Τεχνητή νοημοσύνη: Οφέλη και τρομακτικοί κίνδυνοι

Εντάξει, είπαμε η τεχνολογία να ωφελήσει και να υπηρετήσει τον άνθρωπο, αλλά όχι να αυτονομηθεί και να τον υποδουλώσει με σκοπό το κέρδος «αόρατων φορέων».

Το φαινόμενο «όφελος-υποδούλωση» εξελίσσεται συνεχώς υπέρ της υποδούλωσης, γιατί ο άνθρωπος είναι ατελής μηχανή και ρέπει προς τον πειρασμό. Πολλές εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως οι τέχνες, θα δημιουργήσουν μεγάλη σύγχυση -όπως έγινε με τη χρήση/ κατάχρηση του κινητού, που έχει διαλύσει τους συμβολικούς χώρους γύρω από το ανθρώπινο σώμα, τον προσανατολισμό του ανθρώπου, την ψυχική γαλήνη, τη νοητική συγκέντρωση λόγω του στρες της διαρκούς διαθεσιμότητας κ.λπ..

Με την πρόοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης/ΑΙ η διάκριση ανάμεσα σε ανθρώπινο δημιούργημα και τεχνητή σύνθεση γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Ο δημιουργός εξαρτάται από την τεχνολογία, χάνει τη χαρά της δημιουργίας και μετά βίας θα αναγνωρίζεται. Η μίμηση και η πλάνη τελειοποιούνται. Μας σερβίρεται νοερή σούπα από αόρατο μάγειρα.

Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης εγείρει τρομακτικά ζητήματα. Ο κίνδυνος, σε πρώτη φάση, είναι η απώλεια θέσεων εργασίας, όπως οι εργασίες γραφείου, οι πωλήσεις, η εξυπηρέτηση πελατών μέσω Διαδικτύου ή τηλεφώνου, η μηχανική λογισμικού, η εργασία βοηθών δικηγόρων κ.ά.. Οι απώλειες θα επεκταθούν και σε άλλες κατηγορίες γιατί η AI θα υποκαθιστά και ειδικούς, σε θέσεις όπως η αξιολόγηση αιτήσεων δανείων, ασφαλιστικών συμβολαίων, η ανάλυση δεδομένων, ακόμη και η διαλογή ασθενών.

Γίνεται εφιάλτης, αν περιληφθούν οι κυβερνοεπιθέσεις, η βιοτρομοκρατία και δυστυχώς η απονεύρωση της κριτικής σκέψης των πολιτών λόγω της παραπληροφόρησης. Κρίσιμες υποδομές, όπως νοσοκομεία, τράπεζες, συστήματα ύδρευσης, ηλεκτρικά δίκτυα, διαχειρίσεις κρατικών παροχών, θα είναι ευάλωτες απέναντι σε κακούς χρήστες μιας φτηνής λύσης ΑΙ. Θα βρίσκουν κενά ασφαλείας και θα τα εκμεταλλεύονται. Θα είναι εύκολος ένας σχεδιασμός μιας νέας θανατηφόρου πανδημίας! Κυβερνήσεις ίσως μπουν στον πειρασμό για χρήση θανατηφόρου βίας, χωρίς εχέφρονα απόφαση ηγέτη! Τα «έξυπνα» ρομπότ θα διώχνουν σωρηδόν εργάτες από κατασκευές και βιομηχανίες. Η ΑΙ θα λειτουργεί αυτόνομα κι οι εταιρείες θα έχουν κίνητρο να δίνουν στην ΑΙ πράσινο φως!

Δισεκατομμυριούχοι που έχουν ωφεληθεί μέχρι σκασμού απ’ την τεχνολογία, μας κάνουν κήρυγμα για τους κινδύνους. Όμως, ακόμη έχουν οικονομικό δεσμό με τον κλάδο αυτό. Παρόλο που η AI ωφελεί την ανθρωπότητα σε τομείς (π.χ. ενέργεια, ιατρική περίθαλψη, γεωργία) ωστόσο είναι απαράδεκτο που δεν υπάρχει συνεπές σχέδιο για την είσοδο της ΑΙ. Η κοινωνία δεν προλαβαίνει να προετοιμαστεί για τη μετάβαση στα νέα δεδομένα.

Ο Μπιλ Γκέιτς προτείνει επιβολή φόρου για τις αρνητικές συνέπειες στην απασχόληση και στην κοινωνική συνοχή λόγω της χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Δεν λύεται έτσι το πρόβλημα. Διότι η μετάβαση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι άκρως ταραχώδης και αυτοί που παίρνουν τις αποφάσεις (Τραμπ κ.ά.) αντιλαμβάνονται μόνο τους κινδύνους του εμπορίου και των υδρογονανθράκων. Για τ’ άλλα δεν δίνουν δεκάρα.

Χρειάζεται πρώτα σοβαρή δημιουργία ρυθμιστικού πλαισίου για την προστασία των θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της κοινωνικής πρόνοιας. Οι κοινωνίες δεν έχουν όπλα αυτοπροστασίας. Όποιος θέλει να τις βλάψει, απλά μπορεί να το κάνει εύκολα. Οι ηγέτες, οι ειδικοί και οι κοινωνίες δεν έχουν ευαισθητοποιηθεί επαρκώς για τις νέες τρομακτικές προκλήσεις – όπως δεν έχουν για την τρέχουσα φοβερή «κλιματική κρίση».

Η ραγδαία επιδείνωση απαιτεί έγκαιρη διεθνή συνεργασία από τις μεγάλες δυνάμεις (ΗΠΑ, Κίνα, Ινδία, Ε.Ε.) για τη διαχείριση τέτοιων κινδύνων. Έτσι είχε γίνει για τα πυρηνικά όπλα, την προστασία της στιβάδας του όζοντος κ.ά…. Αλλιώς, η τεχνολογία θα προκαλεί μη αναστρέψιμες κοινωνικές ανατροπές, η δε καταστροφή του πολιτισμού -αν όχι της ανθρωπότητας- είναι θέμα δεκαετιών. Να ζει κανείς με ΑΙ, ή να μη ζει;

*Πρώην πρόεδρος Ακαδημίας Επιστημών Κύπρου