισμού.

Υπάρχουν επίσης επιστήμονες, πανεπιστημιακοί, πολιτικοί και προσωπικότητες άλλων χωρών που γνωρίζουν το Κυπριακό και θα μπορούσαν, ως φίλοι της Κύπρου και του Ελληνισμού, να συμβάλουν σε μια σοβαρή διεθνή προσπάθεια.

ΚΑΙ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΜΕ ΟΛΗ ΑΥΤΗ ΤΗ ΓΝΩΣΗ;

Εδώ βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα.

Πώς είναι δυνατόν μια μικρή χώρα, η οποία αντιμετωπίζει επί μισό αιώνα κατοχή μέρους της επικράτειάς της και ένα εξαιρετικά σύνθετο διεθνές και γεωπολιτικό πρόβλημα, να μην έχει κινητοποιήσει συστηματικά αυτό το ανθρώπινο κεφάλαιο;

Πού βρίσκεται ένα μόνιμο Εθνικό Επιστημονικό Συμβούλιο για το Κυπριακό, ανεξάρτητο από κομματικές σκοπιμότητες, στο οποίο να συμμετέχουν κορυφαίοι συνταγματολόγοι, διεθνολόγοι, νομικοί, οικονομολόγοι, ιστορικοί, ειδικοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεωστρατηγικοί αναλυτές, διπλωμάτες και άλλοι επιστήμονες;

Πού βρίσκεται ένα οργανωμένο Διεθνές Δίκτυο Κυπρίων και Ελλήνων Πανεπιστημιακών που να παρεμβαίνει συστηματικά στα μεγάλα πανεπιστήμια, στα ερευνητικά κέντρα, στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και στα κέντρα λήψεως αποφάσεων;

Πού βρίσκεται ένα Παγκόσμιο Δίκτυο φιλελλήνων νομικών, ακαδημαϊκών, πολιτικών και προσωπικοτήτων που θα μπορούσε να συμβάλει στην προβολή των θέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας;

Πού βρίσκεται η συνεχής επιστημονική επεξεργασία όλων των διαθέσιμων πολιτικών και νομικών επιλογών της Κυπριακής Δημοκρατίας στα Ηνωμένα Έθνη, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στα Διεθνή Δικαστήρια και στους άλλους Διεθνείς Θεσμούς;

ΔΕΝ ΦΤΑΙΝΕ ΜΟΝΟ «ΟΙ ΑΛΛΟΙ»

Είναι εύκολο να επιρρίπτουμε όλες τις ευθύνες στους πολιτικούς.

Και ασφαλώς η πολιτική ηγεσία φέρει τη δική της, μεγάλη ευθύνη για το γεγονός ότι δεν δημιουργήθηκαν θεσμοί πραγματικής και μόνιμης αξιοποίησης αυτού του επιστημονικού δυναμικού.

Αλλά αυτό δεν αρκεί.

Υπάρχει και ένα δυσκολότερο ερώτημα:

Εμείς τι κάναμε;

Τι έκανε η επιστημονική κοινότητα της Κύπρου;

Τι έκαναν οι χιλιάδες πανεπιστημιακοί, γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, οικονομολόγοι, εκπαιδευτικοί, ερευνητές και άλλοι επιστήμονες;

Απαιτήσαμε συλλογικά να ακουστεί η φωνή της γνώσης;

Δημιουργήσαμε ανεξάρτητους θεσμούς παραγωγής πολιτικής και στρατηγικής;

Οργανώσαμε διεθνή δίκτυα;

Καταθέσαμε ολοκληρωμένες εναλλακτικές προτάσεις;

Ή μήπως, σε σημαντικό βαθμό, αποδεχθήκαμε την περιθωριοποίησή μας και παραδώσαμε τη διαχείριση του σημαντικότερου προβλήματος του τόπου αποκλειστικά στους επαγγελματίες της πολιτικής;

215.540 — ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΜΕ ΘΕΑΤΕΣ;

Το ερώτημα λοιπόν δεν απευθύνεται πλέον μόνο στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στην Κυβέρνηση και στα κόμματα.

Απευθύνεται στους 215.540 πανεπιστημιακά μορφωμένους ανθρώπους της Κύπρου.

Απευθύνεται στους χιλιάδες Κύπριους επιστήμονες του εξωτερικού.

Απευθύνεται στον απανταχού Ελληνισμό.

Απευθύνεται και στους φιλέλληνες που είναι έτοιμοι να βοηθήσουν, εάν κάποιος τους οργανώσει και τους δώσει τη δυνατότητα να προσφέρουν.

Μέχρι πότε θα παρακολουθούμε; Μέχρι πότε θα θεωρούμε ότι η τύχη της Κύπρου είναι αποκλειστική υπόθεση των κομμάτων; Μέχρι πότε άνθρωποι με γνώση, εμπειρία και διεθνείς διασυνδέσεις θα παραμένουν ιδιώτες παρατηρητές μιας εθνικής υπόθεσης που αφορά το μέλλον των επόμενων γενεών;

Η επιστημονική γνώση δεν μπορεί να περιορίζεται στο πανεπιστήμιο, στο γραφείο, στο ιατρείο, στο εργαστήριο ή στην επιχείρηση.

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός τόπου κατά τις οποίες η γνώση συνεπάγεται και ευθύνη συμμετοχής. Και η Κύπρος βρίσκεται σε μια τέτοια στιγμή.

ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ ΕΝΑ ΚΟΜΜΑ

Χρειάζεται κάτι διαφορετικό.

Ένα ανεξάρτητο, υπερκομματικό Δίκτυο Επιστημόνων και Προσωπικοτήτων για την Κύπρο.

Χωρίς κομματικές εξαρτήσεις.

Χωρίς αξιώματα προς διανομή.

Χωρίς προσωπικές πολιτικές φιλοδοξίες ως προϋπόθεση συμμετοχής.

Ένα δίκτυο στο οποίο θα μπορούν να συμμετέχουν επιστήμονες από την Κύπρο, Κύπριοι και Έλληνες του εξωτερικού και φιλέλληνες από ολόκληρο τον κόσμο.

Ένα δίκτυο που: θα μελετά, θα τεκμηριώνει, θα προτείνει, θα παρεμβαίνει, θα ενημερώνει, θα δημιουργεί διεθνείς συμμαχίες και θα απαιτεί λογοδοσία.

Όχι για να υποκαταστήσει τη δημοκρατικά εκλεγμένη πολιτική ηγεσία. Αλλά για να δημιουργήσει απέναντί της μια οργανωμένη κοινωνία γνώσης, ικανή να καταθέτει τεκμηριωμένες προτάσεις, να ελέγχει πολιτικές επιλογές και να απαιτεί απαντήσεις.

ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ

Το κείμενο αυτό δεν γράφεται για να θέσει ένα διαφορετικό ερώτημα:

Μπορούμε να αρχίσουμε να οργανώνουμε την αναξιοποίητη δύναμη της Κύπρου;

Εάν ακόμη και ένα μικρό μέρος των 215.540 ανθρώπων πανεπιστημιακού επιπέδου αποφάσιζε να διαθέσει λίγες ώρες γνώσης και εργασίας τον χρόνο για έναν οργανωμένο κοινό σκοπό, θα δημιουργούνταν μια δεξαμενή επιστημονικής γνώσης και διεθνούς δράσης που η Κύπρος ουδέποτε διέθετε σε τέτοια έκταση.

Δεν ζητείται από τους επιστήμονες να γίνουν πολιτικοί.

Ζητείται να πάψουν να είναι θεατές.

Δεν ζητείται να συμφωνήσουμε όλοι σε όλα.

Ζητείται να αρχίσουμε να συζητούμε, να ερευνούμε, να τεκμηριώνουμε και να δρούμε.

Και δεν χρειάζεται να περιμένουμε πρώτα να αλλάξει η πολιτική ηγεσία.

Ίσως πρέπει να αντιστρέψουμε το ερώτημα:

Μήπως η πολιτική ηγεσία θα αρχίσει πραγματικά να αλλάζει όταν αλλάξουμε πρώτα εμείς ως κοινωνία τον τρόπο με τον οποίο συμμετέχουμε, απαιτούμε, ελέγχουμε και επιλέγουμε;

Γιατί εάν μια μικρή χώρα διαθέτει εκατοντάδες χιλιάδες μορφωμένους ανθρώπους και αφήνει τη διαχείριση του μέλλοντός της αποκλειστικά σε έναν περιορισμένο κύκλο επαγγελματιών της πολιτικής, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο σε εκείνους που κυβερνούν. Βρίσκεται και στη σιωπή εκείνων που γνωρίζουν, μπορούν — αλλά δεν συμμετέχουν.

Η Κύπρος διαθέτει ανθρώπους. Διαθέτει γνώση. Διαθέτει επιστήμονες. Διαθέτει διεθνείς προσωπικότητες και έναν ολόκληρο Ελληνισμό που μπορεί να κινητοποιηθεί.

Αυτό που χρειάζεται είναι να μετατρέψει αυτή τη διάσπαρτη δύναμη σε οργανωμένη δύναμη γνώσης, παρέμβασης και διεκδίκησης.

Η αλλαγή δεν θα αρχίσει όταν εμφανιστεί κάποτε ο «κατάλληλος ηγέτης».

Θα αρχίσει όταν εκείνοι που γνωρίζουν και μπορούν αποφασίσουν ότι δεν έχουν πλέον το δικαίωμα να παραμένουν θεατές.

Η μεγαλύτερη αναξιοποίητη δύναμη της Κύπρου βρίσκεται στους ανθρώπους της.

*Φυσικός