Η είδηση έχει πηγή

Μια είδηση δεν εμφανίζεται από το πουθενά.

Πίσω από ένα πρωτογενές ρεπορτάζ υπάρχει ένας δημοσιογράφος που αναζήτησε την πληροφορία. Που έκανε τηλεφωνήματα, μίλησε με πηγές, διασταύρωσε στοιχεία, έψαξε έγγραφα, επέμεινε εκεί όπου κάποιος άλλος ίσως δεν θα επέμενε. Υπάρχει χρόνος, δουλειά και, πολλές φορές, επαγγελματικό ρίσκο.

Κι όμως, στην εποχή της ταχύτητας, όλα αυτά μπορούν να εξαφανιστούν μέσα σε λίγα λεπτά.

Η πρόσφατη περίπτωση του πρώην κινηματογράφου Οθέλλο στη Λευκωσία είναι απλώς μια αφορμή. Το θέμα ανέδειξε πρώτο το philenews και πολύ γρήγορα βρέθηκε σε τηλεοπτικά δελτία και άλλες ιστοσελίδες, χωρίς σε αρκετές περιπτώσεις να αναφέρεται από πού ξεκίνησε το ρεπορτάζ.

Δεν είναι η πρώτη φορά. Και ασφαλώς δεν αφορά μόνο ένα Μέσο.

Είναι μια πρακτική που έχει γίνει τόσο συνηθισμένη, ώστε κινδυνεύουμε να τη θεωρήσουμε φυσιολογική.

Η είδηση, φυσικά, δεν ανήκει σε κανέναν. Ένα γεγονός μπορεί και πρέπει να μεταδίδεται από όλα τα Μέσα. Αυτή είναι η δουλειά της δημοσιογραφίας. Υπάρχει όμως ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο να πληροφορηθείς ένα γεγονός, να το ερευνήσεις και να προσθέσεις τη δική σου δημοσιογραφική εργασία, και στο να πάρεις ένα πρωτογενές ρεπορτάζ, να το ξαναγράψεις και να εξαφανίσεις την προέλευσή του.

Η αναφορά στην πηγή δεν είναι χάρη προς τον συνάδελφο.

Είναι δεοντολογία.

Και, κυρίως, είναι σεβασμός προς τον αναγνώστη.

Γιατί ο πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει από πού προέρχεται η πληροφορία που διαβάζει. Ποιος την αποκάλυψε, ποιος την επιβεβαίωσε, ποιος έκανε την πρωτογενή έρευνα. Η διαφάνεια στην προέλευση μιας είδησης είναι μέρος της αξιοπιστίας της.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό σήμερα. Ζούμε στην εποχή των social media, των aggregators, του copy-paste και πλέον της τεχνητής νοημοσύνης. Ένα δημοσίευμα μπορεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο να αναπαραχθεί δεκάδες φορές, να συνοψιστεί, να ξαναγραφτεί και να φτάσει στον αναγνώστη τόσο απομακρυσμένο από την αρχική του πηγή, ώστε στο τέλος κανείς να μην ξέρει ποιος πραγματικά έκανε το ρεπορτάζ.

Και εδώ υπάρχει ένα παράδοξο.

Την ίδια στιγμή που η δημοσιογραφία αγωνίζεται να πείσει την κοινωνία ότι αξίζει την εμπιστοσύνη της, δεν μπορεί η ίδια να αντιμετωπίζει τους βασικούς κανόνες της ως λεπτομέρειες.

Η αξιοπιστία δεν χτίζεται μόνο με μεγάλες αποκαλύψεις. Χτίζεται και με μικρές καθημερινές επιλογές. Με τη διασταύρωση. Με τη διόρθωση ενός λάθους. Με τον σεβασμό στην πνευματική και δημοσιογραφική εργασία. Με δύο απλές λέξεις: «σύμφωνα με».

Ο ανταγωνισμός μεταξύ των Μέσων είναι θεμιτός και απαραίτητος. Κάνει τη δημοσιογραφία καλύτερη όταν οδηγεί σε περισσότερη έρευνα, καλύτερο ρεπορτάζ και νέες πληροφορίες.

Δεν την κάνει καλύτερη όταν οδηγεί στην οικειοποίηση της δουλειάς του άλλου.

Σε μια εποχή όπου σχεδόν οποιοσδήποτε μπορεί να αναπαράγει μια πληροφορία μέσα σε δευτερόλεπτα, η αξία της δημοσιογραφίας βρίσκεται όλο και περισσότερο σε εκείνον που την αναζητά, τη διασταυρώνει και αναλαμβάνει την ευθύνη να τη δημοσιεύσει.

Η είδηση μπορεί να ταξιδεύει.

Η πηγή της, όμως, δεν πρέπει να χάνεται στη διαδρομή.