To Top
06:29 Κυριακή
29 Μαρτίου 2020
Επόμενο
Προηγούμενο
Άγνωστο πού και πότε θα σταματήσει η Τουρκία
ΑΡΧΙΚΗΕΙΔΗΣΕΙΣΠΟΛΙΤΙΚΗ • Άγνωστο πού και πότε θα σταματήσει η Τουρκία
  26 Ιανουαρίου 2020, 5:00 πμ  
Κοιτάζοντας κάποιος τις εξελίξεις στην περιοχή από τη Λευκωσία πολύ γρήγορα αισθάνεται ότι η Τουρκία προβαίνει σε μια σειρά από περικυκλωτικές κινήσεις σε βάρος της Κύπρου. Κατέχει από το 1974 ένα μεγάλο κομμάτι της Κύπρου και καθορίζοντας μια «δική της» θαλάσσια ζώνη πέριξ της νήσου τοποθετεί τα δύο τουρκικά γεωτρύπανα, όχι τόσο για να εξορύξει φυσικό αέριο, αλλά κυρίως για να οριοθετήσει αυτά των διεκδικήσεών της. 
 
Αυτό επιβεβαιώνεται με την τελευταία κίνηση στο οικόπεδο 8 της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Η επιλογή της συγκεκριμένης περιοχής δεν είχε να κάνει τόσο με το ότι μπορεί να υπάρχει κοίτασμα, αλλά λόγω της στρατηγικής σημασίας που έχει το εν λόγω σημείο. Βρίσκεται εντός ενός οικοπέδου που αδειοδότησε η Κυπριακή Δημοκρατία, ενέργεια την οποία αμφισβήτησε πολιτικά η Τουρκία και τώρα την αμφισβητεί και στην πράξη. Βρίσκεται σε σημείο που η ίδια έχει καθορίσει ως όρια των δικαιωμάτων της λεγόμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου». Επικαλείται τα «δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων» και ότι περίπου ενεργεί εκ μέρους τους. 
 
Όλα τα δεδομένα, δείχνουν μια Τουρκία η οποία δεν σταματά έναντι οποιουδήποτε τιμήματος και κόστους. Δεν σταμάτησε στην περίπτωση της Συρίας που έχει ανθρώπινο κόστος, δεν έκανε πίσω στη Λιβύη που θα μπορούσε να έχει επίσης κόστος και θα σταματήσει στην περίπτωση της Κύπρου που θεωρεί ότι το κόστος είναι μηδαμινό έως και ανύπαρκτο; Σίγουρα όχι.
 
Το βασικό ερώτημα, που προκύπτει και το οποίο είναι πολύ δύσκολο να απαντήσει οποιοσδήποτε στη Λευκωσία, είναι: Μέχρι πού θα σταματήσει η επιθετικότητα των Τούρκων; Φαίνεται με τα σημερινά δεδομένα και την παρούσα κατάσταση πραγμάτων πως το ερώτημα αυτό δεν έχει απάντηση. Δεν είναι ποσώς υπερβολή να λεχθεί ότι κανείς δεν ξέρει πού, πότε και πώς θα σταματήσει η Τουρκία. 
   
Παράδειγμα 1ο: Η Τουρκία στέλνει γεωτρύπανο στα δυτικά της Κύπρου. Η εκτίμηση είναι ότι δεν έχει τα μέσα και τη δυνατότητα να προχωρήσει σε γεώτρηση. Η Λευκωσία αντιδρά με μια σειρά διπλωματικών και νομικών μέτρων μέσα από εκείνους τους οργανισμούς που αισθάνεται ότι μια δυνατότητα να αντιμετωπίσει την τουρκική επιθετικότητα. 
 
Η Τουρκία όχι μόνο δεν επηρεάστηκε από την αντίδραση της Λευκωσίας, αλλά αντίθετα, φρόντισε να απαντήσει με μια νέα γεώτρηση στα ανατολικά του νησιού σε περιοχή που «ανήκει» στο κατοχικό καθεστώς. Δείχνοντας ότι ποσώς την επηρεάζουν τα όποια μέτρα κι αν λάβει η Κυπριακή Δημοκρατία. Στο μεσοδιάστημα και προκειμένου να μην επηρεάζεται από νομικά μέτρα φρόντισε τα γεωτρύπανα να τα κάνει τουρκικά. 
Με τις δύο κινήσεις η Τουρκία διαμήνυε, παράλληλα, ότι είναι σε θέση και έχει τη δύναμη και την ικανότητα να προβαίνει σε κινήσεις υπερασπιζόμενη τόσο τα δικά της συμφέροντα όσο κι αυτά των Τουρκοκυπρίων. 
 
Παράδειγμα 2ο: Η Τουρκία επιμένει ότι τα νησιά-κράτη και τα νησιά που ανήκουν σε κράτη δεν μπορεί να έχουν τα ίδια κυριαρχικά δικαιώματα που έχουν τα ηπειρωτικά κράτη. Σύμφωνα με την τουρκική θεώρηση οι θαλάσσιες ζώνες θα πρέπει να καθορίζονται στη μέση γραμμή μεταξύ ηπειρωτικών κρατών ανεξαρτήτως εάν μεσολαβούν νησιά άλλης χώρας (π.χ. Κρήτη) και νησιά-κράτη (π.χ. Κύπρος). 
 
Παράλληλα, η Τουρκία θεωρεί με τις συμφωνίες που υπέγραψε η Κυπριακή Δημοκρατία (την οποία δηλώνει πως δεν αναγνωρίζει) με τις χώρες της Ανατολικής Μεσόγειο, ουσιαστικά αποτελούν πράξη που θέλουν να την εγκλωβίσουν σε μια πολύ μικρότερη περιοχή από αυτή που η ίδια θεωρεί ότι της ανήκει. Γι’ αυτό μπήκε μέσα στη θάλασσα, πρώτα με ερευνητικό σκάφος και εν συνεχεία με γεωτρύπανα, προκειμένου να δείξει και επί της θαλάσσης μέχρι που φτάνουν τα «κυριαρχικά της δικαιώματα». 
 
Στη συνέχεια, ήρθε να συνάψει μια συμφωνία με τη Κυβέρνηση Εθνικής Συνεργασίας της Τρίπολης η οποία καθορίζει τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης στη βάση της τουρκικής θεώρησης. Γι’ αυτό και η συμφωνία αυτή έρχεται να παραβιάσει ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας σ’ ότι αφορά τα νησιά της. Την ίδια στιγμή, ανανέωσε τις εκκλήσεις της προς Αίγυπτο και Ισραήλ για σύναψη ανάλογων συμφωνιών προβάλλοντας τους ως δέλεαρ ότι θα έχουν μεγαλύτερη θαλάσσια ζώνη και κατ’ επέκταση μεγαλύτερα οφέλη. 
   
Παράδειγμα 3ο: Η Τουρκία φροντίζει να εκμεταλλεύεται τα όποια κενά εντοπίζει προκειμένου να προωθεί την πολιτική της, σημειώνουν έμπειροι διπλωμάτες στη Λευκωσία. Σ’ αυτό να μας επιτραπεί να συμπληρώσουμε πως παράλληλα φροντίζει να εκμεταλλεύεται τα όποια κενά, παραλήψεις και αδυναμίες των γειτονικών της κρατών ή/και αντιπάλων της. 
 
Γνωρίζει πολύ καλά τη στρατιωτική αδυναμία της Κύπρου. Με την αποστολή του πρώτου γεωτρύπανου στα δυτικά της νήσου και τώρα με το γεωτρύπανο στα νότια ήθελε να επιμετρήσει και τις δυνατότητες αντίδρασης των χωρών με τις οποίες συμμαχεί και συνεργάζεται η Κυπριακή Δημοκρατία. Το πρώτο τέτοιο τεστ είχε να κάνει με την αντίδραση της Ελλάδας και το κατά πόσο θα έστελνε το ναυτικό της προς υποστήριξη της ΚΔ. Από την ώρα που το τουρκικό γεωτρύπανο προχώρησε ανενόχλητο στις έρευνες του αυτό σημαίνει ότι δεν υπήρξε η όποια στρατιωτική αντίδραση από μέρους των Αθηνών. 
 
Με την τελευταία αποστολή του «Γιαβούζ» σε μια περιοχή όπου η ΚΔ είχε δώσει άδεια για εξόρυξη σε μια ιταλική και μια γαλλική εταιρεία, το τεστ αφορά την αντίδραση των συνεργατών της Κύπρου, δηλαδή της Γαλλίας πρωτίστως και της Ιταλίας σε μικρότερο βαθμό. Βεβαίως, η Άγκυρα το παίζει εκ του ασφαλούς, καθότι ξέρει πως ούτε μια ούτε και η άλλη θα στείλουν το ναυτικό τους για να υπερασπιστούν ένα θαλάσσιο τεμάχιο επειδή τους δόθηκε άδεια από ένα κράτος. Για να υπάρξει κίνηση και προπαντώς στρατιωτική θα πρέπει πρώτα και κύρια να διατρέχουν κίνδυνο οι δικές τους εγκαταστάσεις. 
 
Ως εκ τούτου, είναι ουτοπία ότι θα στείλει είτε η Γαλλία είτε η Ιταλία το ναυτικό της για να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της ΚΔ. Το επισημάναμε πολλές φορές, θα το επαναλάβουμε, το πρώτο τις ενδιαφέρει αυτές της χώρες είναι η προάσπιση των συμφερόντων τους και όχι οτιδήποτε άλλο. Ακόμα και στην περίπτωση της Λιβύης αυτό αποδεικνύεται.
 
Η Τουρκία φρόντισε, παράλληλα, όλο αυτό το διάστημα να εκμεταλλευθεί την απραξία και απροθυμία της Αθήνας να προχωρήσει σε οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών με γειτονικά της κράτη, ακόμα και στην περίπτωση που η Τουρκία δεν ήθελε και αμφισβητούσε τις όποιες συμφωνίες. Με το να μην προχωρήσει η Ελλάδα σε συμφωνίες για καθορισμό θαλάσσιων ζωνών όχι μόνο δεν γλύτωσε από προβλήματα που θα προκαλούσε η όποια τουρκική αντίδραση. Αντίθετα βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μια πολύ πιο δύσκολη κατάσταση από αυτή που πίστευε ότι θα αποτρέψει. Καλείται να αντιμετωπίσει δύσκολα τετελεσμένα που δημιούργησε η Τουρκία. 
 
Υπάρχουν κι «εκλογές» που λαμβάνονται υπόψη
 
Πέραν από σχεδίων ανατροπής των όποιων κινήσεων κάνει η ΚΔ στην περιοχή, η Τουρκία έχει να σκεφτεί και τις επερχόμενες «εκλογές» στα κατεχόμενα που θα διεξαχθούν τον ερχόμενο Απρίλιο. Εκλογές οι οποίες έχουν την δική τους ιδιαίτερη σημασία σ’ ότι αφορά τον στόχο της αλλαγής της βάσης των συνομιλιών. 
 
Η Άγκυρα εκτιμά κι αυτό θα πρέπει να αναμένουμε να το δούμε στην πράξη, πως μέσα από τις κινήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ και γενικότερα το να δημιουργεί συνεχώς δεδομένα αμφισβήτησης των δυνατοτήτων της ελληνοκυπριακής πλευράς, θα βοηθήσει τον Ερσίν Τατάρ στις επερχόμενες «εκλογές». Γιατί όλα δείχνουν –και επιβεβαιώνεται και από ξένους διπλωμάτες– πως η Άγκυρα έχει καταλήξει στο ποιον θέλει να είναι ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας μετά τον Απρίλιο. Κι αυτός είναι ο Ερσίν Τατάρ. 
   
Εκτιμάται, από διάφορους κύκλους, ότι μέσω του Ερσίν Τατάρ θα καταφέρει να οδηγήσει τις συνομιλίες σε άλλη βάση πέραν της ΔΔΟ. Παράλληλα, θα συνεχίσει να προβαίνει σε ενέργειες πέριξ της Κύπρου που θα δημιουργούν πίεση στη Λευκωσία εκτιμώντας ότι κατ’ αυτό τον τρόπο θα κάτσει να συζητήσει την τουρκική ατζέντα, δηλαδή λύση Κυπριακού πέραν της ΔΔΟ, διαμοιρασμό ενεργειακών, κ.τ.λ. Γι’ αυτό και οι επόμενοι μήνες δεν θα οδηγήσουν σε εκτόνωση της κρίσης αλλά μάλλον θα πρέπει να περιμένουμε ακόμα πιο πιεστικές καταστάσεις από πλευράς Τουρκίας. 
 
Υπάρχουν κι «εκλογές» που λαμβάνονται υπόψη
 
Πέραν από σχεδίων ανατροπής των όποιων κινήσεων κάνει η ΚΔ στην περιοχή, η Τουρκία έχει να σκεφτεί και τις επερχόμενες «εκλογές» στα κατεχόμενα που θα διεξαχθούν τον ερχόμενο Απρίλιο. Εκλογές οι οποίες έχουν την δική τους ιδιαίτερη σημασία σ’ ότι αφορά τον στόχο της αλλαγής της βάσης των συνομιλιών. 
 
Η Άγκυρα εκτιμά κι αυτό θα πρέπει να αναμένουμε να το δούμε στην πράξη, πως μέσα από τις κινήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ και γενικότερα το να δημιουργεί συνεχώς δεδομένα αμφισβήτησης των δυνατοτήτων της ελληνοκυπριακής πλευράς, θα βοηθήσει τον Ερσίν Τατάρ στις επερχόμενες «εκλογές». Γιατί όλα δείχνουν –και επιβεβαιώνεται και από ξένους διπλωμάτες– πως η Άγκυρα έχει καταλήξει στο ποιον θέλει να είναι ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας μετά τον Απρίλιο. Κι αυτός είναι ο Ερσίν Τατάρ. 
Εκτιμάται, από διάφορους κύκλους, ότι μέσω του Ερσίν Τατάρ θα καταφέρει να οδηγήσει τις συνομιλίες σε άλλη βάση πέραν της ΔΔΟ. Παράλληλα, θα συνεχίσει να προβαίνει σε ενέργειες πέριξ της Κύπρου που θα δημιουργούν πίεση στη Λευκωσία εκτιμώντας ότι κατ’ αυτό τον τρόπο θα κάτσει να συζητήσει την τουρκική ατζέντα, δηλαδή λύση Κυπριακού πέραν της ΔΔΟ, διαμοιρασμό ενεργειακών, κ.τ.λ. Γι’ αυτό και οι επόμενοι μήνες δεν θα οδηγήσουν σε εκτόνωση της κρίσης αλλά μάλλον θα πρέπει να περιμένουμε ακόμα πιο πιεστικές καταστάσεις από πλευράς Τουρκίας. 
 
Εάν η Ελλάδα τολμούσε έγκαιρα…
 
Οι συμφωνίες της Κύπρου με τις γειτονικές της χώρες και κυρίως Ισραήλ και Αίγυπτο χαρακτηρίστηκαν ως κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα ή game-changer κατά τον διπλωματικό χαρακτηρισμό. Πολύ πιο διαφορετικά θα ήταν τα δεδομένα εάν προχωρούσε και η Ελλάδα σε ανάλογες κινήσεις οριοθέτησης Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών με τα όσα από τα γειτονικά της κράτη είχαν ανάλογη διάθεση. 
 
Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η Λευκωσία είχε σπρώξει κατ’ επανάληψη την Αθήνα προς αυτή την κατεύθυνση. Μια από τις εισηγήσεις που είχε ρίξει στο τραπέζι η κυπριακή κυβέρνηση ήταν τουλάχιστον να καταθέσουν τις συνταγμένες των μεταξύ τους θαλάσσιων συνόρων ακόμα και των συνόρων με την Αίγυπτο.
 
Ωστόσο, δεν υπήρξε ανάλογη ανταπόκριση και από μόνη της η Λευκωσία δεν μπορούσε να προχωρήσει σε κατάθεση συντεταγμένων. Κίνηση που θα οριοθετούσε τις νόμιμες διεκδικήσεις των δύο χωρών. 
 
Παράλληλα, η Αίγυπτος δεν έμενε στις φιλικές παραινέσεις όπως η Κύπρος αλλά το έθετε ευθέως προς την Ελλάδα και την καλούσε να ξεκινήσουν αμέσως διάλογο προκειμένου να οριοθετήσουν τις μεταξύ τους θαλάσσιες ζώνες. Πέραν από μια αόριστη συγκατάβαση από την Αθήνα καμιά άλλη κίνηση δεν έγινε. Ακόμα και την ώρα που γνώριζαν ότι η Τουρκία κινείται προς την κατεύθυνση της Λιβύης για μια συμφωνία. Κάτι που τελικά το έπραξε. 
 
Αποτέλεσμα, η Αθήνα, επειδή από τη τουρκολιβυκή συμφωνία επηρεάζεται περισσότερο, να τρέχει να ανατρέψει τα εις βάρος της δεδομένα. Κι εκεί που θα μπορούσε να ήταν game-changer η κατάθεση συντεταγμένων από Κύπρο και Ελλάδα και μια συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο, επετράπη να είναι game-changer η συμφωνία της Τουρκίας με τη Λιβύη. 
 
Όπως έχουν διαμορφωθεί τα δεδομένα σήμερα, υπάρχει έντονη αμφιβολία εάν η Ελλάδα είναι σε θέση να ανατρέψει τα τουρκικά τετελεσμένα. Το καλύτερο που ενδεχομένως να προκύψει είναι μια αλλαγή εξουσίας στη Λιβύη να τοποθετήσει το τουρκολιβυκό σύμφωνο στο ράφι. Δεδομένου ότι η νέα κατάσταση πραγμάτων θα εκτιμήσει πως το συμφέρον της Λιβύης εάν προβεί μια ανάλογη πράξη. Το ενδεχόμενο ακύρωσης της εν λόγω συμφωνίας θα πρέπει να θεωρείται απίθανο, όσα διαβήματα και ενέργειες κι αν γίνουν. 
 
 
  Ανδρέας Πιμπίσιης   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...